Kilka lat temu opisaliśmy historię Ferrari, które straciło prawo ochronne na swój znak towarowy - konkurencja doprowadziła do wygaszenia tego prawa. Po części wynikało to z niepilnowania znaku... jednak nie zawsze skutkiem niepilnowania jest utrata prawa do znaku, najczęściej brak nadzoru nad własnym znakiem prowadzi do osłabienie monopolu jaki wraz z rejestracją znaku otrzymuje się. W efekcie, dochodzi do utraty rozpoznawalności na rynku, tak ciężko wypracowanej. Ale po kolei. Zacznijmy od początku. Zwykle, najpierw jest pomysł, potem koncepcja, nazwa firmy, oznaczenie, komunikacja dzięki, której przedsiębiorca dociera do klientów aby odnieść pierwsze sukcesy. Nazwa firmy, jej oznaczenie lub wyodrębniona marka stanowią główne punkty skojarzeń i rozpoznawalności Twojego wysiłku biznesowego. Nic więc dziwnego, że w sytuacji gdy ktoś obok rozpoczyna posługiwanie się bardzo podobną nazwą czy oznaczeniem, budzi się w Tobie frustracja i poczucie niesprawiedliwości…
W tym miejscu wielu przedsiębiorców odkrywa, czym jest znak towarowy. By przybliżyć zagadnienie znaku towarowego, wyobraźmy sobie prostą sytuację: przedsiębiorca (klient kancelarii) rozmawia z prawnikiem i próbuje zrozumieć, o co w tym wszystkim chodzi.
Przedsiębiorca: No dobrze, to zacznijmy od podstaw. Czym właściwie jest znak towarowy? Ta cała własność intelektualna niby istnieje, ale trudno ją uchwycić.
Prawnik: Masz rację, spieszę z odpowiedzią. Znak towarowy to oznaczenie, które pozwala klientom Twojego przedsiębiorstwa rozpoznać, skąd pochodzi dany produkt lub usługa. Może to być nazwa, logo, slogan, nawet wideo czy dźwięk tj. element, który sprawia, że odbiorca z nim zapoznający się może posiadać skojarzenia z Twoją działalnością gospodarczą, z Twoim biznesem.
Pamiętaj, że sformułowanie, grafika, wideo stają się znakiem towarowym wtedy, gdy funkcjonują w połączeniu z konkretnymi towarami lub usługami. Celem znaku towarowego jest więc odróżnienie Twoich produktów lub usług od produktów lub usług innego przedsiębiorcy - Twojego konkurenta na rynku.
Przedsiębiorca: Czyli nie każda nazwa się nadaje by być znakiem towarowym?
Prawnik: Dokładnie. Znak towarowy powinien być w pewnym sensie oznaczeniem „samodzielnym”. Oznacza to, że odbiorca zapoznający się z nim powinien móc dostrzec w nim charakterystyczne elementy, powodujące zapamiętanie oznaczenia, aby znak był czymś więcej niż opisem produktu lub usługi. Jak chcesz dowiedzieć się więcej o opisowości znaku towarowego, zajrzyj do odrębnego WPISU. Ze znakiem towarowym powiązane jest więc prawo autorskie.
Przedsiębiorca: Co to znaczy, że prawo autorskie jest powiązane? Muszę myśleć też o czymś innym niż oznaczeniu?
Prawnik: Akurat świetnie się składa, bo dzisiaj przypada Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich. Prawa własności intelektualnej są ze sobą powiązane. Jeżeli więc oznaczenie, które chcesz zarejestrować ma charakter twórczy o indywidualnym charakterze, przykładowo jest nim logo stworzone przez grafika by oznaczać Twoją działalność gospodarczą, to oznaczenie to może być uznane za utwór zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 24 z późn. zm.). Objęcie ochroną prawnoautorską oznacza, że aby oznaczenie zgłosić do rejestracji jako znak towarowy należy wpierw uregulować kwestie autorskich praw majątkowych z twórcą oznaczenia poprzez przeniesienie na Ciebie tych praw z uwzględnieniem możliwości rejestracji jako jednego z praw własności przemysłowej. Jeśli zainteresuje Cię temat połączenia praw autorskich ze znakami towarowymi, to zapoznaj się proszę z naszym WPISEM.
Przedsiębiorca: No dobrze rozumiem, mój znak towarowy powinien być na tyle charakterystyczny, żeby moi klienci jak zobaczą nazwę lub logo wiedzieli, że produkt lub usługa pochodzi ode mnie. Problem w tym, że na podobne oznaczenia trafiam dopiero wtedy, gdy ktoś zdąży już rozwinąć swoją działalność. Widzę je w sklepach, w mediach społecznościowych, w materiałach promocyjnych. Innymi słowy, reaguję na etapie, kiedy oznaczenie już funkcjonuje na rynku. Czy da się to wychwycić wcześniej?
Prawnik: Da się i w praktyce na tym polega monitoring znaków towarowych.
W monitoringu znaków nie chodzi o przypadkowe sprawdzanie rynku, ale o cykliczną weryfikację nowych zgłoszeń znaków towarowych w obszarze ochrony Twojego znaku, które mogą być identyczne lub podobne do Twojego prawa ochronnego. Jeśli jeszcze nie masz wiedzy o obszarach ochrony znaków towarowych, zapoznaj się z tym WPISEM. Taki monitoring może obejmować bazy najważniejszych urzędów:
- Urzędu Patentowego RP;
- Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO);
- Urzędów krajowych państw członkowskich UE;
- Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO).
Monitoring umożliwia uzyskanie wczesnej informacji o potencjalnych kolizjach z nowo zgłoszonymi oznaczeniami. Zamiast, tak jak twierdzisz, dowiadywać się o istnieniu znaku z rynku czy reklam, możesz otrzymać informację już na etapie zgłoszenia.
Przedsiębiorca: Monitoring znaków towarowych brzmi skomplikowanie. Czy jestem w stanie go wykonać samodzielnie?
Prawnik: Tak możesz wykonać samodzielnie sprawdzenie. Możesz wykorzystać do tego ogólnodostępne wyszukiwarki znaków towarowych:
- wyszukiwarka UPRP – z wyszukiwarki tej możesz korzystać, by znaleźć znaki zarejestrowane w polskim urzędzie;
- TmView – wyszukiwarka ta jest udostępniana przez EUIPO, w ramach której możesz zarówno znaleźć informacje o unijnych znakach towarowych, znakach towarowych krajowych zarejestrowanych w państwach UE, znakach posiadających ochronę w ramach WIPO, a także krajowych rejestracjach państw trzecich;
- Global Brand Database – wyszukiwarka ta jest udostępniana przez WIPO, umożliwia ona analogicznie jak TmView szerokie wyszukiwanie znaków towarowych.
Ważne natomiast jest, aby monitoring wykonywać regularnie, a także w powiązaniu z konkretnym znakiem towarowym i konkretnym wykazem towarów i usług.
Przedsiębiorca: Czy samodzielne wyszukiwanie daje mi pewność, że znajdę znaki podobne do mojego znaku towarowego? Czy mogę coś przeoczyć?
Prawnik: Samodzielne wyszukiwanie daje pewien poziom kontroli, niemniej nie zapewni pewności, że wszystkie istotne zgłoszone oznaczenia zostaną dostrzeżone.
W praktyce monitoring nie opiera się wyłącznie na tym, czy znaki zostaną tylko znalezione, ale też na identyfikacji podobieństwa pomiędzy nimi, a Twoim znakiem towarowym. Jest to dużo bardziej złożone niż subiektywne spojrzenie na znaki. Podobieństwo powinno być oceniane w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej oraz koncepcyjnej, a sposób ich oceny został wypracowany głównie w wyniku orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz sądów polskich, a także podobieństwo wymaga uwzględnienia klas towarów i usług.
Podobny znak może być kolizyjny tylko w określonych obszarach działalności lub mieć szeroką ochronę jak renomowany znak towarowy, a tę ocenę proponuję pozostawić prawnikowi specjalizującemu się we własności intelektualnej. Tak jak wskazałam ocena nierzadko jest powiązana z długoletnią praktyką orzeczniczą oraz oceną urzędów, zatem pomoc praktyka może być niezbędna.
Przedsiębiorca: Co jeśli zostaną znalezione znaki podobne? Co mogę zrobić?
Prawnik: Jeśli zgłoszenie zostanie zauważone w trakcie okresu sprzeciwowego, który trwa 3 miesiące, umożliwia to szybką reakcję prawną poprzez wniesienie sprzeciwu do zgłoszenia. W reżimie znaków towarowych jest to jedno z podstawowych narzędzi, by niejako zablokować używanie danego oznaczenia przez innego przedsiębiorcę. Sprzeciw jest postępowaniem, w którym należy wskazać podobieństwo pomiędzy oznaczeniami ocenianymi przez pryzmat trzech płaszczyzn, o których opowiadałam wcześniej jak i towarami i usługami objętymi zgłoszeniem. By dogłębnie zapoznać się z materią sprzeciwów, proponuję, zapoznaj się z tym WPISEM.
Jeśli natomiast znak towarowy zostanie znaleziony w ramach monitoringu po okresie sprzeciwowym, gdy jest już zarejestrowany, istnieje możliwość jego unieważnienia. Jedną z okoliczności umożliwiających unieważnienie znaku towarowego na podstawie polskiej ustawy jest art. 1321 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1170). Podstawą unieważnienie może być więc identyczny lub podobny znak towarowy, na który udzielono uprzednio prawa ochronnego na znak towarowy dla towarów identycznych lub podobnych, w sytuacji gdy zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd. Jak z naszej rozmowy możesz zauważyć, wiele z tych wątków było już przez nas poruszanych we wpisach, zatem i tym razem odsyłam do WPISU.
Przedsiębiorca: Rozumiem, tylko myślę, że nie wszyscy przedsiębiorcy zgłaszają swoje oznaczenia. Co mogę zrobić gdy oznaczenie nie jest zgłoszonym znakiem towarowym?
Prawnik: Poprzez Twoją rejestrację znaku towarowego w Urzędzie Patentowym RP nabywasz prawo do wyłącznego używania tego znaku na terytorium RP. Jako uprawniony możesz więc osobie korzystającej z oznaczenia niezarejestrowanego, a identycznego lub wysoce podobnego do Twojego znaku towarowego nakazać, zgodnie z art. 296 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1170):[1]
- Zaniechania naruszeń poprzez zaprzestanie używania tego oznaczenia w obrocie gospodarczym;
- Usunięcia skutków naruszenia;
- Wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści. Możesz domagać się oddania zysków, które podmiot ten zarobił wykorzystując w swojej działalności gospodarczej Twój znak towarowy;
- Naprawienia wyrządzonej szkody;
- Zakazania wprowadzania towarów bez dopuszczenia do swobodnego obrotu;
- żądania orzeczenia o bezprawnie wytworzonych przedmiotach: jeśli Twoim znakiem były oznaczane produktu, możesz domagać się rozstrzygnięcia o losie materiałów, środków, produktów, należących do naruszyciela.
- jeśli sprawa trafi do sądu, możesz wnioskować o nakazanie publikacji orzeczenia, co umożliwi poinformowanie potencjalnych klientów o naruszeniu oraz może pomóc w odbudowie rozpoznawalności Twojego znaku towarowego.[2]
Przysługujące Tobie roszczenia stanowią bardzo szeroki wątek. Zachęcam więc do zapoznania się z WPISEM. Niemniej jak już możesz zrozumieć, ochrona przyznana dzięki rejestracji znaku towarowego jest szeroka, zatem zachęcam Cię do korzystania z niej i następnego monitorowania znaków towarowych.
Przedsiębiorca: Tak, na dzisiaj wystarczy. Mam wrażenie, że moja wiedza o znakach towarowych i ich monitorowaniu jest już zdecydowanie większa. Mam też nadzieję, że inni przedsiębiorcy skorzystają z naszej rozmowy 😉
