-1
archive,author,author-anna-debska,author-3,theme-stockholm,cookies-not-set,stockholm-core-1.1,woocommerce-no-js,select-child-theme-ver-5.1.8.1573676579,select-theme-ver-5.1.8,ajax_fade,page_not_loaded,menu-animation-underline,popup-menu-fade,wpb-js-composer js-comp-ver-6.0.5,vc_responsive

Kilka uwag o rozbieżnościach w interpretowaniu i stosowaniu przepisów w zakresie własności intelektualnej.

Jeśli sądy nie są zgodne co do interpretacji przepisów, to co ma zrobić zwykły Lewandowski? Jak ma stosować te same przepisy w różnych miastach w sądach własności intelektualnej? Pomimo, iż sądy własności intelektualnej funkcjonują od 1 lipca 2020 r., a w ich ramach zostały ustanowione dwa sądy apelacyjne – Sąd Apelacyjny w Warszawie i Sąd Apelacyjny w Poznaniu nastąpił rozłam w zakresie interpretacji przepisów dotyczących sporów IP. W tym wpisie postaramy się nakreślić rozbieżności ku przestrodze klientów i innych prawników zainteresowanych IP.

O nowych procedurach w sprawach własności intelektualnej pisaliśmy tu i tu. Zatem przypominając: w ramach postępowań dotyczących spraw własności intelektualnej zostały wprowadzone trzy instytucje:

  • zabezpieczenie środka dowodowego,
  • wyjawienie lub wydanie środka dowodowego (art. 479106 – art. 479111  k.p.c.)
  • wezwanie do udzielenia informacji uregulowane art. 479113 k.p.c. i nast.

 

W orzecznictwie Sądu Okręgowego w Warszawie[1] wskazuje się, że w wypadku czynów nieuczciwej konkurencji, które nie dotyczą dobra niematerialnego, przepis art. 479113 1 k.p.c. regulujący tzw. roszczenie informacyjne, w ogóle nie może znaleźć zastosowania. Zdaniem Sądu taka konkluzja wynika z oświadczenia Komisji Europejskiej dotyczącego art. 2 Dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (Dyrektywa)[2] w, którym zostały wymienione następujące prawa własności intelektualnej objęte zakresem Dyrektywy:

  • prawo autorskie,
  • prawa pokrewne z prawami autorskimi,
  • prawo sui generis twórców baz danych,
  • prawa twórcy topografii produktów półprzewodnikowych,
  • prawa ze znaku towarowego,
  • prawa ze wzoru,
  • prawa z patentu, włącznie z prawami wynikającymi z dodatkowych świadectw ochronnych,
  • oznaczenia geograficzne,
  • prawa ze wzoru użytkowego,
  • prawa wynikające z systemu ochrony odmian roślin,
  • nazwy handlowe, jeżeli są one chronione jako wyłączne prawa własnościowe w danym prawie krajowym.

W oświadczeniu tym nie wskazuje się nieuczciwej konkurencji, ale jednocześnie przyjęto, że zawarte w nim wyliczenie nie jest wyczerpujące: „Komisja uważa, że przynajmniej następujące prawa własności intelektualnej objęte są zakresem przedmiotowej dyrektyw”. Zatem, w treści Dyrektywy nie wykluczono rozszerzenia jej zakresu na wszystkie czyny nieuczciwej konkurencji. 

Sąd Okręgowy w Warszawie, wskazuje na konieczność jednoznacznego przesądzenia ze strony ustawodawcy, że roszczenie informacyjne stosowane jest we wszystkich sprawach własności intelektualnej, w tym w każdej sprawie z zakresu nieuczciwej konkurencji. W ocenie Sądu sam fakt, że do postępowania odrębnego z zakresu własności intelektualnej zostały zaliczone sprawy z nieuczciwej konkurencji, takim wskazaniem nie jest. Z art. 47989 k. p. c. nie wynika bowiem jednoznacznie by we wszystkich sprawach z zakresu własności intelektualnej mogły być stosowane wszystkie środki przewidziane w tym postępowaniu. Wskazuje na to historia i znaczenie roszczenia informacyjnego. W ocenie Sądu jedyny wyjątek od powyższej reguły należy uczynić dla tych czynów nieuczciwej konkurencji, które dotyczą eksploatacji dóbr niematerialnych, kopiowania produktów oraz dobra niematerialnego jakim jest tajemnica przedsiębiorstwa. Tylko bowiem w tych sprawach występują charakterystyczne problemy, które były przyczyną przyznania uprawnionym silniejszych niż w typowych sprawach cywilnych uprawnień proceduralnych. Przepis art. 47989p.c. rozszerzył zatem na potrzeby polskiego porządku prawnego, zastosowanie roszczenia informacyjnego w sprawach nieuczciwej konkurencji, ale jedynie w tych, w których chodzi o eksploatację dobra niematerialnego, kopiowanie produktu i naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa.

Po pierwsze, zauważyć należało, że powyższa definicja sprawy własności intelektualnej ma jedynie charakter procesowy i nie wpływa na materialnoprawne rozumienie własności intelektualnej (praw własności intelektualnej). Po drugie, nie przesądza ona, iż do wszelkich tego rodzaju spraw znajdują zastosowanie wszystkie instytucje uregulowane w Dziale IVg.

Polskie orzecznictwo nie udzieliło jeszcze jednoznacznej odpowiedzi, czy ustawodawca krajowy rozszerzył zakres Dyrektywy na czyny nieuczciwej konkurencji. I tak na przykład w prawomocnym postanowieniu Sądu Okręgowego w Warszawie z 20 listopada 2020 r., XXII GWo 87/20 (dotyczącym zabezpieczenia środka dowodowego) wyrażono pogląd, że przepisy Dyrektywy znajdują zastosowanie do wszystkich spraw z zakresu własności intelektualnej, w tym również takich, które zostały zaliczone do nich przepisami proceduralnymi, jak sprawy z zakresu nieuczciwej konkurencji – to jest wyznaczającymi zakres postępowania odrębnego w polskiej procedurze cywilnej. W orzeczeniu tym podkreślono jednak konieczność zawężającej wykładni środków implementowanych z Dyrektywy, tak by nie stosować je do wszystkich czynów nieuczciwej konkurencji, lecz jedynie tych, które dotyczą wykorzystania dóbr niematerialnych.

 

Jednakże Sąd Apelacyjny w Warszawie[3] w pewnej części odmiennie do Sądu Okręgowego w Warszawie twierdzi, że analiza przepisów dotyczących poszczególnych środków uregulowanych w przepisach od art. 47996 do art. 479121 k. p.c. wskazuje, iż ich przedmiotowy zakres zastosowania jest odmienny. W przypadku zabezpieczenia środka dowodowego przepisy nie wskazują na żadne ograniczenia, zatem instytucja ta może znaleźć zastosowanie we wszystkich sprawach własności intelektualnej (por. art. 47997 § 1 k.p.c.).

Inaczej jest natomiast w przypadku instytucji w postaci wyjawienia lub wydania środka dowodowego i wezwania do udzielenia informacji (art. 479112 – art. 479121 k.p.c.), które ograniczone zostały do spraw o naruszenie praw własności intelektualnej (por. art. 479106 k.p.c.), ewentualnie spraw o naruszenie (por. art. 479113 § 1 k.p.c.).

Różnicy tej nie należy jednak nadawać normatywnego znaczenia, bowiem również w przypadku wniosku o udzielenie informacji chodzi o sprawy o naruszenie praw własności intelektualnej, co jednoznacznie wynika z art. 479116 1 k.p.c., nakładającego na wnioskodawcę obowiązek przytoczenia okoliczności wiarygodnie wskazujących na naruszenie prawa własności intelektualnej (por. także art. 479114 pkt 1-3 k.p.c., w których również mowa jest o naruszeniu prawa własności intelektualnej). Sąd nie podzielił zatem zdania skarżącego, że w art. 479113 § 1 k.p.c. nie został wskazany przedmiot naruszenia i w związku z tym, w celu jego określenia należy odwołać się do art. 47989 k.p.c.”

 

Natomiast zupełnie odmienny pogląd przestawił Sąd Apelacyjny w Poznaniu[4] wskazując, że ustawodawca wprowadził do Kodeksu postępowania cywilnego szczególne instrumenty proceduralne, które mają zastosowanie we wszystkich sprawach z zakresu własności intelektualnej, w postaci: zabezpieczenia środka dowodowego (art. 47996 – 479105p.c.), wyjawienia lub wydania środka dowodowego (art. 479106 – 479111 k.p.c.) oraz wezwania do udzielenia informacji (art. 479112 – 479121 k.p.c.). W art. 47989 1 k.p.c. ustawodawca wymienił sprawy własności intelektualnej do których zaliczył sprawy o: ochronę praw autorskich i pokrewnych, ochronę praw własności przemysłowej, ochronę innych praw na dobrach niematerialnych. W § 2 wskazał, że dla potrzeb stosowania przepisów odrębnych o postępowaniu w sprawach własności intelektualnej sprawami własności intelektualnej są także sprawy o: zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji; ochronę dóbr osobistych w zakresie, w jakim dotyczy ona wykorzystania dobra osobistego w celu indywidualizacji, reklamy lub promocji przedsiębiorcy, towarów lub usług; ochronę dóbr osobistych w związku z działalnością naukową lub wynalazczą. Zatem jako sprawy własności intelektualnej w szerokim znaczeniu ustawodawca traktuje również sprawy o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji. Zostały one zaliczone do tej kategorii w całości, pomimo że nie wszystkie delikty nieuczciwej konkurencji pozostają w związku z własnością intelektualną, skoro niektóre z nich wywołują potrzebę ochrony innych interesów przedsiębiorcy niż jego dobra niematerialne (zob. komentarz do art. 47989p.c. pod. red. Małgorzaty Manowskiej). Wobec tego, środki procesowe przewidziane w art. 479106p.c. i n. oraz art. 479113 § 1 k.p.c. i n. znajdują zastosowania także do roszczeń dochodzonych w oparciu o przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

 

Podsumowując przedstawione stanowiska sądów można stwierdzić, że:

  1. Sąd Okręgowy w Warszawie w zakresie stosowania wszystkich 3 instytucji wprowadzonych w postępowaniu szczególnym dotyczącym praw IP do spraw z zakresu zwalczania nieuczciwej konkurencji wskazuję na ich ograniczone zastosowanie wyłącznie do tych czynów, które eksploatacji dobra niematerialnego, kopiowania produktu i naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa.
  2. Sąd Apelacyjny w Warszawie podziela powyższy pogląd Sądu Okręgowego w Warszawie z tym, że twierdzi, że w przypadku zabezpieczenia środka dowodowego przepisy nie wskazują na żadne ograniczenia, zatem instytucja ta może znaleźć zastosowanie we wszystkich sprawach własności intelektualnej, czyli dotyczących wszystkich czynów nieuczciwej konkurencji.
  3. Sąd Apelacyjny w Poznaniu przedstawia zupełnie odmienny pogląd i wskazuje, że wszystkie trzy przedmiotowe instytucje będą mieć zastosowanie do wszystkich spraw własności intelektualnie, w tym do roszczeń dochodzonych w oparciu o przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

 

Termin „własność intelektualna”

Termin własność intelektualna nie jest pojęciem regulowanym przez żaden polski akt prawny. Pojęcie własności intelektualnej nie jest regulowane także w Dyrektywie, której implementację stanowią regulacje dotyczące postępowań w sprawach własności intelektualnej zamieszczone w Dziale IVg kodeksu postępowania cywilnego.

Definicji własności intelektualnej nie zawiera także Dyrektywa Natomiast Komisja Europejska wydała oświadczenie, w którym wymienia minimalny zakres przedmiotowy objęty Dyrektywą. Wobec tego należy odnieść się do innych aktów regulujących kwestię własności intelektualnej. Naturalnie należy sięgnąć do Konwencji o ustanowieniu Światowej Organizacji Własności Intelektualnej, sporządzonej w Sztokholmie dnia 14 lipca 1967 r. Konwencja ta definiuje własność intelektualną jako prawa odnoszące się do:

  • dzieł literackich, artystycznych i naukowych,
  • interpretacji artystów interpretatorów oraz do wykonań artystów wykonawców, do fonogramów i do programów radiowych i telewizyjnych,
  • wynalazków we wszystkich dziedzinach działalności ludzkiej,
  • odkryć naukowych,
  • wzorów przemysłowych,
  • znaków towarowych i usługowych, jak również do nazw handlowych i oznaczeń handlowych,
  • ochrony przed nieuczciwą konkurencją oraz
  • wszelkie inne prawa dotyczące działalności intelektualnej w dziedzinie przemysłowej, naukowej, literackiej i artystycznej.

 

Innym aktem w sprawach własności intelektualnej jest Porozumienie w sprawie Handlowych Aspektów Praw Własności Intelektualnej – Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights, zwany TRIPS. Stanowiące złącznik do porozumienia w sprawie utworzenia Światowej Organizacji Handlu (WTO) z 15.04.1994 r., Dz.U. z 1995 r. Nr 98, poz. 483, ustalające minimalne standardy ochrony, wyznacza następujący zakres praw własności intelektualnej:

  • prawa autorskie i pokrewne,
  • znaki towarowe,
  • oznaczenia geograficzne,
  • wzory przemysłowe,
  • patenty,
  • wzory masek (topografie) układów scalonych,
  • ochrona informacji nie ujawnionej,
  • kontrola praktyk antykonkurencyjnych w licencjach umownych.

 

Natomiast Konwencja paryska o ochronie własności przemysłowej z 20.03.1883 r.; akt sztokholmski z 14.07.1967 r., wskazuje, że przedmiotem ochrony własności przemysłowej są:

  • patenty na wynalazki,
  • wzory użytkowe,
  • rysunki i modele przemysłowe,
  • znaki fabryczna lub handlowe,
  • nazwa handlowa i
  • oznaczenia pochodzenia lub nazwy pochodzenia, jak również
  • zwalczanie nieuczciwej konkurencji.

 

Pomimo, iż Unia Europejska nie jest stroną konwencji wiele instrumentów UE odzwierciedla międzynarodowe zobowiązania państw członkowskich wynikające z konwencji berneńskiej i rzymskiej, a także z porozumienia TRIPS Światowej Organizacji Handlu i z międzynarodowych traktatów Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) z 1996 r.[5] Dodatkowo należy także zwrócić uwagę na art. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 324), który wskazuje, że zwalczanie nieuczciwej konkurencji reguluje odrębna ustawa.

W tym zakresie doktryna wyjaśnia, że obecność art. 2 w ustawie – Prawo własności przemysłowej tłumaczone jest przede wszystkim okolicznością, że zwalczanie nieuczciwej konkurencji jest objęte zakresem pojęcia własności przemysłowej w Konwencji Paryskiej. Ustawodawca dostrzega fakt objęcia zwalczania nieuczciwej konkurencji zakresem pojęcia własności przemysłowej w Konwencji Paryskiej i w związku z tym widzi potrzebę zasygnalizowania, że ustawa – Prawo własności przemysłowej nie obejmuje istotnego elementu zakresu przedmiotowego Konwencji Paryskiej. Pomimo iż przepisy prawa polskiego z zakresu zwalczania nieuczciwej konkurencji nie przyznają praw wyłącznych i bezwzględnych do dóbr niematerialnych nie są jednoznacznie oceniane w odniesieniu do ochrony dóbr niematerialnych na podstawie przepisów o stypizowanych czynach nieuczciwej konkurencji. Istnieją stanowiska wskazujące na wyodrębnienie prawa podmiotowego do tajemnicy przedsiębiorstwa (art. 11 uznk) oraz do praw podmiotowych do oznaczeń przedsiębiorstw (art. 5–7 uznk) a także niezarejestrowanych znaków towarowych (art. 10 uznk)[6]. Co więcej, ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jest stosowana do ochrony praw własności intelektualnej przede wszystkim w sytuacji braku ochrony na podstawie Prawa własności przemysłowej, a do najczęstszych takich przypadków możemy zaliczyć:

  • niezarejestrowane jako znaki towarowe oznaczenia,
  • naśladownictwo opakowań,
  • ochrona know-how[7].

 

cel Dyrektywy

Celem Dyrektywy jest zbliżenie systemów prawnych w celu zapewnienia wysokiego, równoważnego i jednakowego poziomu bezpieczeństwa na rynku wewnętrznym. Zgodnie z motywem 2 Dyrektywy ochrona własności intelektualnej ma umożliwiać wynalazcy lub twórcy uzyskiwanie prawnie uzasadnionych korzyści ze swego wynalazku lub dzieła. Powinna też umożliwiać jak najszersze upowszechnianie dzieł, idei i nowego know-how. Jednocześnie nie może ograniczać wolności słowa, swobodnego przepływu informacji ani ochrony danych osobowych, z ochroną danych w Internecie włącznie.

Dodatkowo unijny ustawodawca w motywie 13 Dyrektywy wskazuje, że niezbędne jest możliwie jak najszersze zdefiniowanie zakresu stosowania niniejszej dyrektywy, tak aby obejmowała wszystkie prawa własności intelektualnej objęte przepisami wspólnotowymi w tej dziedzinie i/lub prawem wewnętrznym danego Państwa Członkowskiego. Wymaganie to nie wpływa jednak na możliwość życzącej sobie tego części Państw Członkowskich rozszerzania do celów wewnętrznych przepisów niniejszej dyrektywy, włączając działania o charakterze nieuczciwej konkurencji, w tym produkcję kopii nielegalnych i działania podobne.

W zakresie ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa i na zastosowanie Dyrektywy w tym zakresie wskazuje także motyw 39 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/943 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie ochrony niejawnego know-how i niejawnych informacji handlowych (tajemnic przedsiębiorstwa) przed ich bezprawnym pozyskiwaniem, wykorzystywaniem i ujawnianiem, w którym stwierdza się, że niniejsza dyrektywa nie powinna wpływać na stosowanie wszelkich innych odpowiednich przepisów prawnych w innych dziedzinach, w tym praw własności intelektualnej i prawa zobowiązań. Niemniej jednak, w przypadku gdy zakres stosowania Dyrektywy pokrywa się z zakresem niniejszej dyrektywy, pierwszeństwo ma niniejsza dyrektywa, jako lex specialis.

Natomiast w Komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady I Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 29.11.2017 r. – Wytyczne dotyczące niektórych aspektów dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej wskazano, że w odniesieniu do wszystkich działań o charakterze nieuczciwej konkurencji regulowanych na szczeblu krajowym i nieobjętych zakresem dyrektywy w sprawie tajemnic przedsiębiorstwa zastosowanie mają zasady ogólne. Przepisy Dyrektywy będą mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy dane państwo członkowskie zdecyduje się rozszerzyć jej zakres stosowania na szczeblu krajowym zgodnie z motywem 13 tej Dyrektywy[8].

 

Informacje dotyczące stosowania szczególnych instytucji wynikające z uzasadnienia projektu ustawy

W uzasadnieniu projektu nowelizacji z 13.02.2020 r. wskazano, że celem ustawodawcy było dążenie do objęcia zakresem kognicji wyspecjalizowanych sądów własności intelektualnej jak najszerszej kategorii spraw, w tym dotyczących praw tradycyjnie niezaliczanych do własności intelektualnej np. dóbr osobistych podlegających komercjalizacji, m.in. wizerunku. Jest to tendencja zgodna z treścią motywu 2 preambuły Dyrektywy, z którego wynika, że ochrona własności intelektualnej ma umożliwiać wynalazcy lub twórcy uzyskiwanie prawnie uzasadnionych korzyści ze swego wynalazku lub dzieła, powinna też umożliwiać jak najszersze upowszechnianie dzieł, idei i nowego know-how. W sytuacjach granicznych, gdy nie jest pewne, jaka podstawa materialnoprawna ochrony powinna znaleźć zastosowanie np. w wypadku idei, pomysłów lub informacji, kwestie te powinny rozstrzygać wyspecjalizowane sądy.

Co więcej, na potrzebę stosowania wobec spraw dotyczących nieuczciwej konkurencji środków prawnych umożliwiających zdobywanie przez uprawnionego wiedzy o faktach naruszeń prawa wskazywała również doktryna. Podkreślając szczególną trudność w udowodnieniu wysokości korzyści uzyskanej bezpodstawnie przez sprawcę czynu

Według projektu wybór konkretnego środka zależeć powinien od rodzaju i okoliczności występujących w określonej sprawie. Może zadecydować zatem rodzaj dochodzonego prawa własności intelektualnej, ale również konkretne okoliczności mające miejsce w danej sprawie. Z uwagi na różnorodność stanów faktycznych charakteryzujących sprawy z zakresu praw własności intelektualnej, niecelowe byłoby wskazywanie a priori, który z tych trzech środków procesowych przypisany zostanie w praktyce do określonego rodzaju spraw. Analogicznie tę kwestię postrzega prawodawca unijny, według którego z jednej strony, dla wszystkich dochodzonych praw własności intelektualnej środki powinny zostać unormowane jednolicie, jednakże – z drugiej strony – już w ramach konkretnej sprawy sądowej, to jej szczególne okoliczności mają decydować o wyborze właściwego środka procesowego[9].

Ponadto, w uzasadnieniu ustawodawca wskazuje wprost, że prezentowane instytucje procesowe, czyli zabezpieczenie środka dowodowego, wezwanie do wydania lub wyjawienia środka dowodowego oraz wezwania do udzielenia informacji – znajdują swoją regulację na poziomie prawa europejskiego w art. 6-8 Dyrektywy, a podkreślenia wymaga fakt, że celem projektu nie jest implementacja powołanych przepisów dyrektywy do krajowego porządku prawnego, a zapewnienie jednolitości stosowania tych przepisów we wszystkich sprawach z zakresu prawa własności intelektualnej[10].

 

Wydawać by się mogło, że powyższe stwierdzenie powinno rozwiać wszelkie wątpliwości w zakresie możliwości stosowania nowych instytucji procesowych, jednakże ustawodawca posłużył się określeniem „we wszystkich sprawach z zakresu praw własności intelektualnej”, a nie „we wszystkich sprawach własności intelektualnej”. Stanowi to o tyle problematyczną kwestię, że ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji chroni przede wszystkim interes przedsiębiorcy, a nie jego prawo wyłączne[11].

 

Wobec tego należy przeanalizować treść uzasadnienia do projektu ustawy w zakresie poszczególnych instytucji.

 

zabezpieczenie środka dowodowego

Ustawodawca wskazuje, że celem omawianej instytucji jest:

  • z jednej strony – zapewnienie przyszłemu (lub aktualnemu) powodowi możliwości uzyskania informacji o faktach dotyczących naruszeń jego praw, przy czym chodzi o prawa, które są dochodzone w sprawach, o których jest mowa w art. 47989 projektu (cel wydobywczy);
  • drugiej strony – pozyskanie, na potrzeby trwającego lub przyszłego postępowania, materialnego substratu, za pomocą którego prowadzony będzie dowód (cel zachowawczy).

 

wyjawienie lub wydanie środka dowodowego

W przypadku tego środka procesowego projekt zakłada, że przysługuje on jedynie powodowi w sprawie o naruszenie praw własności intelektualnej. Środek ten ma umożliwić powodowi zdobycie wiedzy o faktach dotyczących naruszeń jego prawa, których on samodzielnie nie może poznać w przestrzeni pozasądowej.

Żądany środek dowodowy jest związany z dochodzonym roszczeniem z tytułu naruszenia praw własności intelektualnej. Instytucja ta nie może zatem stanowić podstawy do uzyskiwania informacji o innych faktach niż te, które dotyczą ochrony naruszonego prawa.

 

wezwanie do udzielenia informacji

Podstawowym celem projektowanej nowelizacji w tym zakresie jest stworzenie jednolitej regulacji obejmującej przepisy dotyczące wezwania do udzielenia informacji w stosunku do wszystkich praw własności intelektualnej. Jednoczenie ustawodawca wskazuje, że regulacje te były przewidziane w art. 90 upapp, art. 2861 pwp, art. 11a ustawy o ochronie baz danych, art. 36b ustawy o ochronie prawnej odmian roślin. Oznacza to, że regulacje te dotyczyły wszystkich praw własności intelektualnej sensu stricto.

Należy przy tym wskazać, że projektowana instytucja znajdzie zastosowanie w przypadku istnienia jej związku z postępowaniem w przedmiocie naruszenia prawa własności intelektualnej. Zatem udzielenie informacji powinno nastąpić albo w toku postępowania o naruszenie prawa własności intelektualnej, albo przed wszczęciem takiego postępowania.

W sprawach o ochronę praw własności intelektualnej chodzi w szczególności o takie okoliczności, jak istnienie prawa, fakt jego naruszenia przez pozwanego, a w przypadku roszczeń pieniężnych dodatkowo – rozmiar bezpodstawnie uzyskanych przez pozwanego korzyści czy też powstanie i rozmiar szkody. Powołanie i udowodnienie wymienionych okoliczności faktycznych w praktyce wywołuje zasadnicze trudności, gdyż uprawnionemu mogą być nieznane rozmiary nielegalnej działalności pozwanego, liczba bezprawnie wytworzonych lub wprowadzonych do obrotu towarów itp.

 

Naruszenie prawa

Zgodnie z art.  47989 kpc przepisy Działu IVg stosuje się do spraw o:

  1. ochronę praw autorskich i pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw na dobrach niematerialnych;
  2. zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji;
  3. ochronę dóbr osobistych w zakresie, w jakim dotyczy ona wykorzystania dobra osobistego w celu indywidualizacji, reklamy lub promocji przedsiębiorcy, towarów lub usług;
  4. ochronę dóbr osobistych w związku z działalnością naukową lub wynalazczą.

 

Przy czym należy zaznaczyć, że każda sprawa o naruszenie jest sprawą o ochronę praw na dobrach niematerialnych, ale już nie każda sprawa o ochronę jest sprawą o naruszenie. Przedstawione rozróżnienie będzie miało wpływ na dostępność trzech instytucji wprowadzonych przez przepisy regulujące postępowanie szczególne w sprawach własności intelektualnej[12].

Powyższe znajduje wyraz w:

  • art. 479106 kpc „W sprawie o naruszenie prawa własności intelektualnej powód, który uprawdopodobnił roszczenie, może żądać, aby pozwany wyjawił lub wydał środek dowodowy, którym dysponuje (…)”.
  • art. 479113 kpc „Na wniosek uprawnionego, jeżeli wykaże on w sposób wiarygodny okoliczności wskazujące na naruszenie, sąd może przed wszczęciem postępowania w sprawie o naruszenie lub w jego toku aż do zamknięcia rozprawy w pierwszej instancji wezwać naruszającego do udzielenia informacji o pochodzeniu i sieciach dystrybucji towarów lub usług, jeżeli jest to niezbędne dla dochodzenia roszczenia”.

 

Analogiczne odniesienia do „naruszenia prawa” nie pojawiają się przepisach dotyczących zabezpieczenia środka dowodowego.

Przykładem spraw o ochronę własności intelektualnej ale nie o naruszenie własności intelektualnej jest sprawa o wynagrodzenie umowne z tytułu korzystania z dóbr chronionych prawami o charakterze bezwzględnym (np. sprawy o zapłatę wynagrodzeń z tytułu umów licencyjnych)[13].

Natomiast w zakresie nieuczciwej konkurencji ustawodawca nie posługuje się terminem ochrony lecz terminami zapobieganie i zwalczanie.

 

Podsumowanie

Bez wątpienia sprawy o zwalczenie nieuczciwej konkurencji są sprawami własności intelektualnej rozpoznawanymi w postępowaniu szczególnym jakim jest postępowanie w sprawach własności intelektualnej uregulowane w Dziale IVg kodeksu postępowania cywilnego, co oznacza, że wszystkie sprawy z zakresu zwalczania nieuczciwej konkurencji są rozpoznawane przez sądy własności intelektualnej. W stanowisku Komisji zostało wyraźnie wskazane, że przepisy Dyrektywy będą mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy dane państwo członkowskie zdecyduje się rozszerzyć jej zakres stosowania na szczeblu krajowym[14].

Orzecznictwo wskazuje, że z samego uzasadnienia projektu ustawy nie wynika by intencją ustawodawcy było rozszerzenie zakresu stosowania Dyrektywy na sprawy z zakresu nieuczciwej konkurencji, przy czym z całości uzasadnienia projektu nie wynika też by projektodawca zanegował taką możliwość[15]. Stanowisko jednoznacznie wskazujące na brak skorzystania z przewidzianej w Dyrektywie możliwości dostosowania przepisów wewnętrznych odnoszących się do zwalczania nieuczciwej konkurencji do zasad w niej przewidzianych wyraziła K. Szczepanowska – Kozłowska[16]. Oznacza to, że do interpretacji przepisów dotyczących odpowiedzialności z tytułu popełnienia czynu nieuczciwej konkurencji nie znajdą zastosowania przepisy Dyrektywy.

Jednakże należy przypomnieć o możliwości kumulatywnego stosowania roszczeń z zakresu spraw dotyczących własności intelektualnej, a także uprawnienia wyboru podstawy dochodzenia swoich roszczeń przez podmiotu uprawniony.

 

Wobec powyższego, w zakresie możliwości korzystania z regulowanych przepisami postępowania o sprawach własności intelektualnej instytucji w postaci zabezpieczenia środka dowodowego, wyjawienia lub wydania środka dowodowego oraz wezwania do udzielenia informacji nie jest jasne czy wskazane instytucję będą mógłby być w tych sprawach stosowane.

Na podstawie przedstawionych orzeczeń wydaje się zasadne przyjęcie, że zabezpieczenie środka dowodowego będzie mieć zastosowanie wszystkich sprawach o zwalczanie nieuczciwej konkurencji[17].

Natomiast wyjawienie lub wydanie środka dowodowego oraz wniosek o udzielenie informacji, w naszej opinii, będzie mieć zastosowane w zakresie spraw o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji, które dotyczą eksploatacji niematerialnych dób intelektualnych, czyli w przypadku:

  • konkurencji pasożytnicza (wykorzystywania cudzej renomy) (art. 3 uznk),
  • wprowadzającego w błąd oznaczenie przedsiębiorstwa (art. 5 uznk),
  • oznaczenia przedsiębiorstwa nazwiskiem przedsiębiorcy (art. 6 uznk),
  • używania oznaczenia przedsiębiorstwa zlikwidowanego, podzielonego lub przekształconego (art. 7 uznk),
  • fałszywego oznaczania pochodzenia towarów lub usług (art. 8 uznk),
  • ochrony kwalifikowanych oznaczeń geograficznych i chronionych nazw pochodzenia (art. 9 uznk),
  • wprowadzającego w błąd oznaczenia towarów lub usług (art. 10 uznk),
  • ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa (art. 11 uznk),
  • naśladownictwa (art. 13 uznk).

W świetle orzeczeń sądów warszawskich wątpliwa jest możliwość stosowania ww. środków do spraw z zakresu:

  • nieuczciwej reklamy (art. 16 uznk),
  • rozpowszechniania nieprawdziwych informacji o konkurencyjnym przedsiębiorcy art. 14 uznk),
  • przejmowania pracowników i klientów (art. 12 uznk),
  • utrudniania dostępu do rynku (art. 15 uznk),
  • przekupstwa osoby pełniącej funkcję publiczną (art. 15a uznk),
  • wytwarzania i używania urządzeń niedozwolonych (art. 15b uznk),
  • naruszenia zakazu praktyk ograniczających konkurencję (art. 15c uznk),
  • sprzedaży premiowanej (art. 17a uznk),
  • prowadzenia systemu sprzedaży lawinowej (art. 17c uznk),
  • wprowadzania do obrotu własnych marek przez sklepy dyskontowe (art. 17d uznk),
  • przekazywania informacji do biura informacji gospodarczej z naruszeniem przepisów; niezażądania aktualizacji lub usunięcia informacji; nieusunięcia lub niedokonania aktualizacji informacji (art. 17f uznk),
  • nieuzasadnionego wydłużania terminów zapłaty za dostarczone towary lub wykonane usługi (art. 17g uznk).

Mamy nadzieję, że stanowiska sądów zostaną ujednolicone, aby ułatwić dochodzenie roszczeń w sprawach dotyczących nieuczciwej konkurencji. Utrzymujące się rozbieżności powodowałby, że na inną ochronę  mogłyby liczyć strony oddające spory do sądów zlokalizowanych w różnych miejscowościach. 

[1] Postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2021 r. sygn. XXII GWo 63/21, postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 22 października 2021 r. sygn. XXII GWo 62/21.
[2] zakres przedmiotowy dyrektywy – Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej z 13.4.2005, L 94/37 – https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2005:094:0037:0037:PL:PDF.
[3] Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGz 498/21.
[4] Postanowienia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2022 r., sygn. I AGz 5/22.
[5]https://www.europarl.europa.eu/factsheets/pl/sheet/36/wlasnosc-intelektualna-przemyslowa-i-handlowa
[6] Tom VIIIA. Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. prof. dr hab. Konrad Osajda, dr hab. Łukasz Żelechowski, art. 2.
[7] M. Kondrat [w:] H. Fedorowicz, M. Jezierska-Zięba, A. Przytuła, J. Stefańczyk-Kaczmarzyk, M. Kondrat, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, Warszawa 2021, art. 2.
[8]https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A52017DC0708
[9] Uzasadnienie, st. 15.
[10] Uzasadnienie, st. 12.
[11] Art. 3 uznk: Czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta. Art. 18 uznk: W razie dokonania czynu nieuczciwej konkurencji, przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać (…).
[12] D. Sierżant [w:] Postępowanie cywilne w sprawach własności intelektualnej. Komentarz dla pełnomocników procesowych i sędziów, red. B. Karolczyk, Warszawa 2021, art. 479(89).
[13] M. Rejdak, Nowe postępowanie w sprawach własności intelektualnej, LEX/el. 2020.
[14]https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A52017DC0708
[15] Postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2021 r. sygn. XXII GWo 63/21.
[16] K. Szczepanowska-Kozłowska [w:] E. Nowińska, K. Szczepanowska-Kozłowska, Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2022, art. 18.
[17] postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGz 498/21 oraz postanowienia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2022 r., sygn. I AGz 5/22.

 

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami.

Jak uzyskać ochronę Nazwy Pochodzenia, Oznaczenia Geograficznego czy Gwarantowanej Tradycyjnej Specjalności?

W poprzednim wpisie przedstawiliśmy ustanowione Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. U. UE. L. z 2012 r. Nr 343, str. 1 z późn. zm.) (Rozporządzenie) systemy jakości w celu ochrony nazw produktów rolnych i środków spożywczych przeznaczonych do spożycia przez ludzi. Zostały tam opisane wymogi dotyczące nazw i specyfikacji chronionych nazw pochodzenia, chronionych oznaczeń geograficznych i gwarantowanych tradycyjnych specjalności. W tym wpisie przedstawimy procedurę uzyskiwania rejestracji nazwy w ramach wskazanych systemów jakości.

 

Co istotne procedura ta dzieli się na 2 etapy:

  • krajowy prowadzony przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz
  • unijny prowadzony przez Komisję Europejską.

 

Procedura rejestracji regulowana jest przez następujące akty prawne:

  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. U. UE. L. z 2012 r. Nr 343, str. 1 z późn. zm.);
  • Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 668/2014 z dnia 13 czerwca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 179, str. 36 z późn. zm.);
  • Ustawę z dnia 17 grudnia 2004 r. o rejestracji i ochronie nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 224);
  • Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 listopada 2016 r. w sprawie stawek opłat za dokonanie niektórych czynności związanych z rejestracją nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. U. poz. 1956).

 

  1. wniosek o rejestrację nazw pochodzenia, chronionych oznaczeń geograficznych i gwarantowanych tradycyjnych specjalności

 

Niezależnie od systemu jakości procedurę rejestracji nazwy inicjuje wnioskodawca poprzez złożenie wniosku o rejestrację nazwy pochodzenia albo oznaczenia geograficznego, albo gwarantowanej tradycyjnej specjalności.

Wniosek o rejestrację składa się do ministra właściwego do spraw rynków rolnych, czyli obecnie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Wniosek o rejestrację może dotyczyć tylko jednego produktu rolnego lub środka spożywczego. Wyjątek od tej zasady stanowi możliwość złożenia wniosku o rejestrację nazwy zawierającej opis kilku różnych produktów uprawnionych do oznaczenia tą nazwą[1]. Poprzez “różne produkty” należy rozumieć produkty oznaczone tą samą zarejestrowaną nazwą, ale rozróżniane podczas wprowadzania do obrotu lub uważane za różne przez konsumentów (np. miody drahimskie – wielokwiatowe, gryczane, rzepakowe itd.), przy czym w takim przypadku trzeba wykazać spełnienie wymogów dotyczących rejestracji oddzielnie dla każdego z tych produktów.

 

Wniosek o rejestrację może zostać złożony wyłącznie przez grupy pracujące z produktami, których nazwa ma być zarejestrowana.

Pojedyncza osoba fizyczna lub prawna może być traktowana jako grupa, o ile zostanie wykazane, że zostały spełnione łącznie następujące dwa warunki:

  1. dana osoba jest jedynym producentem, który chce złożyć wniosek o rejestrację;
  2. w odniesieniu do Chronionych Nazw Pochodzenia i Chronionych Oznaczeń Geograficznych zdefiniowany obszar geograficzny ma cechy znacznie różniące się od cech obszarów sąsiadujących lub cechy danego produktu różnią się od cech produktów wytwarzanych na sąsiednich obszarach.

 

Wniosek o rejestrację nazwy pochodzenia lub oznaczenia geograficznego zawiera:

  1. nazwę i adres grupy składającej wniosek oraz organów lub jednostek dokonujących kontroli zgodności z wymogami specyfikacji produktu;
  2. specyfikację produktu
  3. dowód świadczący o tym, że nazwa danego produktu jest chroniona w jego kraju pochodzenia;
  4. adresu do korespondencji wnioskodawcy;
  5. wykaz dokumentów lub informacji dołączonych do wniosku;
  6. jednolity dokument zawierający:
  • główne punkty specyfikacji produktu (nazwę, opis produktu oraz zwięzłą definicję obszaru geograficznego),
  • opis związku między produktem a środowiskiem geograficznym lub pochodzeniem geograficznym.

 

Wniosek o rejestrację gwarantowanej tradycyjnej specjalności zawiera następujące informacje:

  1. nazwę i adres grupy składającej wniosek;
  2. specyfikację produktu,
  3. adres do korespondencji wnioskodawcy;
  4. wykaz dokumentów lub informacji dołączonych do wniosku.

 

Wniosek sporządza się w języku polskim.

Wzory wniosków dostępne są pod linkiem: https://www.gov.pl/web/rolnictwo/formularze-wnioskow.

 

  1. opłaty od wniosków o rejestrację nazw pochodzenia, chronionych oznaczeń geograficznych i gwarantowanych tradycyjnych specjalności

 

Za dokonanie oceny wniosku o rejestrację produktu rolnego lub środka spożywczego jako Chroniona Nazwa Pochodzenia, Chronione Oznaczenie Geograficzne lub Gwarantowana Tradycyjna Specjalność przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi uiszcza się opłatę w wysokości 300 zł[2].

 

  1. badanie formalne wniosku o rejestrację nazw pochodzenia, chronionych oznaczeń geograficznych i gwarantowanych tradycyjnych specjalności na etapie krajowym

 

Wniosek o rejestrację sprawdzany jest pod względem spełnienia wymogów formalnych w terminie 14 dni od dnia wpłynięcia tego wniosku.

W przypadku stwierdzenia, że wniosek nie spełnia wymogów formalnych, Minister wzywa wnioskodawcę do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym jednak niż 14 dni od dnia otrzymania wezwania.

W przypadku nieusunięcia braków Minister pozostawia wniosek bez rozpoznania.

 

W porozumieniu z wnioskodawcą możliwe jest wprowadzenie przez Ministra poprawek do wniosku w celu usunięcia oczywistych omyłek i błędów językowych. Poprawki te nie mogą mieć wpływu na merytoryczną zawartość wniosku.

 

Dane i informacje dotyczące wniosku wpisane są do rejestru wewnętrznego wniosków prowadzonego przez Ministra. Rejestr ten jest jawny i jest prowadzony w wersji papierowej, ale informacje o złożonych wnioskach dostępne są pod linkiem: https://www.gov.pl/web/rolnictwo/zlozone-wnioski-o-rejestracje-produkty-regionalne-i-tradycyjne.

 

  1. badanie merytoryczne wniosku o rejestrację nazw pochodzenia, chronionych oznaczeń geograficznych i gwarantowanych tradycyjnych specjalności na etapie krajowym

 

W terminie 14 dni od dnia wpisania danych do rejestru wewnętrznego wniosków Minister:

  1. powiadamia o tym wnioskodawcę;
  2. przekazuje wniosek Radzie do Spraw Tradycyjnych i Regionalnych Nazw Produktów Rolnych i Środków Spożywczych (Rada);
  3. ogłasza w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi dane i informacje o wniosku;
  4. zamieszcza na stronie internetowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rynków rolnych treść wniosku o rejestrację – informacje o przekazanych wnioskach dostępne są pod linkiem: https://www.gov.pl/web/rolnictwo/wnioski-przekazane-komisji-europejskiej

 

  1. zastrzeżenie do wniosku o rejestrację o rejestrację nazw pochodzenia, chronionych oznaczeń geograficznych i gwarantowanych tradycyjnych specjalności

 

W terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym Ministra danych i informacji o wniosku o rejestrację można złożyć zastrzeżenia do wniosku o rejestrację do Ministra.

Do złożenia zastrzeżenia do wniosku uprawniona jest:

  1. osoba fizyczna,
  2. osoba prawna lub
  3. jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej,

która ma uzasadniony interes w złożeniu wniosku.

 

Zastrzeżenie do wniosku zawiera:

  1. nazwę, siedzibę i adres albo imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania i adres wnoszącego zastrzeżenie;
  2. wskazanie uzasadnionego interesu wnoszącego zastrzeżenie.

 

Zastrzeżenie może dotyczyć tylko jednego wniosku o rejestrację.

Opłata od zastrzeżenia do wniosku o rejestrację wynosi 300 zł.

 

W terminie 7 dni od dnia wpisania zastrzeżenia do rejestru wewnętrznego wniosków Minister:

  1. powiadamia o tym wnioskodawcę i wnoszącego zastrzeżenie;
  2. przekazuje zastrzeżenie Radzie.

 

  1. opinia Rady

 

W przypadku niewniesienia zastrzeżenia do wniosku o rejestrację Rada, w terminie 30 dni od dnia upływu terminu na wniesienie zastrzeżenia, wydaje opinię o spełnianiu wymagań określonych Rozporządzeniu.

W przypadku wniesienia zastrzeżenia do wniosku o rejestrację Rada wydaje opinię o zasadności wniesionego zastrzeżenia oraz spełnianiu przez wniosek wymagań określonych Rozporządzeniu w terminie 30 dni od dnia otrzymania zastrzeżenia.

 

  1. wydanie decyzji przez Ministra i przekazanie wniosku przez państwo członkowskie do Komisji Europejskiej

 

Minister, po uzyskaniu opinii Rady, w terminie 14 dni od dnia wydania opinii wydaje decyzję:

  1. o stwierdzeniu spełniania wymagań określonych w Rozporządzeniu albo
  2. o odmowie przekazania wniosku lub jednolitego dokumentu.

 

Po wydaniu decyzji o stwierdzeniu spełniania wymagań określonych w Rozporządzeniu, Minister niezwłocznie przekazuje Komisji Europejskiej:

  1. wniosek o rejestrację, jeżeli wniosek dotyczy rejestracji gwarantowanej tradycyjnej specjalności,
  2. jednolity dokument, jeżeli wniosek dotyczy rejestracji nazwy pochodzenia lub oznaczenia geograficznego

 

KE jest informowana o dopuszczalnych sprzeciwach zgłoszonych przez osoby fizyczne lub prawne, które w sposób zgodny z prawem wprowadziły odnośne produkty na rynek, używając przedmiotowych nazw nieprzerwanie przez co najmniej 5 lat poprzedzających datę publikacji wniosku przez państwo członkowskie.

 

  1. badanie wniosku o rejestrację nazw pochodzenia, chronionych oznaczeń geograficznych i gwarantowanych tradycyjnych specjalności przez Komisję Europejską (procedura na szczeblu unijnym)

 

Komisja Europejska sprawdza przekazane wnioski o rejestrację i weryfikuje, czy:

  1. wnioski zawierają wymagane informacje i
  2. nie zawierają oczywistych błędów, uwzględniając przy tym wynik procedury badania wniosku i procedury sprzeciwu przeprowadzonej przez zainteresowane państwo członkowskie.

KE co najmniej raz w miesiącu publikuje wykaz nazw, w odniesieniu do których złożono do niej wniosek o rejestrację wraz z datą ich złożenia.

 

Jeżeli po zbadaniu wniosku KE uzna, że zostały spełnione określone warunki, publikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej następujące informacje:

  1. w przypadku wniosków dotyczących rejestracji nazwy produktu albo oznaczenia geograficznego – dokument jednolity oraz odesłanie do publikacji specyfikacji produktu;
  2. w przypadku wniosków dotyczących gwarantowanej tradycyjnej specjalności – specyfikację.

Badanie wniosku przez KE nie może trwać dłużej niż 6 miesięcy od daty otrzymania wniosku przez KE. W przypadku niedotrzymania tego terminu, KE pisemnie informuje wnioskodawcę o powodach tego opóźnienia.

KE jest zwolniona z obowiązku dotrzymania ww. terminu zbadania wniosku oraz poinformowania wnioskodawcy o powodach opóźnienia w przypadku gdy otrzyma od państwa członkowskiego powiadomienie, w którym:

  1. informuje się KE, że wniosek został unieważniony na poziomie krajowym na mocy natychmiast wykonalnego, ale nieprawomocnego orzeczenia sądowego lub
  2. zwraca się do KE o zawieszenie badania wniosku ze względu na wszczęcie krajowego postępowania sądowego w celu zakwestionowania ważności wniosku, które dane państwo członkowskie uznaje za oparte na uzasadnionych podstawach.

Zwolnienie obowiązuje do momentu, gdy dane państwo członkowskie poinformuje KE, że pierwotny wniosek został przywrócony lub że państwo członkowskie cofa swój wniosek o zawieszenie.

 

  1. sprzeciw na etapie rozpoznawania wniosku przez Komisje Europejską

 

sprzeciw do Komisji Europejskiej

 

W terminie 3 miesięcy od daty publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej możliwe jest wniesienie do KE uzasadnionego oświadczenia o sprzeciwie.

 

Sprzeciw może zostać wniesiony przez:

  1. organy państwa członkowskiego
  2. organy państwa trzeciego
  3. każdą osobę fizyczną lub prawną mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w państwie trzecim.

 

Osoba fizyczna lub prawna mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w państwie członkowskim, ale innym niż państwo, z którego pochodzi wniosek, może wnieść sprzeciw w terminie 3 miesięcy od publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jeżeli ma uzasadniony interes we wniesieniu sprzeciwu. Taki podmiot składa oświadczenie o sprzeciwie w państwie członkowskim, a nie bezpośrednio do KE.

 

Komisja sprawdza dopuszczalność oświadczenia o sprzeciwie w oparciu o następujące podstawy sprzeciwu:

 

– dla nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych:

  1. niezgodność z warunkami dla nazwy pochodzenia (art. 5 ust. 1 i 3 Rozporządzenia) albo oznaczenia geograficznego (art. 5 ust. 2 Rozporządzenia) lub specyfikacji produktu (art. 7 ust. 1 Rozporządzenia);
  2. rejestracja proponowanej nazwy ma charakter konfliktowy względem nazw odmian roślin i ras zwierząt, homonimów, znaków towarowych (sprzeczność z art. 6 ust. 2, 3 lub 4 Rozporządzenia);
  3. rejestracja proponowanej nazwy zagrażałaby istnieniu całkowicie lub częściowo identycznej nazwy lub znaku towarowego albo istnieniu produktów, które były zgodnie z prawem wprowadzane do obrotu przez okres do 5 pięciu lat przed datą publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;
  4. przedstawienie szczegółowych informacji, na podstawie których można wnioskować, że nazwa, której dotyczy wniosek o rejestrację, jest nazwą rodzajową (sprzeczność z art. 6 ust. 1 Rozporządzenia).

 

– dla gwarantowanych tradycyjnych specjalności

  1. przedstawiono w nim należycie uzasadnione powody świadczące o tym, że proponowana rejestracja jest niezgodna z warunkami niniejszego rozporządzenia lub
  2. wykazuje ono, że stosowanie nazwy jest zgodne z prawem, szeroko znane i jest gospodarczo znaczące w przypadku podobnych produktów rolnych lub środków spożywczych.

 

Podstawy sprzeciwu podlegają ocenie w odniesieniu do terytorium Unii.

 

Jeśli KE uzna, że oświadczenie o sprzeciwie jest dopuszczalne, wzywa w terminie 5 miesięcy od daty opublikowania wniosku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej organ lub osobę, które wniosły oświadczenie o sprzeciwie oraz organ lub jednostkę, które złożyły wniosek do KE, do podjęcia odpowiednich konsultacji prowadzonych przez rozsądny okres nieprzekraczający 3 miesięcy. Strony postępowania sprzeciwowego bez zbędnej zwłoki rozpoczynają takie konsultacje i wzajemnie dostarczają sobie odnośnych informacji, by ocenić, czy wniosek o rejestrację jest zgodny z warunkami Rozporządzenia. W przypadku braku porozumienia informacje te są przekazywane KE.

 

W każdym momencie w okresie na przeprowadzenie konsultacji KE, na wniosek wnioskodawcy, może przedłużyć ich termin maksymalnie o 3 miesiące. Jeżeli w wyniku konsultacji dokonano znaczących zmian w szczegółowych informacjach dotyczących wniosku opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, KE powtarza procedurę badania wniosku.

 

Oświadczenie o sprzeciwie oraz inne dokumenty przesyłane do KE w ramach sprzeciwu sporządzane są w jednym z języków urzędowych Unii, czyli mogą być sporządzone w języku polskim.

 

sprzeciw do Ministra

 

W terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej możliwe jest złożenie zawiadomienia o sprzeciwie wobec złożenia wniosku o rejestrację do Ministra Rozwoju Rolnictwa i Wsi przez wnioskodawcę, którego siedziba lub miejsce zamieszkania znajduje się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Sprzeciw do Ministra może zostać wniesiony przez:

  1. osobę fizyczną,
  2. osobę prawną lub
  3. jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej,

mającą uzasadniony interes, w postępowaniu w sprawie rejestracji nazwy pochodzenia, oznaczenia geograficznego lub gwarantowanej tradycyjnej specjalności produktów rolnych lub środków spożywczych.

 

Minister niezwłocznie przekazuje KE zawiadomienie o sprzeciwie wobec wniosku o rejestrację.

W przypadku złożenia zawiadomienia o sprzeciwie wobec wniosku o rejestrację wnoszący sprzeciw składa do Ministra uzasadnione oświadczenie o sprzeciwie, w terminie 30 dni od dnia złożenia zawiadomienia o sprzeciwie wobec wniosku o rejestrację. Uzasadnione oświadczenie o sprzeciwie Minister niezwłocznie przekazuje Radzie.

Rada, w terminie 14 dni od dnia przekazania uzasadnionego oświadczenia o sprzeciwie, wydaje opinię o spełnianiu przez uzasadnione oświadczenie o sprzeciwie wymagań Rozporządzenia.

Biorąc pod uwagę opinię Rady, niezwłocznie po jej otrzymaniu, Minister:

  1. przekazuje uzasadnione oświadczenie o sprzeciwie KE – w przypadku gdy uzasadnione oświadczenie o sprzeciwie spełnia wymagania Rozporządzenia (art. 10 albo art. 21 Rozporządzenia);
  2. wydaje decyzję o odmowie przekazania uzasadnionego oświadczenia o sprzeciwie KE – w przypadku gdy uzasadnione oświadczenie o sprzeciwie nie spełnia wymagań Rozporządzenia(art. 10 albo art. 21 Rozporządzenia).

 

Minister niezwłocznie powiadamia wnioskodawcę o otrzymaniu:

  1. zawiadomienia o sprzeciwie,
  2. uzasadnionego oświadczenia o sprzeciwie

– wobec wniosku o rejestrację ze strony innego państwa.

 

Wnioskodawca, w terminie 30 dni od dnia otrzymania powiadomienia, może przedstawić na piśmie Ministrowi stanowisko do złożonego zawiadomienia o sprzeciwie lub uzasadnionego oświadczenia o sprzeciwie wobec wniosku o rejestrację.

Minister przekazuje państwu, które złożyło sprzeciw wobec wniosku o rejestrację, uzgodnione z wnioskodawcą stanowisko w sprawie sprzeciwu oraz proponuje środki zmierzające do osiągnięcia porozumienia. Minister podejmuje działania zmierzające do osiągnięcia porozumienia, a po osiągnięciu porozumienia Minister przekazuje KE informację o osiągniętym porozumieniu.

 

  1. decyzja KE o rejestracji

 

Jeżeli po badania wniosku KE uzna ona, że warunki rejestracji nie są spełnione, KE przyjmuje akty wykonawcze odrzucające wniosek.

 

Jeżeli KE nie otrzyma dopuszczalnego uzasadnionego oświadczenia o sprzeciwie, KE nie stosuje procedury sprawdzającej (komitetowej) uregulowanej w art. 5 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającego przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję, czyli opiniowania wniosku przez Komitet ds. Polityki Jakości Produktów Rolnych i KE przyjmuje akty wykonawcze rejestrujące nazwę.

 

Jeżeli KE otrzyma uzasadnione dopuszczalne oświadczenie o sprzeciwie, podejmuje ona – po przeprowadzeniu właściwych konsultacji oraz uwzględniając wyniki tych konsultacji – następujące działania:

  1. jeżeli osiągnięto porozumienie, rejestruje nazwę w drodze aktów wykonawczych przyjętych bez stosowania procedury sprawdzającej (komitetowej) oraz – w razie potrzeby – zmienia informacje opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej pod warunkiem, że zmiany te nie mają istotnego charakteru; lub
  2. jeżeli nie osiągnięto porozumienia, przeprowadza procedurę sprawdzającą (komitetową) i przyjmuje akty wykonawcze decydujące o rejestracji lub odrzuceniu rejestracji.

 

Akty rejestracyjne oraz decyzje o odrzuceniu publikuje się w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

 

  1. cofnięcie rejestracji

 

KE może cofnąć rejestrację nazwy, gdy:

  1. nie zagwarantowano zgodności z wymogami specyfikacji;
  2. od co najmniej 7 lat nie wprowadzono do obrotu żadnego produktu w ramach danego systemu jakości.

 

Cofnięcie rejestracji, z przyczyn wskazanych powyżej, może nastąpić:

  1. na wniosek złożony przez dowolną osobę fizyczną lub prawną mającą uzasadniony interes albo
  2. z inicjatywy własnej KE.

 

Cofnięcie rejestracji przez KE może nastąpić także na wniosek producentów produktu wprowadzanego na rynek pod daną zarejestrowaną nazwą.

Cofnięcie rejestracji następuje po przeprowadzeniu procedury sprawdzającej (komitetowej).

 

 

uzyskanie wpisu na listę produktów tradycyjnych

 

Poza unijnymi systemami jakości, których procedura rejestracji została omówiona powyżej, w poprzednim wpisie wskazaliśmy, że polski ustawodawca przewidział dodatkowo system identyfikacji dla produktów tradycyjnych.

Z wnioskiem o wpis na listę produktów tradycyjnych może wystąpić osoba wytwarzająca dany produkt. Wniosek o wpis na listę produktów tradycyjnych zawiera:

  1. dane i adres wnioskodawcy;
  2. opis produktu zawierający:
  • nazwę produktu
  • rodzaj produktu
  • charakterystykę produktu
  • surowce wykorzystywane do produkcji produktu
  • informacje dotyczące tradycji, pochodzenia oraz historii produktu
  • metodę produkcji,
  • streszczenie informacji zawierające nie więcej niż 3000 znaków drukarskich łącznie ze spacjami.

 

Wniosek o wpis na listę produktów tradycyjnych jest składany do właściwego miejscowo marszałka województwa.

 

Od wniosku o wpis na listę produktów tradycyjnych nie jest pobierana opłata. Wzór wniosku dostępny jest pod linkiem https://www.gov.pl/web/rolnictwo/formularze-wnioskow.

 

Po złożeniu wniosku marszałek województwa sprawdza wniosek pod względem spełniania wymogów formalnych oraz dokonuje oceny w zakresie spełniania przez produkt przesłanek w postaci jakości, wyjątkowych cech i właściwości wynikających ze stosowania tradycyjnych metod produkcji, które stanowią element dziedzictwa kulturowego regionu oraz są elementem tożsamości społeczności lokalnej.

 

Następnie marszałek województwa zwraca się do izby gospodarczej zrzeszającej podmioty wytwarzające produkty tradycyjne o wyrażenie, w terminie 30 dni, opinii w zakresie spełniania przez produkt powyższych wymagań. W przypadku niewydania opinii w terminie 30 dni wymóg zasięgnięcia opinii uważa się za spełniony.

 

Jeżeli produkt spełnia określone wymagania, marszałek województwa przesyła Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi potwierdzoną przez siebie kopię wniosku o wpis na listę produktów tradycyjnych wraz z kopią opinii. Marszałek województwa wydaje decyzję o odmowie przekazania wniosku Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jeżeli produkt nie spełnia wymagań określonych w ustawie.

 

Minister po otrzymaniu wniosku dokonuje wpisu produktu tradycyjnego na listę produktów tradycyjnych albo wydaje decyzję o odmowie dokonania wpisu produktu.

 

Produkt może zostać skreślony z listy produktów tradycyjnych przez Ministra w drodze decyzji w przypadku, gdy nie ma możliwości wytworzenia produktu o cechach i właściwościach, które były podstawą do umieszczenia tego produktu na liście produktów tradycyjnych.

 

Jesteś producentem produktów spożywczych albo ciekawego trunku? Chcesz podkreślić związek produktu z krajem, regionem lub miejscowością? Uzyskać ochronę nieograniczoną w czasie na produkty wytworzone z surowców lub półsurowców pochodzących z określonego terenu? Zapraszamy do kontaktu.

Planujesz dokonanie zgłoszenie znaku towarowego gwarancyjnego? Nie zapomnij o niezbędnym regulaminie używania znaku towarowego gwarancyjnego, którego wzór znajdziesz tu.

Chcesz wiedzieć więcej o własności przemysłowej? Skorzystaj z  E-book Własność przemysłowa w pytaniach i odpowiedziach

 

Photo by Edi Libedinsky on Unsplash

 

[1] art. 5 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 668/2014 z dnia 13 czerwca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. Urz. UE L 179 z 19.06.2014, str. 36, z późn. zm.).

[2] Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 listopada 2016 r. w sprawie stawek opłat za dokonanie niektórych czynności związanych z rejestracją nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. U. poz. 1956).

 

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami.

Sprzedaż leków online – czy e-commerce leków jest dozwolony?

Coraz więcej aktywności przenosimy do Internetu. Kupujemy i sprzedajemy bez wychodzenia z domu. A co, gdy faktycznie nie możemy czy nie chcemy wyjść z domu, aby kupić lekarstwa? Z jednej strony to proste: otrzymujemy receptę elektroniczną, wystarczy znać jej numer i własny pesel, ale czy na pewno? Czy obecne regulacje prawne są w pełni przyjazne  pacjentom kupującym online?

Obrót lekami regulowany jest przez ustawę z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (pr. farm.), przy czym pr. farm. nie posługuje się pojęciem „lek” a pojęciem „produkt leczniczy”. Zgodnie z art. 2 pkt 32 pr. farm. produktem leczniczym jest substancja lub mieszanina substancji, przedstawiana jako posiadająca właściwości:

  1. zapobiegania lub
  2. leczenia

chorób występujących u ludzi lub zwierząt lub

  1. podawana w celu postawienia diagnozy lub
  2. podawana w celu przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne.

 

Wobec tego opisane w tym wpisie zasady sprzedaży leków w formie wysyłkowej nie obejmują:

  1. wyrobów medycznych – regulowanych ustawą z dnia 7 kwietnia 2022 r. o wyrobach medycznych;
  2. suplementów diety – regulowanych ustawą z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Wyjątek w tym zakresie dotyczy aspektów reklamy, o którym mowa w dalszej części wpisu.

Obrót produktami leczniczymi może być prowadzony wyłącznie na zasadach określonych w ustawie – prawo farmaceutyczne.

Kto może sprzedawać produkty lecznicze?

Obrót detaliczny produktami leczniczymi prowadzony jest w:

  1. aptekach ogólnodostępnych – aptekach przeznaczonych do zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły oraz zapewnienia świadczenia usług farmaceutycznych i sprawowania opieki farmaceutycznej; prowadzenie apteki wymaga uzyskania zezwolenia
  2. punktach aptecznych – punkty apteczne mogą być usytuowane jedynie na terenach wiejskich, jeżeli na terenie danej wsi nie jest prowadzona apteka ogólnodostępna, prowadzenie punktów aptecznych wymaga uzyskania zezwolenia

 

Na podstawie art. 71 ust. 1 pr. farm. dopuszczono do obrotu detalicznego lekami ale z wyłączeniem leków wydawanych na receptę i produktów leczniczych weterynaryjnych, następujące placówki obrotu pozaaptecznego:

  1. sklepy zielarsko-medyczne,
  2. sklepy specjalistyczne zaopatrzenia medycznego,
  3. sklepy ogólnodostępne.

 

Kto jest uprawniony do prowadzenia sprzedaży online (wysyłkowej) leków?

Zgodnie z art. 68 ust. 3 pr. farm. dopuszczono prowadzenie przez apteki ogólnodostępne i punkty apteczne wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych wydawanych bez przepisu lekarza, z wyjątkiem produktów leczniczych, których wydawanie ograniczone jest wiekiem pacjenta.

Powyższe oznacza, że ww. placówki obrotu pozaaptecznego nie są uprawnione do prowadzenia sprzedaży online leków.

 

Jakie warunki należy spełnić aby prowadzić sprzedaż leków online?

Szczegółowe zasady dotyczące sprzedaży wysyłkowej leków zostały uregulowane w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych.

Podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną albo punkt apteczny ma obowiązek zgłosić do właściwego miejscowo wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego nie później niż na 14 dni przed planowanym rozpoczęciem wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych następujące informacje:

  1. firmę oraz adres i miejsce zamieszkania albo firmę oraz adres i siedzibę podmiotu, na rzecz którego zostało wydane zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej albo punktu aptecznego, z tym że w przypadku gdy tym podmiotem jest osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, zamiast adresu i miejsca zamieszkania tej osoby – adres miejsca wykonywania działalności gospodarczej, jeżeli jest inny niż adres i miejsce zamieszkania;
  2. adres prowadzenia apteki ogólnodostępnej albo punktu aptecznego;
  3. nazwę apteki ogólnodostępnej albo punktu aptecznego, jeżeli taka jest nadana;
  4. adres strony internetowej, za pomocą której apteka ogólnodostępna albo punkt apteczny prowadzą sprzedaż wysyłkową produktów leczniczych;
  5. numer telefonu, faksu oraz adres poczty elektronicznej;
  6. datę rozpoczęcia sprzedaży wysyłkowej leków.

 

Warunkiem realizacji wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych jest złożenie zamówienia:

  1. w miejscu prowadzenia apteki ogólnodostępnej lub punktu aptecznego, czyli w placówce;
  2. telefonicznie;
  3. faksem;
  4. za pomocą poczty elektronicznej;
  5. za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej placówki.

 

Formularz zamówienia zawiera następujące dane, których podanie jest konieczne do realizacji zamówienia:

  1. dane identyfikujące placówkę: nazwę, adres, numer telefonu placówki przyjmującej zamówienie, numer aktualnego zezwolenia na jej prowadzenie;
  2. dane dotyczące zamawiającego: imię i nazwisko albo nazwę i adres, adres poczty elektronicznej – jeżeli dotyczy, numer telefonu kontaktowego;
  3. dane dotyczące odbiorcy: imię i nazwisko albo nazwę i adres, numer telefonu kontaktowego – jeżeli nie są zgodne z danymi zamawiającego;
  4. dane dotyczące zamawianego produktu leczniczego: nazwę, dawkę, wielkość opakowania, postać farmaceutyczną, liczbę opakowań;
  5. numer zamówienia, datę, imię i nazwisko osoby przyjmującej zamówienie.

 

Apteka lub punkt apteczny prowadzący sprzedaż leków online zobowiązane są do wypełnienia następujących obowiązków informacyjnych:

  1. nazwie, siedzibie przedsiębiorcy, adresie placówki, organie, który wydał zezwolenie na prowadzenie placówki, i numerze zezwolenia;
  2. cenie zamawianego produktu leczniczego;
  3. sposobie zapłaty;
  4. kosztach przesyłki oraz terminie i sposobie dostawy;
  5. kosztach wynikających z korzystania ze środków porozumiewania się na odległość, jeżeli są one skalkulowane inaczej niż wedle normalnej taryfy;
  6. terminie, w jakim oferta lub informacja o cenie mają charakter wiążący;
  7. minimalnym okresie, na jaki ma być zawarta umowa o świadczenia ciągłe lub okresowe;
  8. braku zastosowania przepisów ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta;
  9. możliwości zwrotu produktu leczniczego wyłącznie z powodu wady jakościowej, niewłaściwego wydania leku lub sfałszowania produktu leczniczego.

 

Dodatkowo na stronie internetowej, na której produkty lecznicze są oferowane do wysyłkowej sprzedaży, apteka lub punkt apteczny ma obowiązek zamieścić:

  1. dane kontaktowe właściwego wojewódzkiego inspektoratu farmaceutycznego, w tym co najmniej:
  2. nazwę urzędu,
  3. adres siedziby,
  4. adres poczty elektronicznej,
  5. numer telefonu lub faksu;
  6. wyraźnie widoczne wspólne logo zawierające:
  7. w białym prostokącie na środku (po lewej stronie) flagę Polski oraz
  8. hiperłącze do rekordu w wykazie aptek ogólnodostępnych i punktów aptecznych prowadzących wysyłkową sprzedaż produktów leczniczych wydawanych bez przepisu lekarza, do placówki prowadzącej tę stronę internetową;

minimalna szerokość wspólnego logo wynosi 90 pikseli, a logo musi być statyczne.

  1. odesłanie do informacji o:
  2. przepisach krajowych regulujących sprzedaż wysyłkową produktów leczniczych oraz o tym, że poszczególne państwa członkowskie Unii Europejskiej i państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym mogą stosować różne klasyfikacje produktów leczniczych i warunki ich dostarczania;
  3. celu wspólnego logo;
  4. ryzyku związanym z produktami leczniczymi nabywanymi nielegalnie za pośrednictwem sieci Internet.
  5. odesłanie do Krajowego Rejestru Zezwoleń Na Prowadzenie Aptek Ogólnodostępnych, Punktów Aptecznych oraz Rejestru Udzielonych Zgód na Prowadzenie Aptek Szpitalnych i Zakładowych
  6. na głównej stronie internetowej, na której produkty lecznicze są oferowane do wysyłkowej sprzedaży, odnośnik do posiadanego zezwolenia na prowadzenie apteki lub punktu aptecznego, w formacie PDF.

 

Podmiot prowadzący placówkę zajmującą się wysyłkową sprzedażą produktów leczniczych jest zobowiązany także:

  1. wyznaczyć farmaceutę posiadającego prawo wykonywania zawodu farmaceuty lub technika farmaceutycznego posiadającego 2-letnią praktykę w aptece w pełnym wymiarze czasu pracy, odpowiedzialnego za prawidłową realizację sprzedaży wysyłkowej produktu leczniczego;
  2. zapewnić pacjentom możliwość kontaktu telefonicznego w godzinach pracy placówki oraz przez dwie godziny po ustalonych godzinach dostaw w zakresie dotyczącym jakości i bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego będącego przedmiotem sprzedaży wysyłkowej;
  3. przechowywać złożony prze kupującego formularz zamówienia przez okres 3 lat, licząc od pierwszego dnia roku kalendarzowego następującego po roku, w którym złożono zamówienie;
  4. prowadzić ewidencję zamówień produktów leczniczych sprzedanych w drodze wysyłkowej zawierającą:
  5. datę złożenia zamówienia;
  6. imię i nazwisko osoby składającej zamówienie;
  7. nazwę, serię i ilość produktów leczniczych;
  8. adres wysyłki;
  9. datę realizacji zamówienia.

 

Informacje na temat aptek ogólnodostępnych i punktów aptecznych, prowadzących wysyłkową sprzedaż produktów leczniczych, są umieszczane w Krajowym Rejestrze Zezwoleń Na Prowadzenie Aptek Ogólnodostępnych, Punktów Aptecznych oraz Rejestrze Udzielonych Zezwoleń na Prowadzenie Aptek Szpitalnych i Zakładowych. Rejestr dostępny jest pod linkiem https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/ra/search/public.

 

sankcje i kary

Zgodnie z art. 127a ust. 2 pr. farm., kto bez wymaganego zezwolenia na prowadzenie apteki albo punktu aptecznego prowadzi wysyłkową sprzedaż produktów leczniczych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Wskazany przepis sankcjonuje prowadzenie wysyłkowej sprzedaż produktów leczniczych bez wymaganego zezwolenia na prowadzenie apteki albo punktu aptecznego.

Natomiast zgodnie z art. 127a ust. 3 pr. farm., kto bez wymaganego zgłoszenia prowadzi działalność w zakresie wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych wydawanych bez przepisu lekarza, podlega grzywnie.

Wskazany przepis sankcjonuje brak prowadzenie wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych bez dokonania zgłoszenia zamiaru prowadzenia wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych.

Poza wskazanymi przepisami karnymi, naruszenie przepisów o wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych wiąże się także z karami pieniężnymi. Zgodnie z art.  129d ust. 1 pr. farm. kto, prowadzi wysyłkową sprzedaż produktów leczniczych, których wydawanie ograniczone jest wiekiem pacjenta, podlega karze pieniężnej w wysokości do 500 000 zł.

 

zakaz reklamy

W kontekście analizy handlu e-commerce produktami leczniczymi warto odnieść się także do zasad prowadzenia reklamy. Co do zasady, reklama produktów leczniczych sprzedawanych bez recepty jest dozwolona, a o najnowszych zmianach w zakresie regulacji dotyczących reklamy produktów leczniczych pisaliśmy we wpisie pt. Reklama leków. Czy i kiedy odejdzie do lamusa dobrze znana formuła: „Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki dołączonej do opakowania bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą (…)” ? Jednocześnie, trzeba pamiętać, że reklama samych placówek prowadzących sprzedaż leków jest zakazana. O zakazie reklamy aptek pisaliśmy we wpisie pt. Zakaz reklamy aptek dla każdego, czyli o karze za rozpakowanie produktu, czy można napić się wody w aptece i dlaczego drogerie powinny dwa razy sprawdzić dopuszczalność ogłaszania promocji na krem do twarzy.

 

Przypomnijmy , że  art. 94a pr. farm. zabrania reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Zabroniona jest także reklama placówek obrotu pozaaptecznego i ich działalności odnosząca się do sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych. W tym kontekście, biorąc pod uwagę, że:

  • art. 71 ust. 1 pr. farm. wymienia placówki obrotu pozaaptecznego jako określone podmioty uprawnione do prowadzenia obrotu detalicznego produktami leczniczymi,
  • placówka niebędąca apteką lub punktem aptecznym, a prowadząca działalność wyłącznie wysyłkową (np. sklep internetowy nie prowadzący sprzedaży stacjonarnej) w świetle art. 68 ust. 3 pr. farm. nie będzie mogła handlować lekami,
  • naszym zdaniem wyłącznie wysyłkowy sklep, nie mogąc na gruncie pr. farm. leganie sprzedawać produktów leczniczych, nie będzie spełniał definicji placówki obrotu pozaaptecznego określonej w art. 71 pr. farm. Tym samym, w świetle art. 94a pr. farm, który posługuje się właśnie tym pojęciem, należy uznać, że sklep taki będzie mógł reklamować swoją działalność związaną ze sprzedażą wyrobów medycznych.

 

Photo by National Cancer Institute on Unsplash

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami.

Czym są systemy jakości: Chroniona Nazwa Pochodzenia, Chronione Oznaczenie Geograficzne czy Gwarantowana Tradycyjna Specjalność?

Wiesz czemu pewne produkty smakują bardziej? I dlaczego częściej sięgamy po wyróżnione produkty? Jest to efekt działań producentów tych produktów, którzy znają i stosują systemy ochrony dedykowane producentom wyrobów w postaci produktów rolnych przeznaczonych do spożycia przez ludzi. Warto bowiem wiedzieć, że poza przedmiotami własności przemysłowej takimi jak wynalazki, wzory przemysłowe czy znaki towarowe istnieją systemy ochrony dedykowane producentom wyrobów w postaci produktów rolnych przeznaczonych do spożycia przez ludzi. Na mocy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. U. UE. L. z 2012 r. Nr 343, str. 1 z późn. zm.) (Rozporządzenie) został ustanowione 4 systemy jakości w postaci chronionej nazwy pochodzenia, chronionego oznaczenia geograficznego, gwarantowanej tradycyjnej specjalności i określeń jakościowych stosowanych fakultatywnie.

 

Wskazane systemy jakości stanowią podstawę do określania oraz – w stosownych przypadkach – ochrony nazw i określeń, które w szczególności wskazują lub opisują produkty rolne charakteryzujące się:

  1. cechami stanowiącymi wartość dodaną; lub
  2. właściwościami stanowiącymi wartość dodaną wynikającymi z metod produkcji rolnej lub przetwarzania wykorzystywanych przy ich produkcji lub wynikającymi z miejsca ich produkcji lub wprowadzenia do obrotu lub ich ewentualnego przyczyniania się do zrównoważonego rozwoju.

 

Jakich produktów dotyczą systemy jakości?

W ramach systemów jakości w postaci nazwy pochodzenia, oznaczenia geograficznego a także gwarantowanej tradycyjnej specjalności można zarejestrować nazwy następujących produktów wskazanych w załączniku nr I do TFUE[1]:

  1. Zwierzęta żywe
  2. Mięso i podroby jadalne
  3. Ryby, skorupiaki, mięczaki i inne bezkręgowce
  4. Produkty mleczarskie, jaja ptasie, miód naturalny; jadalne produkty pochodzenia zwierzęcego, gdzie indziej niewymienione ani nie włączone
  5. Jelita, pęcherze i żołądki zwierząt (z wyjątkiem rybich) całe lub w kawałkach, świeże chłodzone, mrożone, solone, w solance, suszone lub wędzone
  6. Produkty pochodzenia zwierzęcego, gdzie indziej niewymienione lub niewłączone; martwe zwierzęta objęte działami 1 lub 3, nienadające się do spożycia przez ludzi
  7. Żywe drzewa i inne rośliny, bulwy, korzenie i podobne; cięte i ozdobne liście
  8. Warzywa oraz niektóre korzenie i bulwy jadalne
  9. Owoce i orzechy jadalne; skórki owoców cytrusowych lub melonów
  10. Kawa, herbata i przyprawy, z wyjątkiem herba mate
  11. Zboża; Produkty przemysłu młynarskiego; słód, skrobie; gluten pszenny; inulina
  12. Nasiona i owoce oleiste; ziarna, nasiona i owoce; różne rośliny przemysłowe i lecznicze; słoma i pasza; Pektyna
  13. Słonina i inny przetworzony tłuszcz wieprzowy; przetworzony tłuszcz drobiowy
  14. Nieprzetworzone tłuszcze wołowe, owcze i koźle; łój (łącznie z “premier jus”) wytwarzany z tych tłuszczy
  15. Stearyna z tłuszczu, oleju i łoju; olej z tłuszczu, oliwy i łoju, nie emulgowany, niemieszany i niepreparowany
  16. Tłuszcze i oleje z ryb i ssaków morskich, oczyszczane lub nie
  17. Tłuszcze roślinne, płynne lub stałe, surowe, rafinowane lub oczyszczane
  18. Tłuszcze i oleje zwierzęce oraz roślinne, uwodorniane, rafinowane lub nie, ale bez dalszej przeróbki
  19. Margaryna, sztuczna słonina i inne preparowane tłuszcze jadalne
  20. Pozostałości po oczyszczaniu substancji tłuszczowych i wosków zwierzęcych lub roślinnych
  21. Przetwory z mięsa, ryb lub skorupiaków, mięczaków i innych bezkręgowców wodnych
  22. Cukier trzcinowy i buraczany i chemicznie czysta sacharoza, w postaci stałej
  23. Inne rodzaje cukru; syropy cukrowe; syntetyczny miód (zmieszany z naturalnym lub nie); karmel
  24. Melasa, odbarwiona lub nie
  25. Ziarna kakaowe, całe lub łamane, surowe lub palone; Kakaowe łuski, łupiny, osłonki i inne odpady z kakao
  26. Przetwory z warzyw, owoców orzechów lub innych części roślin
  27. Moszcz winogronowy, fermentujący lub z fermentacją zatrzymaną w inny sposób niż przez dodanie alkoholu
  28. Wino ze świeżych winogron; moszcz winogronowy z fermentacją zatrzymaną przez dodanie alkoholu
  29. Inne napoje na bazie fermentacji (np. jabłecznik, wino z gruszek i miód pitny)
  30. Pozostałości i odpady przemysłu spożywczego; gotowa pasza zwierzęca
  31. Tytoń nieprzetworzony, odpady tytoniowe
  32. Korek naturalny surowy, odpady korka, korek kruszony, granulowany lub mielony
  33. Len surowy lub przetworzony ale nieprzędzony; pakuły i odpady lniane (w tym skrawki workowe lub rozwłóknianie)
  34. Konopie naturalne (Cannabis sativa), surowe lub przetworzone ale nieprzędzone; pakuły i odpady z konopi naturalnych (w tym liny oraz skrawki workowe lub rozwłókniane)

a także następujący produkty jako nazwy pochodzenia i oznaczenia pochodzenia:

  1. piwo,
  2. czekolada i produkty pochodne,
  3. chleb, ciasto, ciastka, wyroby cukiernicze, herbatniki i inne wyroby piekarnicze,
  4. napoje z ekstraktów roślinnych,
  5. makarony,
  6. sól,
  7. naturalne gumy i żywice,
  8. pasta musztardowa,
  9. siano,
  10. olejki eteryczne,
  11. korek,
  12. koszenila,
  13. kwiaty i rośliny ozdobne
  14. bawełna, wełna, wiklina, len międlony, skóra, futro, pierze.

oraz poniższe, jako gwarantowane tradycyjne specjalności:

  1. gotowe dania,
  2. piwo,
  3. czekolada i produkty pochodne,
  4. chleb, ciasto, ciastka, wyroby cukiernicze, herbatniki i inne wyroby piekarnicze,
  5. napoje z ekstraktów roślinnych,
  6. makarony,
  7. sól.

 

CHRONIONE NAZWY POCHODZENIA I CHRONIONE OZNACZENIA GEOGRAFICZNE

 

System chronionych nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych został ustawiony w celu wsparcia producentów wyrobów związanych z danym obszarem geograficznym poprzez:

  1. zagwarantowanie godziwych dochodów z tytułu właściwości wytwarzanych przez nich produktów;
  2. zapewnienie jednolitej ochrony nazw jako jednego z praw własności intelektualnej na terytorium Unii;
  3. udostępnienie konsumentom jasnych informacji na temat właściwości stanowiących wartość dodaną produktów.

 

Nazwa pochodzenia to nazwa, która może być tradycyjnie używaną nazwą, którą określa się produkt:

  1. pochodzący z określonego miejsca, regionu lub, w szczególnych przypadkach, kraju;
  2. którego jakość lub cechy charakterystyczne są w istotnej lub wyłącznej mierze zasługą szczególnego środowiska geograficznego, na które składają się właściwe dla niego czynniki naturalne i ludzkie; oraz
  3. którego wszystkie etapy produkcji odbywają się na określonym obszarze geograficznym.

 

Przy czym niektóre nazwy traktuje się jako nazwy pochodzenia, nawet jeżeli surowce (czyli żywe zwierzęta, mięso i mleko) do odnośnych produktów pochodzą z obszaru geograficznego większego lub różniącego się od określanego obszaru geograficznego, pod warunkiem że:

  1. został określony obszar wytwarzania tych surowców;
  2. istnieją specjalne warunki wytwarzania tych surowców;
  3. istnieje system kontroli zapewniający przestrzeganie warunków wytwarzania tych surowców
  4. dana nazwa pochodzenia była uznawana za nazwę pochodzenia w kraju, z którego się wywodzi, przed dniem 1 maja 2004 r.

 

 

Oznaczenie geograficzne to nazwa, w tym tradycyjnie używana nazwa, którą określa się produkt:

  1. pochodzący z określonego miejsca, regionu lub kraju;
  2. którego określona jakość, renoma lub inna cecha charakterystyczna w głównej mierze wynika z jego pochodzenia geograficznego; oraz
  3. którego przynajmniej jeden etap produkcji odbywa się na określonym obszarze geograficznym.

 

Nazwa nie może zostać zarejestrowana jako nazwa pochodzenia lub oznaczenie geograficzne, jeżeli:

  1. jest nazwą rodzajową;
  2. koliduje z nazwą odmiany roślin lub rasy zwierząt, przez co istnieje prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd konsumentów co do prawdziwego pochodzenia produktu lub pomylenia produktów noszących zarejestrowaną nazwę z daną odmianą lub rasą;
  3. jest nazwą w całości lub w części homonimiczną w stosunku do nazwy figurującej już w rejestrze, chyba że między homonimem rejestrowanym w drugiej kolejności a nazwą wpisaną już do rejestru istnieje wystarczające rozróżnienie w sferze lokalnej i tradycyjnej praktyki dotyczące warunków ich stosowania i prezentacji, przy czym należy uwzględnić potrzebę zapewnienia równego traktowania producentów i niewprowadzania w błąd konsumentów;
  4. jest nazwą homonimiczną wprowadzającą w błąd konsumenta, prowadzącą do przekonania, że produkty pochodzą z innego obszaru, nawet jeżeli nazwa ta odpowiada rzeczywistemu terytorium, regionowi lub miejscu pochodzenia danych produktów;
  5. rejestracja nazwy mogłaby wprowadzić w błąd konsumentów, co do prawdziwej tożsamości produktu wobec uwzględnienia renomy danego znaku towarowego, jego powszechnej znajomości oraz okresu, przez jaki jest on używany.

 

specyfikacja produktu

 

Chroniona nazwa pochodzenia lub chronione oznaczenie geograficzne zawiera następujące informacje:

  1. nazwę, która ma zostać objęta ochroną jako nazwa pochodzenia lub oznaczenie geograficzne, w formie stosowanej w handlu lub w języku potocznym, wyłącznie w językach, które są lub dawniej były używane do opisu tego konkretnego produktu na określonym obszarze geograficznym;
  2. opis produktu obejmujący surowce oraz fizyczne, chemiczne, mikrobiologiczne i organoleptyczne cechy produktu;
  3. definicję obszaru geograficznego;
  4. dowody potwierdzające, że produkt pochodzi z określonego obszaru geograficznego;
  5. opis metod pozyskiwania produktu
  6. informacje dotyczące pakowania, jeżeli zapewnienie jakości, pochodzenia lub kontroli wymaga, aby pakowanie odbywało się na określonym obszarze geograficznym
  7. nazwy i adresy organów lub jednostek dokonujących kontroli zgodności z wymogami specyfikacji produktu oraz ich szczegółowe zadania
  8. wszelkie szczegółowe zasady dotyczące etykietowania danego
  9. opis tego, w jaki sposób nazwa pochodzenia lub oznaczenie geograficzne przyczyniają się do zrównoważonego rozwoju (element fakultatywny)

 

oraz

  • w odniesieniu do chronionej nazwy pochodzenia – związek między jakością lub cechami charakterystycznymi produktu a środowiskiem geograficznym,
  • w odniesieniu do chronionego oznaczenia geograficznego – związek między określoną jakością, renomą lub inną cechą charakterystyczną produktu a pochodzeniem geograficznym.

 

 

Kto może posługiwać się nazwą i jakie wiążą się z tym obowiązki obowiązki ?

 

Chronione nazwy pochodzenia oraz chronione oznaczenia geograficzne mogą być wykorzystywane przez dowolny podmiot wprowadzający na rynek produkt zgodny z odpowiednią specyfikacją.

 

W przypadku produktów pochodzących z Unii, które wprowadzane są na rynek pod chronioną nazwą pochodzenia lub chronionym oznaczeniem geograficznym zarejestrowanym zgodnie z procedurami z Rozporządzenia, na etykietach i w materiałach reklamowych muszą znajdować się związane z nimi symbole unijne.

 

Wymogi dotyczące etykietowania określone w art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011 w odniesieniu do prezentacji obowiązkowych danych szczegółowych mają zastosowanie do zarejestrowanej nazwy produktu. Na etykietach można umieścić określenia »chroniona nazwa pochodzenia« lub »chronione oznaczenie geograficzne« lub odpowiednie skróty: »ChNP« lub »ChOG«.

Ponadto na etykietach można umieścić również:

  1. przedstawienia graficzne obszaru geograficznego pochodzenia oraz
  2. tekst, elementy graficzne lub symbole odnoszące się do państwa członkowskiego lub regionu, w którym znajduje się obszar geograficzny pochodzenia.

 

Na etykietach można umieszczać także znaki towarowe wspólne lub gwarancyjne/certyfikujące wskazujące pochodzenie geograficzne wraz z określeniem “chroniona nazwa pochodzenia” lub “chronione oznaczenie geograficzne”.

 

 

Zakres ochrony uzyskiwany poprzez rejestrację oraz ochrona tymczasowa

Zarejestrowane nazwy są chronione przed:

  1. wszelkim bezpośrednim lub pośrednim wykorzystywaniem w celach komercyjnych nazwy zarejestrowanej w odniesieniu do produktów nieobjętych rejestracją, jeśli produkty te są porównywalne do produktów zarejestrowanych pod tą nazwą lub jeśli stosowanie tej nazwy stanowi wykorzystywanie, osłabianie lub umniejszanie renomy chronionej nazwy, w tym również w sytuacji, gdy produkty te są wykorzystywane jako składnik;
  2. wszelkiego rodzaju niewłaściwym stosowaniem, imitacją lub przywołaniem, nawet jeśli podano prawdziwe pochodzenie produktów lub usług lub jeśli chroniona nazwa została przetłumaczona lub towarzyszą jej określenia takie jak: “styl”, “typ”, “metoda”, “zgodnie z recepturą stosowaną”, “imitacja” i tym podobne, w tym jeśli produkty te są wykorzystywane jako składnik;
  3. wszelkimi innymi fałszywymi lub mylącymi wskazaniami odnoszącymi się do pochodzenia, charakteru lub podstawowych właściwości produktu, które są podane na opakowaniu wewnętrznym lub zewnętrznym, w materiale reklamowym lub dokumentach odnoszących się do danego produktu oraz opakowaniem produktu w pojemnik mogący przekazać fałszywe wrażenie co do jego pochodzenia;
  4. wszelkimi innymi praktykami mogącymi wprowadzić konsumentów w błąd co do prawdziwego pochodzenia produktu.
  5. uzyskaniem statusu nazwy rodzajowej.

Ochrona nie rozciąga się na nazwa produktu uznawaną za nazwę rodzajową, jeżeli w chronionej nazwie pochodzenia lub chronionym oznaczeniu geograficznym jest ona zawarta.

 

Ochrona tymczasowa dotyczy wyłącznie szczebla krajowego (terytorium Polski) i przyznawana jest ze skutkiem od dnia, w którym do Komisji Europejskiej został złożony wniosek o rejestrację. Ochrona ta ustaje z dniem, w którym podjęta zostaje decyzja w sprawie rejestracji na mocy Rozporządzenia (z dniem dokonania wpisu do rejestru) albo wniosek zostaje wycofany albo z dniem odmowy dokonania wpisu do rejestru.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzi listę produktów rolnych i środków spożywczych podlegających tymczasowej ochronie krajowej prowadzi minister właściwy do spraw rynków rolnych. Lista ta jest jawna i jest dostępna pod linkiem https://www.gov.pl/web/rolnictwo/tymczasowa-ochrona-krajowa.

 

Na podstawie ochrony tymczasowej podmiot wytwarzający zgodnie z wymaganiami zawartymi w specyfikacji produkt rolny lub środek spożywczy, którego nazwa pochodzenia lub oznaczenie geograficzne została wpisana na listę ma prawo do używania w obrocie nazwy wpisanej na tę listę.

 

Nazwy wpisane na listę (podlegające ochronie tymczasowej) nie mogą być używane w obrocie na terytorium Polski, jeżeli produkty rolne lub środki spożywcze, których one dotyczą, nie spełniają warunków będących podstawą wpisu nazwy na tę listę:

  1. nawet wtedy, gdy takie użycie nie ma na celu wskazywania pochodzenia geograficznego produktów rolnych i środków spożywczych oraz wtedy, gdy rzeczywiste miejsce wytworzenia produktów rolnych i środków spożywczych jest wskazane;
  2. nawet przy użyciu wyrażeń “w stylu”, “rodzaju”, “przy użyciu metody”, “tak jak produkowane w”, “imitacja” lub “podobne”;
  3. w oryginalnym brzmieniu albo w tłumaczeniu;
  4. z innym mylącym lub fałszywym odniesieniem do miejsca pochodzenia, właściwości lub podstawowych cech produktu na opakowaniu wewnętrznym lub zewnętrznym, w materiale reklamowym lub dokumentach odnoszących się do danego produktu;
  5. w zakresie innych praktyk mogących wprowadzić w błąd co do prawdziwego pochodzenia produktu.

 

Nazwa podlegająca tymczasowej ochronie krajowej może być używana, jeżeli:

  1. jest wykorzystywana do produktów, które nie mogą być porównywane do produktów zarejestrowanych pod tą nazwą, i
  2. stosowanie tej nazwy nie doprowadzi do czerpania korzyści z renomy nazwy podlegającej tymczasowej ochronie krajowej lub
  3. Minister wydał decyzję zezwalającą osobie, która wniosła zastrzeżenie wobec rejestracji na jej używanie w okresie przejściowym (dotyczy to osób używających przez co najmniej 5 lat poprzedzających dzień wpisu do rejestru wewnętrznego wniosków.

W zakresie ochrony należy także wskazać regulację przewidzianą w art. 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, wskazującej że jeżeli towar lub usługa w miejscu pochodzenia korzysta z ochrony, a z pochodzeniem z określonego regionu lub miejscowości są związane ich szczególne cechy lub właściwości, czynem nieuczciwej konkurencji jest fałszywe lub oszukańcze używanie takich chronionych oznaczeń geograficznych i chronionych nazw pochodzenia.

Dodatkowo czynem nieuczciwej konkurencji jest także używanie oznaczeń i nazw z dodatkiem “rodzaj”, “typ”, “metoda” albo równoznacznym.

 

systemy jakości a znaki towarowe oraz nazwy odmiany roślin lub rasy zwierząt

 

W przypadku rejestracji nazwy pochodzenia lub oznaczenia geograficznego, odmawia się rejestracji znaku towarowego, którego stosowanie naruszałby zakres ochrony i który odnosi się do tego samego rodzaju produktu, gdy wniosek o rejestrację tego znaku towarowego został złożony po terminie złożenia w Komisji Europejskiej wniosku o rejestrację nazwy pochodzenia lub oznaczenia geograficznego. Znaki towarowe zarejestrowane z naruszeniem tej zasady są unieważniane.

 

Jeżeli znak towarowy został zarejestrowany w dobrej wierze przed datą przedłożenia Komisji wniosku o ochronę nazwy pochodzenia lub oznaczenia geograficznego, może pozostać w użyciu w odniesieniu do tego samego produktu, a okres jego używania może być przedłużany niezależnie od rejestracji nazwy pochodzenia lub oznaczenia geograficznego, pod warunkiem że brak jest podstaw do jego unieważnienia lub wygaśnięcia. W takich przypadkach dozwolone jest stosowanie zarówno chronionej nazwy pochodzenia lub chronionego oznaczenia geograficznego, jak i odpowiednich znaków towarowych.

 

Rozporządzenie nie wyklucza wprowadzenia do obrotu produktu, którego etykieta zawiera nazwę lub termin, które są chronione lub zastrzeżone na mocy systemu jakości i które zawierają lub obejmują nazwę odmiany roślin lub rasy zwierząt, pod warunkiem że:

  1. dany produkt powstał z wykorzystaniem wskazanej odmiany lub rasy lub został z nich otrzymany;
  2. nie dochodzi do wprowadzenia w błąd konsumentów;
  3. stosowanie nazwy danej odmiany lub rasy mieści się w ramach uczciwej konkurencji;
  4. stosowanie przedmiotowych nazw nie prowadzi do nadużycia renomy chronionego terminu; oraz
  5. w przypadku nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych produkcja i wprowadzanie na rynek produktu wykroczyły poza obszar jego pochodzenia przed datą złożenia wniosku o rejestrację oznaczenia geograficznego.

 

 

GWARANTOWANE TRADYCYJNE SPECJALNOŚCI

 

System gwarantowanych tradycyjnych specjalności ustanawia się w celu chronienia tradycyjnych metod produkcji i przepisów kulinarnych przez wspieranie producentów produktów tradycyjnych we wprowadzaniu tych produktów na rynek i informowaniu konsumentów o cechach tradycyjnych przepisów kulinarnych i produktów stanowiących wartość dodaną.

 

Gwarantowana tradycyjna specjalność, to nazwa:

  1. tradycyjnie stosowana w odniesieniu do określonego produktu; lub
  2. oznaczająca tradycyjny lub specyficzny charakter danego produktu,

opisująca określony produkt lub środek spożywczy, który:

  1. otrzymano z zastosowaniem sposobu produkcji, przetwarzania lub składu odpowiadającego tradycyjnej praktyce w odniesieniu do tego produktu lub środka spożywczego; lub
  2. został wytworzony z surowców lub składników, które są tradycyjnie stosowane.

 

Jeżeli nazwa ta jest również używana w innym państwie członkowskim lub w państwie trzecim, aby rozróżnić porównywalne produkty lub produkty mające tę samą lub podobną nazwę, w decyzji o rejestracji możliwe jest przyjęcie, że nazwie gwarantowanej tradycyjnej specjalności towarzyszy oświadczenie “wytworzono zgodnie z tradycją …”, bezpośrednio po którym umieszczona jest nazwa kraju lub regionu.

 

Nazwy nie można zarejestrować, jeżeli odnosi się ona jedynie do właściwości o charakterze ogólnym mających zastosowanie wobec szeregu produktów, lub do właściwości przewidzianych przez określone prawodawstwo unijne.

 

 

Specyfikacja produktu

 

Gwarantowana tradycyjna specjalność zawiera następujące informacje:

  1. nazwę będącą przedmiotem wniosku o rejestrację we właściwych wersjach językowych;
  2. opis produktu, w tym jego główne cechy fizyczne, chemiczne, mikrobiologiczne lub organoleptyczne, wskazujące na specyficzny charakter produktu;
  3. opis metody produkcji, której przestrzegać muszą producenci, w tym – w stosownych przypadkach – charakteru i cech wykorzystywanych surowców lub składników, oraz metody przygotowania produktu; oraz
  4. główne elementy stanowiące o tradycyjnym charakterze produktu.

 

 

Kto może posługiwać się nazwą, zakres ochrony oraz obowiązki

 

Nazwa zarejestrowana jako gwarantowana tradycyjna specjalność może być wykorzystywana przez dowolny podmiot wprowadzający na rynek produkt zgodny z odpowiednią specyfikacją.

 

W przypadku produktów pochodzących z Unii, które wprowadza się na rynek jako gwarantowane tradycyjne specjalności zarejestrowane zgodnie z Rozporządzeniem, na etykietach i w materiałach reklamowych umieszcza się ww. symbol. Wymogi dotyczące etykietowania określone w art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011 w odniesieniu do prezentacji obowiązkowych danych szczegółowych mają zastosowanie do zarejestrowanej nazwy produktu. Na etykiecie można umieścić oznaczenie »gwarantowana tradycyjna specjalność« lub odpowiadający mu skrót »GTS«.

 

Zarejestrowane nazwy są chronione przed wszelkiego rodzaju niewłaściwym stosowaniem, imitacją lub przywołaniem, w tym w odniesieniu do produktów wykorzystywanych jako składniki, oraz przed wszelkimi innymi praktykami, które mogłyby wprowadzić konsumentów w błąd.

 

Państwa członkowskie zapewniają, aby opisy handlowe stosowane na szczeblu krajowym nie prowadziły do mylenia stosownych nazw z nazwami, które są zarejestrowane.

 

Ochroną objęta są także towary sprzedawane na odległość, na przykład za pośrednictwem handlu elektronicznego.

 

 

OKREŚLENIA JAKOŚCIOWE STOSOWANE FAKULTATYWNIE

 

System określeń jakościowych stosowanych fakultatywnie został ustanowiony celem, ułatwienia przekazywania przez producentów na rynku wewnętrznym informacji o cechach i właściwościach stanowiących wartość dodaną produktów rolnych.

 

Określenia jakościowe stosowane fakultatywnie spełniają następujące kryteria:

  1. określenie nawiązuje do cechy co najmniej jednej kategorii produktów lub właściwości produkcji rolnej lub procesu przetwarzania, które mają zastosowanie na konkretnych obszarach;
  2. stosowanie określenia przydaje wartości dodanej danemu produktowi w porównaniu z produktami podobnego rodzaju; oraz
  3. określenie ma wymiar europejski.

 

Z systemu określeń stosowanych fakultatywnie wykluczone są określenia:

  1. które opisują właściwości techniczne produktu w celu zastosowania obowiązkowych norm handlowych i których celem nie jest informowanie konsumentów o tych właściwościach produktów.
  2. zastrzeżone stosowane fakultatywnie, które wspierają i uzupełniają specyficzne normy handlowe określone na podstawie sektorowej lub na podstawie kategorii produktu.

 

W rozporządzeniu zostały ustanowione następujące określenia jakościowe stosowane fakultatywnie:

  1. produkty górskie oraz
  2. produkty rolnictwa wyspiarskiego.

 

produkty górskie

 

Określenie “produkt górski” jest stosowane wyłącznie do opisu przeznaczonych do spożycia przez ludzi produktów wymienionych w załączniku I do TFUE, w odniesieniu do których:

  1. zarówno surowce, jak i pasza dla zwierząt gospodarskich pochodzą przede wszystkim z obszarów górskich;
  2. w przypadku produktów przetwarzanych przetwarzanie odbywa się również na obszarach górskich.

 

Obszary górskie w Unii to obszary wyznaczone zgodnie z art. 32 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005. W stosunku do produktów z państw trzecich obszary górskie to obszary oficjalnie określone jako obszary górskie przez państwo trzecie lub te, które spełniają kryteria równoważne kryteriom wymienionym w art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013.

 

produkt rolnictwa wyspiarskiego

 

Określenie “produkt rolnictwa wyspiarskiego” jest stosowane wyłącznie do opisu przeznaczonych do spożycia przez ludzi produktów wymienionych w załączniku I do TFUE,

  1. wytworzonych z surowców pochodzących z wysp.
  2. Przetworzonych na wyspach, w przypadkach gdy w zasadniczy sposób wpływa to na szczególne cechy charakterystyczne produktu końcowego.

 

Określenie jakościowe stosowane fakultatywnie może być stosowane jedynie w odniesieniu do produktów, które spełniają odpowiednie warunki stosowania.

 

kontrola zgodności ze specyfikacją produktu

 

W odniesieniu do chronionych nazw pochodzenia, chronionych oznaczeń geograficznych i gwarantowanych tradycyjnych specjalności, które odnoszą się do produktów pochodzących z terytorium Unii, weryfikacja zgodności ze specyfikacją produktu przed jego wprowadzeniem do obrotu jest dokonywana przez:

  1. właściwe organy lub
  2. jednostki upoważnione

Koszty takiej kontroli zgodności ze specyfikacją produktu mogą być ponoszone przez podmioty podlegające kontroli.

 

PRODUKT TRADYCYJNY

 

Poza wskazanymi i opisanymi systemami jakości w postaci chronionej nazwy pochodzenia, chronionego oznaczenia geograficznego oraz gwarantowanej tradycyjnej specjalności polski ustawodawca przewidział dodatkowo system identyfikacji dla produktów tradycyjnych.

Lista produktów tradycyjnych służy zbieraniu i rozpowszechnianiu informacji związanych z wytwarzaniem produktów tradycyjnych. Lista produktów tradycyjnych spełnia rolę archiwum wiedzy o dziedzictwie kulinarnym a także pełni funkcję promocyjną produktów oraz regionów. Natomiast producenci produktów wpisanych na listę produktów tradycyjnych mogą ubiegać się o uzyskanie odstępstw od wymagań sanitarnych i weterynaryjnych, jeżeli konieczność taka wynika z tradycyjnej receptury.

Możliwość uzyskania wpisu na listę produktów tradycyjnych dotyczy tego samego rodzaju produktów, co systemy jakości unijnej, ale których jakość lub wyjątkowe cechy i właściwości wynikają ze stosowania tradycyjnych metod produkcji, stanowiące element dziedzictwa kulturowego regionu, w którym są wytwarzane, oraz będące elementem tożsamości społeczności lokalnej.

Za tradycyjne metody produkcji uważa się metody wykorzystywane co najmniej od 25 lat.

Lista produktów tradycyjnych prowadzona jest przez Ministra Rozwoju Rolnictwa i Wsi i dostępna jest pod linkiem https://www.gov.pl/web/rolnictwo/lista-produktow-tradycyjnych12?page=1&size=10.

Co istotne, nazwa produktu tradycyjnego umieszczona na liście produktów tradycyjnych nie podlega ochronie, a użycie nazwy produktu tradycyjnego odnoszącej się do obszaru geograficznego nie stanowi uznania pochodzenia tego produktu z obszaru, do którego nawiązuje ta nazwa.

Każdy kto wytwarza dany produkt tradycyjny wpisany na listę może posługiwać się informacją o wpisie produktu na Listę Produktów Tradycyjnych, jeżeli wytwarza produkt zgodnie z opisem dołączonym do wniosku.

Lista produktów tradycyjnych ma na celu wyłącznie identyfikację tradycyjnych produktów, a nie producentów wytwarzających tradycyjną żywność. W przeciwieństwie do producentów produktów chronionych unijnymi systemami jakości, producenci produktu tradycyjnego nie są zobowiązani do poddawania się kontroli, która miałaby na celu potwierdzenie zgodności produkcji z metodą wytwarzania zadeklarowaną we wniosku.

 

Należy pamiętać, że poza wymieniony systemami jakości żywności istnieje wiele innych systemów i oznaczeń, którymi możliwość posługiwania się musi zostać każdorazowo zweryfikowana. Dla przykładu mamy:

  1. System certyfikowania i znakowania produktów żywnościowych pochodzących z rolnictwa ekologicznego
  2. Program Poznaj Dobrą Żywność (PDŻ),
  3. System „Jakość Tradycja”,
  4. System Integrowana Produkcja Roślin (IP),
  5. System Jakości Wieprzowiny (Pork Quality System – PQS),
  6. System Jakości Wołowiny (Quality Meat Program – QMP),
  7. System Gwarantowanej Jakości Żywności (Quality Assurance for Food Products – QAFP)

 

 

Jesteś producentem produktów spożywczych albo ciekawego trunku? Chcesz podkreślić związek produktu z krajem, regionem lub miejscowością? Uzyskać ochronę nieograniczoną w czasie na produkty wytworzone z surowców lub półsurowców pochodzących z określonego terenu? Zapraszamy do kontaktu.

Planujesz dokonanie zgłoszenie znaku towarowego gwarancyjnego? Nie zapomnij o niezbędnym regulaminie używania znaku towarowego gwarancyjnego, którego wzór znajdziesz tu.

Chcesz wiedzieć więcej o własności przemysłowej? Skorzystaj z  E-book Własność przemysłowa w pytaniach i odpowiedziach

 

[1] Traktat Ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 z późn. zm.).
Photo by Alex Guillaume on Unsplash

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami.

e-Doręczenia, czy to koniec papierowej korespondencji?

e-Doręczenie jest równoważne z wysłaniem listu poleconego lub złożenia dokumentu w siedzibie organu, czy firmy. Usługa e-Doręczenia umożliwi otrzymywanie i wysyłanie korespondencji drogą elektroniczną, bez konieczności korzystania z papierowej wersji dokumentów zarówno pomiędzy podmiotami publicznymi (np. administracją publiczną), jak i niepublicznymi (np. prywatnymi przedsiębiorcami). Warto więc poznać szczegóły tej usługi. 

e-Doręczenia to usługa rejestrowanego doręczenia elektronicznego świadczona przez co najmniej jednego dostawcę usług zaufania , czyli sprawdzonego dostawcę usług, wpisanego do rejestru kwalifikowanych usług zaufania. Usługa funkcjonuje w Polsce od 5 października 2021 r. Została  wprowadzona ustawą z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych.

Usługa będzie udostępniona na dwa sposoby:

  1. za pomocą aplikacji online przeznaczonej dla adresów założonych u publicznego dostawcy usługi e-Doręczeń na stronach https://edoreczenia.gov.pl/ oraz biznes.gov.pl,
  2. za pomocą systemu elektronicznego zarządzania dokumentami (EZD), w którym publiczny dostawca usługi e-Doręczeń udostępnia interfejsy.

 

Aby móc korzystać z e-Doręczenia konieczne jest posiadanie adresu elektronicznego wpisanego do bazy adresów elektronicznych. Baza adresów elektronicznych (BAE) jest rejestrem publicznym prowadzonym przez ministra właściwego do spraw informatyzacji. Przeznaczona jest do udostępniania adresów do e-Doręczeń wszystkich dostawców działających w Polsce. W ramach BAE przetwarzane są dane, które umożliwiają jednoznaczną identyfikację podmiotu będącego właścicielem danego adresu do doręczeń elektronicznych.

Co ciekawe, adresy będą mogli wyszukiwać tylko użytkownicy korzystający z usługi e-Doręczeń. W systemie prowadzona będzie także ewidencja wszystkich dostawców świadczących usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego.

 

kto musi posiadać adres do e-doręczeń?

Docelowo do posiadania adresu e-Doręczeń zobowiązane będą:

  1. wszystkie podmioty publiczne, w tym ograny administracji, sądy, organy ścigania, uczelnie oraz
  2. wszyscy przedsiębiorcy, tj. spółki wpisane do KRS oraz osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą wpisane do CEIDG.

Osoby fizyczne, które nie są przedsiębiorcami nie będą zobowiązane do posiadania adresu do e-Doręczeń, ale będą miały możliwość korzystania z e-Doręczeń.

Adres elektroniczny będzie wykorzystywany w każdym procesie administracyjnym, sądowym i cywilnym. Dla osób fizycznych, które nie będą korzystać z adresu elektronicznego podmiot publiczny będzie mógł skorzystać z publicznej usługi hybrydowej. W ramach usługi hybrydowej korespondencja nadana przez podmiot publiczny zostanie przekształcona w postać papierową.

 

jak założyć adres do e-Doręczeń

Adres do e-Doręczeń będzie można założyć przez:

  1. wniosek o założenie adresu do e-Doręczeń,
  2. automatycznie poprzez wpis lub aktualizację danych w rejestrach państwowych CEIDG lub KRS,
  3. usługę udostępnioną przez niepublicznego dostawcę e-Doręczeń.

W dwóch pierwszych przypadkach adres zostanie założony u publicznego dostawcy e-Doręczeń. Podmioty niepubliczne mogą skorzystać z usług niepublicznego dostawcy e-Doręczeń. Wraz z adresem u publicznego dostawcy usługi zostanie założona skrzynka do e-Doręczeń oraz dostęp do aplikacji e-Doręczenia.

Osoby fizyczne (prywatne) i podmiot publiczny będą korzystać z aplikacji udostępnionej na moj.gov.pl, a przedsiębiorcy – z aplikacji na biznes.gov.pl.

 

Ważne: Jeżeli jesteś przedsiębiorcą prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą zarejestrowaną w CEIDG ale będziesz chciał posiadać również adres jako osoba fizyczna nie-przedsiębiorca konieczne będzie uzyskanie dwóch adresów do e-doręczeń.

Składając wniosek warto skorzystać z linku https://www.gov.pl/web/gov/uzyskaj-adres-do-e-doreczen-u-publicznego-dostawcy-uslugi-e-doreczen, który po wskazaniu dla jakiego rodzaju podmiotu będzie zakładany adres przekieruje użytkownika do odpowiedniego serwisu.

 

co wskazać we wniosku o e-Doręczenia?

Jeśli wniosek składany jest w imieniu własnym należy wskazać:

  • dane kontaktowe – adres e-mail i adres do korespondencji. Pozostałe dane pojawią się automatycznie po zalogowaniu profilem zaufanym;
  • jeśli administratorem skrzynki będzie ktoś inny, podaj dane tej osoby: imię, nazwisko, PESEL, adres e-mail.

 

Jeśli wniosek składany jest jako reprezentant (np. spółki) lub pełnomocnik należy wskazać:

  • dane osoby reprezentowanej (imię, nazwisko, PESEL, adres e-mail i adres do korespondencji),
  • dokumenty potwierdzające reprezentację lub pełnomocnictwo w formie elektronicznej, podpisane podpisem elektronicznym (chyba, że te informacje są dostępne w KRS),
  • potwierdzenie opłaty za pełnomocnictwo,
  • jeśli administratorem skrzynki będzie ktoś inny niż osoba reprezentowana należy podać dane administratora skrzynki: imię, nazwisko, PESEL, adres e-mail.

 

Ważne: Po utworzeniu adresu i skrzynki odbiorczej otrzymasz wiadomość z informacją, jak aktywować adres.

 

jak aktywować skrzynki do e-Doręczeń?

Jeśli jesteś przedsiębiorcą

  1. należy zalogować się na Konto Przedsiębiorcy i wybrać zakładkę e-Doręczenia
  2. następnie należy wskazać skrzynkę, którą chcesz aktywować i kliknąć „Przejdź do aktywacji’
  3. w kolejnym kroku konieczne jest podanie adresu e-mail, na który mają być wysyłane powiadomienia z systemu e-doręczeń
  4. ostatni krok to zapoznanie się z regulaminem polityką prywatności oraz aktywowanie skrzynki.

 

Jeśli nie jesteś przedsiębiorcą, czyli pozostałe osoby fizyczne – prywatne (w ustawie określane jako osoby niepubliczne)

  1. należy wejść na stronę skrzynki na swoim koncie Mój Gov i zalogować się profilem zaufanym lub e-dowodem​​​​​​
  2. po zalogowaniu, menu bocznym dostępne będą „Moje skrzynki” i opcja „Aktywuj skrzynkę”
  3. następnie należy podać adres e-mail, na który będą wysyłane powiadomienia.
  4. ostatni krok to zapoznanie się z regulaminem polityką prywatności oraz aktywowanie skrzynki.

 

Ważne: Gdy skrzynka będzie aktywna, zostanie przesłana wiadomość e-mail z powiadomieniem. Wtedy można rozpocząć korzystanie ze skrzynki.

 

jakie koszty ponosi się za e-Doręczenia?

Koszty przy korzystaniu z dostawcy publicznego kształtują się w następujący sposób:

  1. jeżeli podmiot niepubliczny otrzyma korespondencję od podmiotu publicznego, koszty przesyłki ponosi nadawca, czyli urząd – wysokość opłaty reguluje cennik publicznego dostawcy usługi, zatwierdzany przez UKE
  2. jeśli to podmiot niepubliczny (osoba fizyczna, przedsiębiorca) wysyła korespondencję do podmiotu publicznego, jest on zwolniony z opłaty, a publiczny dostawca usługi otrzymuje z tego tytułu dotację przedmiotową
  3. korespondencja między podmiotami publicznymi jest bezpłatna.

 

Ważne: Koszty przy korzystaniu z dostawy prywatnego należy ustalić u danego dostawcy.

 

jakie są skutki prawne posiadania adresu do e-doręczeń

Posiadanie adresu do e-Doręczeń i aktywnej skrzynki łączy się z szeregiem skutków prawnych:

  • jest równoznaczny z żądaniem doręczania korespondencji nadanej przez podmioty publiczne na ten adres – oznacza to, że od momentu aktywacji organy publiczne, które zgodnie z harmonogramem przedstawionym poniżej będą już korzystać z elektronicznych doręczeń będą przesyłać do Ciebie korespondencję z wykorzystaniem e-doręczeń a nie poczty tradycyjnej
  • momentem żądania doręczeń w formie elektronicznej jest wpis Twojego adresu do Bazy Adresów Elektronicznych (BAE)
  • pamiętaj, że wpis do BAE nie wyłącza możliwości kierowania przez podmiot niepubliczny do podmiotu publicznego pism w postaci papierowej (chyba, że zastrzega to przepis szczególny) – czyli możesz złożyć pismo do organu za pośrednictwem poczty tradycyjnej
  • wpis do BAE nie jest potwierdzany żadnym aktem administracyjny, np. decyzją
  • istnieje domniemanie, że dane wpisane do BAE są prawdziwe
  • aktualizacja danych wpisanych do BAE odbywa się na wniosek lub automatycznie – automatyczna aktualizacja dotyczy przedsiębiorców, którzy zaktualizują swoje dane w KRS albo CEIDG
  • wpis adresu do doręczeń elektronicznych do BAE dokonywany jest:
      • na okres 3 lat – w  stosunku do osób fizycznych,
      • bezterminowo – w przypadku pozostałych podmiotów

 

Ważne: Jeżeli jesteś osobą fizyczną pamiętaj o obowiązku przedłużenia wpisu na okres kolejnych 3 lat. Jeżeli nie dokonasz przedłużenia wpisu adresu do doręczeń elektronicznych do BAE, Twój adres zostanie z urzędu wykreślony z BAE, a organy będą kierować do Ciebie wszelką korespondencję w formie papierowej.

 

jakie są terminy?

Poniżej przedstawione zostały harmonogramy wskazujące od jakiego momentu dane podmioty będą zobowiązane do posiadania adresu elektronicznego i korzystania z e-Doręczeń

Harmonogram dla podmiotów niepublicznych (przedsiębiorcy):

  • od 5 lipca 2022 r. – nowi przedsiębiorcy rejestrujący się w KRS.
  • od 1 października 2022 r. – przedsiębiorcy zarejestrowani w KRS przed 5 lipca 2022 r.
  • od 31 stycznia 2023 r. – nowi przedsiębiorcy rejestrujący się w CEIDG.
  • od 30 września 2025 r. –  przedsiębiorcy zmieniający wpis w CEIDG.
  • od 1 października 2026 r. – wszyscy przedsiębiorcy w CEIDG.

 

Harmonogram dla podmiotów publicznych:

  • od 5 lipca 2022 r
    • organy administracji rządowej, NFZ, ZUS, KRUS, organy kontroli państwowej i ochrony prawa oraz jednostki budżetowe obsługujące te organy
    • jednostki budżetowe obsługujące te organy
    • zawody zaufania publicznego
      • adwokat (posiadający aktualny wpis w rejestrze Naczelnej Rady Adwokackiej),
      • radca prawny (posiadający aktualny wpis w rejestrze Krajowej Izby Radców Prawnych),
      • doradca podatkowy (posiadający aktualny wpis w Krajowej Izbie Doradców Podatkowych),
      • doradca restrukturyzacyjny (posiadający aktualny wpis w rejestrze prowadzonym przez Ministra Sprawiedliwości),
      • rzecznik patentowy (posiadający aktualny wpis w rejestrze Urzędu Patentowego RP),
      • notariusz (posiadający aktualny wpis w rejestrze Izby Notarialnej)
  • od 1 stycznia 2023 r. – uczelnie wyższe, PAN
  • od 1 stycznia 2024 r. – jednostki samorządu terytorialnego i ich związki
  • od 1 stycznia 2025 r. – niewymienione wcześniej podmioty publiczne
  • od 1 października 2029 r. – sądy i trybunały, komornicy, prokuratura, organy ścigania i Służba Więzienna

 

Wprowadzenie e-Doręczeń zostało uzasadnione jako posiadające szczególnie pozytywny wpływ na działalność mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców. Dzięki planowanym zmianom w przepisach prawa mających na celu szerokie dopuszczanie do stosowania doręczeń elektronicznych w wymianie danych z podmiotami publicznymi prowadzenie działalności zostanie ułatwione.[1]. Niewątpliwie e-doręczenia znacząca mogą ułatwić funkcjonowanie nie tylko przedsiębiorcom ale pełnomocnikom, czy obywatelom załatwiającym prywatne sprawy w urzędzie. Możliwość komunikacji w formie elektronicznej zdecydowanie przyspieszy prowadzone postępowań i załatwianie wszelkich spraw, w tym także prowadzenie oficjalnej korespondencji pomiędzy przedsiębiorcami. Jednakże ważne jest, aby system do obsługi e-Doręczeń był odpowiednio przygotowany i nie utrudniał komunikacji za jego pośrednictwem. Mamy również nadzieję, że w raz z pełną cyfryzacją doczekamy się również integracji obecnie mocno rozproszonych systemów, tak, aby te rozwiązania stanowiły rzeczywiste ułatwienie w codziennym funkcjonowaniu.·

 

Photo by Tamara Gak on Unsplash
[1] Uzasadnienie projektu ustawy o doręczeniach elektronicznych, druk nr 239 Sejmu IX kadencji.

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami.

Odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki kapitałowej, gdy egzekucja prowadzona wobec spółki okaże się bezskuteczna.

Spółki kapitałowe, czyli spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, proste spółki akcyjne oraz spółki akcyjne, z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego uzyskują osobowość prawną. Spółka kapitałowa samodzielnie, całym swoim majątkiem odpowiada za swoje zobowiązania. Od momentu uzyskania przez spółkę kapitałową osobowości prawnej wspólnicy lub akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółki. Jest to jedna z podstawowych zasad dotyczących spółek kapitałowych, które jak sama nazwa wskazuje, oparte są na kapitale na nie na substracie osobowym, czyli wspólnikach spółki. Jest to także jedna z przyczyn, dla których spółki kapitałowe są tak często wybieraną formą prowadzenia działalności gospodarczej. Trzeba jednak pamiętać, że odpowiedzialność spółki jako osoby prawnej nie wyłącza odpowiedzialności osób fizycznych, które zajmują się prowadzeniem spraw spółki, czyli zarządzają spółką, kierują nią.

Dla przypomnienia: każda osoba prawna działa przez swoje organy. Organem uprawnionym do prowadzenia spraw spółki kapitałowej oraz reprezentacji spółki kapitałowej jest zarząd[1]. Prawo członka zarządu do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania dotyczy wszystkich czynności sądowych i pozasądowych spółki. Prawa członka zarządu do reprezentowania spółki nie można ograniczyć ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. Zarząd jest powoływany i odwoływany przez zgromadzenie wspólników (w spółkach z o.o.) albo radę nadzorczą (w P.S.A. i S.A.).

We wszystkich typach spółek kapitałowych, członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność wobec spółki za prowadzenie spraw spólki, ale istnieją również przypadki odpowiedzialności członków zarządu wobec osób trzecich, w tym wierzycieli spółki.

W tym wpisie skupimy się na omówieni problematyki odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki w przypadku, gdy egzekucja prowadzona wobec spółki okaże się bezskuteczna.

Poniże ustalenia nie dotyczą spółek osobowych (spółek jawnych, partnerskich, komandytowych, komandytowo – akcyjnych) a także spółek akcyjnych.

 

zasady odpowiedzialności

Odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. została uregulowana m.in. w art. 299 § 1 ustawy –  Kodeks spółek handlowych (ksh). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za zobowiązania spółki. Czyli za długi spółki.

Tożsama regulacja została zamieszczona w art. 300132 ksh i dotyczy odpowiedzialności członków zarządu prostej spółki akcyjnej.

Natomiast wobec braku zamieszczenia analogicznej regulacji w przepisach w tytule III, dziale II ksh dotyczącym spółki akcyjnej omówienie odpowiedzialności zarządu na wskazanych zasadach nie będzie dotyczyć spółki akcyjnej, co nie oznacza, że zarząd spółki akcyjnej nie ponosi żadnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki w przypadku bezskuteczności egzekucji prowadzonej przeciwko spółce.

Wspólna odpowiedzialność członków zarządu na podstawie art. 299 ksh jest odpowiedzialnością na zasadzie solidarności. Solidarna odpowiedzialność istnieje pomiędzy członkami zarządu, a nie pomiędzy członkami zarządu a spółką. Spółka nadal jest podmiotem zobowiązanym. Wobec tego, w przypadku zaspokojenia wierzyciela przez członków zarządu następuje wstąpienie w prawa spłaconego wierzyciela (art. 518 § 1 pkt 1 kc).  Natomiast członkom zarządu nie przysługuje prawa żądania zwrotu wysokości uiszczonego roszczenia w związku z tym, że z chwilą wykonania zobowiązania solidarność pomiędzy członkami zarządu ustaje.

 

osoba odpowiedzialna

Już na etapie ustalenia, kto ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki i jak należy rozumieć sformułowanie „członek zarządu” na gruncie omawianej regulacji pojawia się wiele trudności. Należy przyjąć, że odpowiedzialność na podstawie art. 299 ksh i art. 300132 ksh:

  1. ponoszą osoby faktycznie pełniące funkcje członków zarządu spółki; bez znaczenia jest brak wpisu członka zarządu do KRS albo bezpodstawnego wpisu członka zarządu do KRS (wpis lub wykreślenie członka zarządu z KRS ma charakter deklaratoryjny);
  2. członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność od momentu powołania ich uchwałą wspólników do momentu wygaśnięcia ich mandatu;
  3. nie ponoszą odpowiedzialności osoby, które faktycznie sprawowały zarząd nad sprawami spółki, ale nie zostały powołane do zarządu;
  4. osoby pełniące funkcje członków zarządu ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki powstałe nie tylko w czasie pełnienia przez nich funkcji członka zarządu, lecz również powstałe przed objęciem stanowiska – innymi słowy regulacja z art.  299 ksh i art. 300132 ksh dotyczy wszystkich członków zarządu pełniących funkcje od momentu powstania zobowiązania;
  5. odpowiedzialność ponoszą członkowie zarządu także wtedy, gdy zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości spółki zostanie oddalony wobec braku majątku spółki wystarczającego na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego lub wystarczającego jedynie na zaspokojenie tych kosztów.

 

zakres odpowiedzialności

Zakres odpowiedzialności nie jest ograniczony do określonego charakteru zobowiązań. To oznacza, że członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność zarówno za zobowiązania spółki o charakterze cywilnoprawnym jak i publicznoprawnym. Odpowiedzialność za zobowiązania publicznoprawne może być modyfikowana przepisami szczególnymi, np. na podstawie art. 116 § 1 ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

  1. nie wykazał, że:
  • we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, albo
  • niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
  1. nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

 

bezskuteczność egzekucji

Z bezskutecznością egzekucji będziemy mieć do czynienia w przypadku, gdy w ramach prowadzonej egzekucji komornik wyda postanowienie stwierdzające brak skuteczności w prowadzeniu egzekucji wobec spółki. Jednakże nie jest to jedyny sposób spełnienia przesłanki bezskuteczności. Bezskuteczność egzekucji będzie mieć także miejsce, gdy:

  1. z okoliczności sprawy wynika niezbicie, że spółka nie ma żadnego majątku, z którego wierzyciel mógłby uzyskać zaspokojenie swojej należności (np. gdy jedynym majątkiem spółki jest nieruchomość obciążona ponad swoją wartość wierzytelnościami innych osób, korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia[2] – w takim przypadku oznacza to brak konieczności wszczęcia egzekucji przeciwko spółce;
  2. nie jest konieczne przeprowadzenie egzekucji w stosunku do całego jej majątku, lecz wystarcza udowodnienie, iż np. jedynym majątkiem spółki jest nieruchomość, która jest obciążona ponad swą wartość wierzytelnościami, korzystającymi z pierwszeństwa zaspokojenia[3];
  3. nie jest także konieczne wykazywanie, że wierzyciel wykorzystał wszelkie sposoby egzekucji, bo wystarczy wykazanie bezskuteczności zaspokojenia przy wykorzystaniu jednego z nich[4];
  4. jeżeli z dokumentów takich jak wykaz majątku spółki bądź bilans i księgi handlowe, wynika w sposób ewidentny, że majątek spółki nie wystarcza na pokrycie określonych wierzytelności[5];
  5. istnieje dowód w postaci postanowienia sądu oddalającego wniosek o ogłoszenie upadłości ze względu na to, że majątek dłużnika oczywiście nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania bądź z uwagi na okoliczność, że przedmioty majątkowe wchodzące w skład majątku dłużnika są obciążone zastawem, zastawem rejestrowym lub hipoteką, a pozostały jego majątek oczywiście nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania[6];
  6. wierzyciel będzie dysponować dowodem od innego wierzyciela; nie jest konieczne, aby bezskuteczna egzekucja była prowadzona przez tego wierzyciela, który zamierza wystąpić przeciw członkom zarządu.

Również rodzaj egzekucji nie będzie mieć znaczenia dla wykazania bezskuteczności egzekucji. Bezskuteczność egzekucji może dotyczyć przeprowadzenia nieskutecznej egzekucji administracyjnej.

Dodatkowo wskazuje się, że np. posiadanie przez wierzyciela wiedzy, że spółka nie posiada żadnego majątku może uwiarygadniać niecelowość wszczęcie egzekucji, a takie działanie może wiąże się z obarczeniem wierzyciela kosztami, w tym kosztami oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, uregulowanymi w art. 30 ustawy o kosztach komorniczych. Przy czym należy stwierdzić, że taka kwalifikacja działania wierzyciela byłaby sprzeczna z celem wprowadzenia tego przepisu.

 

pozew o zapłatę przeciwko członkom zarządu

Pociągnięcie członków zarządu spółki do odpowiedzialności określonej w art. 299 ksh wymaga wytoczenia przeciwko członkom zarządu powództwa o zapłatę. Nie jest możliwe uzyskanie tytułu wykonawczego przeciwko członkom zarządu na podstawie tytułu egzekucyjnego przeciwko spółce oraz art. 788 kpc. Jeżeli członkowie zarządu nie uregulują dobrowolnie należności na rzecz wierzyciela, wierzyciel zobowiązany jest do uzyskania wyroku sądu nakazującego zapłaty członkom zarządu określnej kwoty, a następnie zaopatrzenie tego wyroku w klauzulę wykonalności celem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Pozew należy skierować do właściwego sądu. Zgodnie z art. 4582 § 1 pkt 3 kpc sprawami gospodarczymi są sprawy dotyczące roszczeń, o których mowa w art. 291-300 ksh, czyli roszczenia z art. 299 ksh. Wobec tego właściwym do rozpoznania sprawy przeciwko członkom zarządu o zapłatę będzie sąd gospodarczy (wydział gospodarczy sądu powszechnego).

W celu ustalenia czy właściwy do rozpoznania sprawy jako sąd I instancji będzie sąd rejonowy czy sąd okręgowy należy posłużyć się art. 17 pkt 4 kpc. Zgodnie z zasadami tam zawartymi, do właściwości sądów okręgowych należą sprawy o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych. W przypadku wartości przedmiotu sporu równej lub niższej 75 tysięcy złotych, zgodnie z art. 16 § 1 kpc właściwy będzie sąd rejonowy.

Właściwość miejscowa sądu będzie ustalana w oparciu o art. 27 kpc, czyli zgodnie z miejscem zamieszkania pozwanego członka zarządu. Jeżeli wierzyciel będzie pozywał kilku członków zarządu, którzy będą mieszkali w okręgach różnych sądów, właściwość miejscowa będzie ustalana zgodnie z art. 43 § 1 kpc. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli powództwo wytacza się przeciwko kilku osobom, dla których według przepisów o właściwości ogólnej właściwe są różne sądy, wybór między tymi sądami należy do powoda.

 

okoliczności wyłączające odpowiedzialność członka zarządu

Zgodnie z art. 299 § 2 ksh (i odpowiednio 300132 § 2 ksh) członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności z zobowiązania spółki w przypadku bezskutecznej egzekucji przeciwko spółce, jeżeli wykaże, że:

  1. we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo
  2. niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy,
  3. pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.

Ponadto, członkowie zarządu nie ponoszą odpowiedzialności za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie, gdy prowadzona jest egzekucja przez:

  1. zarząd przymusowy albo
  2. sprzedaż przedsiębiorstwa,

jeżeli obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstał w czasie prowadzenia egzekucji.

 

brak bezprawnego zaniechania w zakresie niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości

Kwestię obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości regulują art. 10 i art. 11 ustawy – Prawo upadłościowe (pr. up.).

Upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Natomiast dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się, że dłużnik utracił tę zdolność, gdy:

  1. opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza 3 miesiące.
  2. jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający 24 miesiące.

 

brak winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości

Członkowie zarządu są zobowiązani dołożyć należytej staranności, aby nie dopuścić do powstania zobowiązań spółki, których nie będzie mogła realizować. W przypadku, gdy dojdzie już do takiej sytuacji, członkowie zarząd mają obowiązek podjęcia działań minimalizujących straty wierzycieli. Oznacza to, że by uniknąć odpowiedzialności członek zarządu powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości spółki w odpowiednim czasie. Termin na to działanie, co do zasady, wyznacza art. 21 ust.  pr. up. i dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Członek zarządu zostanie także zwolniony od odpowiedzialności, gdy w tym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu.

Dana osoba uwolni się od odpowiedzialności także, jeżeli wykaże, że w czasie pełnienia przez nią funkcji członka zarządu, nie zachodziły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Co istotne odpowiedzialność członka zarządu opiera się na domniemaniu winy. Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, wykazując brak winy.

 

brak szkody wierzyciela

Omawiana regulacja wyłącza odpowiedzialność członka zarządu, jeżeli nawet pomimo podjęcia przez członka zarządu we właściwym czasie wymaganych działań (zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu) wierzyciel nie uzyskałby zaspokojenia swoich wierzytelności. 

Poza wskazanymi powyżej włączeniami odpowiedzialności członka zarządu, członek zarządu może także w trakcie procesu wykazywać, że zobowiązanie spółki nie istnieje, bo np. wygasło w wyniku jego wykonania, potrącenia albo odnowienia. Oznacza to także, że członkowie zarządu spółki mogą podnosić zarzuty przysługujące spółce wobec wierzycieli, a z których to spółka nie skorzystała.

Natomiast w omawianym postępowaniu wierzyciel nie musi więc udowadniać powstania stanu wymagalności dochodzonego roszczenia w czasie pełnienia przez pozwanych członków zarządu ich obowiązków, ani wierzyciel nie jest zobowiązany do wykazywania powstania takich należności w okresie pełnienia przez pozwanych funkcji członków zarządu w spółce.

Wskazane wyłączenie odpowiedzialności członka zarządu (zgodnie z art. 300 ksh oraz art. 300134 ksh nie naruszają praw wspólników lub akcjonariuszy oraz osób trzecich do dochodzenia naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

 

 

 

Photo by Nick Fewings on Unsplash
[1] W ramach prostych spółek akcyjnych zamiast zarządu możliwe jest ustanowienie rady dyrektorów.
[2] post. SA w Poznaniu z 16.6.1992 r. (I ACz 183/92, OSA 1993, Nr 4, poz. 28); podobnie w wyr. SA w Łodzi z 5.10.1994 r. (I ACr 470/94, PG 1995, Nr 6, s. 28) przyjęto, że: “Dla ustalenia osobistej odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. wymogiem jest wykazanie przez wierzyciela, iż egzekucja z majątku spółki nie doprowadziłaby do zaspokojenia zobowiązania. Nie jest przy tym bezwzględnym warunkiem uprzednie przeprowadzenie bezskutecznej egzekucji w stosunku do majątku spółki, gdyż wierzyciel niemożność wyegzekwowania zobowiązania z tego majątku dowodzić może także innymi środkami“.
[3] wyr. SN z 9.6.1937 r. (I C 1927/36, OSN 1938, Nr 4, poz. 184.
[4] SN w wyr. z 9.5.2008 r. (II CSK 264/07, niepubl.
[5] tak J. Namitkiewicz, Spółka z o.o., 1999, s. 363
[6] por. K. Strzelczyk, w: R. PotrzeszczT. Siemiątkowski, Spółka z o.o., 2001, s. 645.

 

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami.

Uwaga będą zmiany! Czy czeka nas rewolucja w prawie własności przemysłowej i ochronie IP? czy to ewolucja IP?

Pomimo, iż I kwartał 2022 r. dobiega końca, nadal oczekujemy na przyjęcie nowego projektu ustawy – Prawo własności przemysłowej (pwp). Na ten moment treść projektu jest jeszcze niedostępna, ale zgodnie z informacjami udostępnionymi w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów[1] można przyjąć, że zmiany są konieczne ze względu na harmonizację naszego prawa z unijnymi regulacjami. Wprowadzenie zmian wynika z potrzeby dostosowania praw własności intelektualnej do szybko zmieniającej się rzeczywistości. Projektodawcy słusznie wskazują, że prawo własności przemysłowej to jedno z najistotniejszych narzędzi wspierających działalność innowacyjną, a zapewnienie efektywnego i optymalnego korzystania z systemu ochrony własności przemysłowej stanowi bardzo istotną motywację do podejmowania tego rodzaju działalności.

Zmiany zapowiada także Komisja Europejska uzasadniając je potrzebą wspierania odbudowy gospodarczej UE. Celem zmian ma być zachęcanie i promowanie efektywnego wykorzystanie i wdrażania praw IP, zwłaszcza przez MŚP. Zmiany mają ułatwić dostęp do zasobów chronionych przez IP z jednej strony, z drugiej ustanowić zestaw narzędzi przeciwko podrabianiu przedmiotów chronionych tymi prawami.

Najistotniejsze zmiany w polskim prawie własności przemysłowej obejmują:

 

Wynalazki

  • wprowadzenie instytucji wstępnego zgłoszenia wynalazku – pozwala zabezpieczyć datę pierwszeństwa (obecnie najczęściej jest to data wpłynięcia zgłoszenia wynalazku do urzędu) dla danego wynalazku i złożyć pełne zgłoszenie w późniejszym terminie; zabezpieczenie daty pierwszeństwa będzie też umożliwiało wcześniejsze ujawnienie wynalazku bez utraty przesłanki nowości;
  • skonsolidowanie przepisów dotyczących patentów w jednej ustawie, tj. uregulowanie w pwp przepisów obecnie znajdujących się w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej;
  • skrócenie okresu sporządzenia przez Urząd Patentowy RP obowiązkowego sprawozdania ze stanu techniki z 9 do 6 miesięcy.

 

Wzory użytkowe

  • zastąpienie systemu badawczego systemem rejestrowym, czyli dokonywanie przez urząd wyłącznie badania formalnego zgłoszenia, bez weryfikacji materialnej wniosku – takie rozwiązanie ma doprowadzić do przyspieszenia rozpatrywania zgłoszeń o ok. 12 miesięcy, przy obecnym 24-miesięcznym okresie natomiast prawdopodobnie spowoduje mnogość „słabych” praw, co możemy obserwować przy prawach z rejestracji wzorów przemysłowych, które podlegają procedurze rejestracyjnej.

 

Wzory przemysłowe

  • zmiana definicji wzoru przemysłowego oraz warunków uzyskania ochrony w ten sposób, aby rozwiązania krajowe były w pełni zharmonizowane z dyrektywą 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów (Dz. Urz. UE L 298 z 28.10.1998, str. 28), a także usystematyzowania przepisów ustawy pwp w zakresie prawa z rejestracji, treści prawa z rejestracji i wyłączeń spod ochrony.

 

Znaki towarowe

  • podawanie do publicznej wiadomości wszelkich publikacji na etapie zgłoszenia znaku na stronie internetowej Urzędu Patentowego RP;
  • zastąpienie dotychczasowej instytucji sprzeciwu instytucją opozycji;
  • skrócenie okresu na wniesienie opozycji do 2 miesięcy od daty publikacji informacji o zgłoszeniu – obecnie okres na wniesienie sprzeciwu wynosi 3 miesiące;
  • zrezygnowanie z dotychczasowego obligatoryjnego 2-miesięcznego okresu ugodowego dla stron w toku postępowania w sprawie wniesienia opozycji (tzw. cooling-off);
  • zniesienie instytucji wspólnego prawa ochronnego – co oznacza brak konieczności sporządzania regulaminu znaku, ale oczywiście nadal prawo ochronne na znak towarowy będzie mogło przysługiwać kilku podmiotom łącznie.

 

Oznaczenia geograficzne

  • nowa procedura rejestracji oznaczeń geograficznych dla produktów nierolnych, czyli wyrobów rzemieślniczych – procedura rejestracji oznaczeń geograficznych dla produktów rolnych ma pozostać bez zmian.

 

Sprawy sporne

  • zmiana sposobu procedowania w spraw w trybie postępowania spornego, wprowadzenie zasady orzekania przez Urząd Patentowy RP na posiedzeniach niejawnych;
  • wprowadzenie możliwości prowadzenia rozprawy przez Urzędem Patentowym RP na odległość (zdalnie) oraz sporządzania protokołu w postaci elektronicznej z rozpraw.

 

Mediacje (koncyliacje)

  • wprowadzenie możliwości prowadzenia przez strony mediacji, w celu zapewnienia im skutecznego alternatywnego sposobu rozwiązania sporu dostosowanego do przedmiotów własności przemysłowej. Mediacje będą mieć charakter dobrowolny i odbywać się na wniosek stron.

 

Ochrona know–how i tajemnicy przedsiębiorstwa

  • wprowadzenie depozytu informacji poufnych dotyczącego informacji technicznych i technologicznych celem ułatwienia przeprowadzenia dowodu na okoliczności pierwszeństwa istnienia informacji stanowiącej tajemnicę przedsiębiorstwa i na okoliczność przedmiotu tej informacji. Instytucja depozytu ma korespondować z postanowieniami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/943 z 8 czerwca 2016 r. w sprawie ochrony niejawnego know-how i niejawnych informacji handlowych (tajemnic przedsiębiorstwa) przed ich bezprawnym pozyskiwaniem, wykorzystywaniem i ujawnianiem (Dz.Urz. UE L 157 z 15.62016, str. 1).

 

Pobieranie opłat za ochronę

  • usystematyzowanie regulacji w zakresie struktury pobierania opłat i prowadzenia rejestrów w celu wyeliminowania wątpliwości co do wysokości i uprawnień do wniesienia opłat;
  • konsolidację opłat i rezygnację z obowiązującego wydawania decyzji warunkowych o udzieleniu prawa wyłącznego (pod warunkiem uiszczenia opłaty za ochronę);
  • obniżenie wysokości opłat dla podmiotów dokonujących wielu zgłoszeń – wprowadzenie rozwiązania uprawniającego do obniżenia każdej opłaty o 30%, jeżeli uprawniony w okresie 3 miesięcy dokona zgłoszenia co najmniej  trzech różnych przedmiotów własności przemysłowej. Oznacza to większe wsparcie dla innowatorów, którzy są na etapie budowy swojego portfolio praw własności intelektualnej i zmierzają do ich komercjalizacji.

 

Zmiany w zakresie ochrony IP nie dotyczą wyłącznie krajowych regulacji. Zgodnie z Planem działania w zakresie własności intelektualnej (Intellectual property action plan implementation[2]) Komisji Europejskiej, działania takie wspierają odbudowę gospodarczą UE[3]. Do przewidzianych w Planie Komisji Europejskiej działań należą te uwzględniające:

 

Dodatkowe świadectwa ochronne

  • wprowadzenie tzw. „zwolnienia dotyczącego produkcji” umożliwiającego podmiotom z siedzibą w UE wytwarzanie wersji generycznej lub biopodobnej leku chronionego dodatkowym prawem ochronnym (SPC) w okresie ochrony, jeśli produkcja będzie wykonywana wyłącznie w celu wywozu leków poza UE, gdzie ochrona wygasła lub nigdy nie istniała.

 

Oznaczenia geograficzne

  • rozszerzenia ochrony oznaczeń geograficznych na produkty nierolne na szczeblu UE – tzw. wyroby rzemieślnicze i wprowadzenie jednolitego systemu ochrony dla produktów nierolnych[4].

 

Zwalczanie naruszeń IP

  • wzmocnienie roli Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (European Anti-Fraud Office – OLAF) w zakresie przeciwdziałania piractwu oraz fałszerstwu przedmiotów praw IP[5];
  • stworzenie unijnego zestawu narzędzi przeciwko podrabianiu towarów, opierające się m.in. na zgłaszanych praktykach i zasadach opracowywanych w zakresie różnych inicjatyw realizowanych przez przemysł; np. dotyczących współpracy i wymiany danych pomiędzy posiadaczami praw, pośrednikami i organami ścigania;
  • prowadzenie kampanii służących zwalczaniu wprowadzania do obrotu towarów najbardziej szkodliwych dla konsumentów oraz propagowanie świadomości obywateli UE w zakresie cyberbezpieczeństwa[6].

 

Dodatkowo wspomnieć o unijnych działaniach dotyczących naruszeń praw własności intelektualnej, wynikających z Planu Działań Celnych (Customs Action Plan) na lata 2020-2025 oraz programu celnego (The Customs Programme) przewidzianego na lata 2021-2027, obejmujących:

  • działania powstrzymujące import dóbr naruszających cudze prawa własności intelektualnej, zapewniające lepszy i szybszy przepływ danych oraz informacji pomiędzy organami celnymi różnych państw w celu kontroli podrobionych dóbr;
  • wspieranie organów celnych w ochronie finansowych i gospodarczych interesów Unii oraz prawidłowym poborze podatków – nowy program ma na celu poprawienie efektywności działań administracji celnej z rozrastającym handlem oraz nieznanymi dotąd na taką skalę usługami, jak e-commerce czy blockchain;
  • opracowanie lepszych strategii zarządzania ryzykiem, by pomóc UE w odpowiedzi na zagrożenia bezpieczeństwa oraz na przestępstwa o charakterze transgranicznym, w tym na te odnoszące się do naruszeń IP;[7]
  • wdrożenie elektronicznego systemu kontroli celnej przywozu (ICS2), przewidziane na lata 2021-2024, którego celem jest identyfikacja zagrożeń dla bezpieczeństwa (w tym w dalszej mierze dotyczącego importu dóbr naruszających prawa własności intelektualnej) przewozu towarów na terytorium Unii oraz dostarczanie odpowiednich danych z tego zakresu do ich analizy;
  • badanie wprowadzenia obowiązku sprawozdawczości celnej dla platform e-commerce[8].

 

Jak widać, nadchodzące zmiany w zakresie prawodawstwa krajowego i unijnego dotyczące praw własności intelektualnej mogą mieć niebagatelne znaczenie dla praktyki jego stosowania, a przede wszystkim – dla zwalczania naruszeń, których nowych i zintensyfikowanych form w obecnych czasach tylko przybywa. Na aprobatę zasługuje fakt, że ustawodawca, zarówno krajowy, jak i unijny, dostrzega ogromną rolę prawa IP oraz zdaje sobie sprawę, że legislacyjna odpowiedź na dynamiczne zmiany to obowiązek w celu zapewnienia egzekwowalności praw wyłącznych. My zaś ze swojej strony zapraszamy do kontaktu i do korzystania z gotowych produktów zapewniających ochronę i pozwalających na zarządzanie prawami IP.  

 

Photo by Sebastian Herrmann on Unsplash
[1] https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-prawo-wlasnosci-przemyslowej2 [dostęp: 25.03.2022 r.].
[2] https://ec.europa.eu/growth/industry/strategy/intellectual-property/intellectual-property-action-plan-implementation_pl [dostęp: 25.03.2022 r.].
[3] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52020DC0760&from=EN [dostęp: 25.03.2022 r.].
[4] https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12778-Ogolnounijna-ochrona-oznaczen-geograficznych-produktow-nierolnych_pl [dostęp: 25.03.2022 r.].
[5] https://ec.europa.eu/anti-fraud/media-corner/news/olaf-and-euipo-sign-new-working-agreement-2022-03-01_en  [dostęp: 25.03.2022 r].
[6] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX:52020DC0760 [dostęp: 25.03.2022 r.].
[7] https://ec.europa.eu/taxation_customs/national-authorities/customs-2021-2027_en [dostęp: 25.03.2022 r.]
[8]https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52020DC0581&from=EN [dostęp: 25.03.2022 r.].

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂 

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami

Własność intelektualna w cieniu dramatów ludzkich, zniszczeń – cyberwojna na technologie, zalegalizowanie piractwa, niszczenie dziedzictwa kulturalnego

Codziennie dowiadujemy się o kolejnych zbrodniach wobec Ukrainy. Zabici, ranni. Nie tylko żołnierze, ale też cywile: dzieci, chorzy w szpitalach, starsi ludzie, bezbronni. Poza zniszczeniami obiektów wojskowych, bombardowane są domy, szkoły, ostrzeliwane są korytarze humanitarne. W cieniu tego koszmaru, toczy się inna walka, w której wykorzystywane są najnowsze technologie, piractwo staje się uzasadnioną „sankcją” a dziedzictwo kulturowe, uratowane przed hitlerowcami, wpisane na listę UNESCO, znowu staje się celem ataku, pomimo tego, że Rosja podpisała Konwencję o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego.

Rosja zezwala na pirackie korzystanie z dóbr intelektualnych chronionych prawami IP. Jest to odpowiedź na sankcje nałożone przez kraje europejskie i USA na agresora, a także sposób na przejęcie tych dóbr w celu ratowania gospodarki rosyjskiej.

 

[brak odszkodowania za naruszenie praw wyłącznych do rozwiązań technicznych i wzorów przemysłowych]

W zakresie praw własności przemysłowej rząd Federacji Rosyjskiej na początku marca wydał dekret[1], którym został zmieniony ust. 2 dekretu „O zatwierdzeniu metodologii ustalania wysokości odszkodowania wypłacanego uprawnionemu z patentu w przypadku podjęcia decyzji o wykorzystaniu wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego bez jego zgody oraz trybu wypłacania tego odszkodowania[2].

Podstawę prawną do wprowadzenia możliwości korzystania z wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego bez zgody uprawnionego z prawa wyłącznego stanowi art. 1360 Kodeksu Cywilnego Federacji Rosyjskiej. Zgodnie z tym przepisem rząd Federacji Rosyjskiej ma prawo w interesie obronności i bezpieczeństwa zezwolić na wykorzystanie wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego bez zgody uprawnionego, niezwłocznie zawiadamiając o tym uprawnionego i płacąc na jego rzecz odszkodowanie.

Podobne rozwiązania istnieją w innych państwach, np. zgodnie z art. 82 ust. 1 polskiej ustawy Prawo własności przemysłowej[3] Urząd Patentowy może udzielić zezwolenia na korzystanie z opatentowanego wynalazku innej osoby (licencja przymusowa), gdy jest to konieczne do zapobieżenia lub usunięcia stanu zagrożenia bezpieczeństwa Rzeczpospolitej Polskiej, w szczególności w dziedzinie obronności, porządku publicznego, ochrony życia i zdrowia ludzkiego oraz ochrony środowiska naturalnego. W przypadku zapobieżenia lub usunięcia stanu zagrożenia bezpieczeństwa państwa nie ma wymogu wykazania wcześniejszych starań o udzielenie licencji w dobrej wierze, nie przymusowej.

 

Obecnie w Rosji, na podstawie dekretu z 6 marca 2022 r. ustalono, że w stosunku do uprawnionych:

  • z patentów, praw ochronnych na wzory użytkowe oraz praw z rejestracji wzorów przemysłowych,
  • związanych z obcymi państwami, które „dopuszczają się nieprzyjaznych działań przeciwko rosyjskim podmiotom prawnym i osobom fizycznym” (w tym, dotyczy to uprawnionych mających obywatelstwo tych państw, siedzibę w tych państwach, miejsce prowadzenia działalności gospodarczej lub miejscem uzyskiwania przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej) – czyli w stosunku do uprawnionych prowadzących działalność gospodarczą w Polsce,

kwota odszkodowania wynosi 0% rzeczywistego dochodu osoby, która wykorzystała wynalazek, wzór użytkowy lub wzór przemysłowy chroniony prawem wyłącznym bez zgody uprawnionego w zakresie:

  • produkcji i sprzedaży towarów,
  • wykonywania pracy oraz świadczenia usług, do których produkcji, wykonywania i świadczenia wykorzystano odpowiednio wynalazek, wzór użytkowy lub wzór przemysłowy.

 

Co to oznacza, dla uprawnionych z patentów, praw ochronnych na wzory użytkowe oraz praw z rejestracji wzorów przemysłowych na terytorium Rosji?

W obecnej sytuacji uprawnieni ci nie otrzymają żadnego odszkodowania, ani innej formy rekompensaty w przypadku wykorzystania ich rozwiązania technicznego lub postaci wytworu, jeżeli zostanie wydania zgoda przez rząd Federacji Rosyjskiej na korzystanie z wymienionych przedmiotów własności przemysłowej w interesie obronności i bezpieczeństwa.

Powyższe regulacje nie obejmują praw ochronnych na znaki towarowe zarejestrowane na terytorium Rosji, ale jak pokazują ostatnie wydarzenia, sądy rosyjskie potrafią ustalić inną podstawę prawną do oddalania powództw dotyczących praw wyłącznych w postaci praw ochronnych na znaki towarowe oraz praw autorskich, jeżeli uprawniony jest podmiotem pochodzącym z „nieprzyjaznego kraju”.

 

[dochodzenie roszczeń z tytułu praw autorskich i praw ochronnych do znaków towarowych jako nadużycie prawa]

Taka sytuacja miała miejsce w przypadku naruszenia praw autorskich do serialu „Świnka Peppa”, praw do samej postaci świnki Peppy, a także praw ochronnych na graficzny znak towarowy stanowiący przedstawienie postaci świnki Peppy  [4] oraz znak słowny PEPPA PIG[5] chronionych na terytorium Rosji.

Uprawnionym do świnki Peppy („Peppa Pig”) jest Entertainment One Ltd. – brytyjski producent z branży rozrywkowej zajmujący się tworzeniem filmów i seriali. Entertainment One złożył pozew o naruszenie ww. praw wyłącznych do Świnki Peppy przeciwko rosyjskiemu przedsiębiorcy.

Pomimo tego, że pozew do sądu wpłynął jeszcze na kilka miesięcy przed inwazją wojsk rosyjskich na terytorium Ukrainy, rosyjski sąd oddalił powództwo wskazując, że na przełomie lutego i marca 2022 r. kraje zachodnie, w tym Wielka Brytania, przyjęły restrykcje (polityczne i ekonomiczne) nałożone przeciwko Federacji Rosyjskiej, a okoliczności te mają znaczenie prejudycjalne dla tego sporu.

Sąd powołując się na art. 10 rosyjskiego kodeksu cywilnego zabraniający korzystania z praw w złej wierze ustalił, że działania Entertainment One stanowią nadużycie prawa i nie zasługują na ochronę prawną, a to stanowi podstawę do oddalenia powództwa (orzeczenie dostępne jest tutaj[6]).

Od wskazanego wyroku Entertainment One może odwołać się przy czym, dokonując analizy przedstawionej argumentacji sądu I instancji, nie należy spodziewać się odmiennej oceny prawnej i faktycznej danej sprawy i uchylenia przez sąd II instancji omawianego orzeczenia.

 

Co to oznacza, dla uprawionych do znaków towarowych na terenie Rosji?

Pomimo, iż trudno zgodzić się z zasadnością i zgodnością z prawem podejmowanych działań przez rząd rosyjski oraz rosyjski wymiar sprawiedliwości należy przyjąć, że korzystanie z przedmiotów praw własności intelektualnej na terytorium Rosji przez osoby do tego nieuprawnione nie będzie sankcjonowane, a dochodzenie roszczeń przez uprawnionych z praw wyłącznych będzie nieskuteczne.

 

[ochrona dziedzictwa kulturowego]

Działania wojenne to przede wszystkim tragedia ludzi żyjących na obszarze objętym konfliktem zbrojnym. W wyniku bombardowań i ostrzeliwań terenów mieszkalnych życie i zdrowie tracą liczne ofiary. Niszczone są ich domy, biura, a także miejsca z którymi łączonych jest wiele wspomnień. Straty ponoszą nie tylko obywatele atakowane kraju ale także cała ludzkość. Podczas ataków wojsk rosyjskich niszczone są również zabytki i bezcenne dzieła sztuki, wbrew postanowieniom konwencji haskiej – Konwencji o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego [7].

Jak dowiadujemy się z wpisu ministra kultury Ukrainy Ołeksandra Tkaczenko w Charkowie rosyjscy okupanci ostrzelali Katedrę Wniebowzięcia, gdzie ukrywali się ludzie, budynki edukacyjne Narodowego Uniwersytetu Sztuki Charkowskiej oraz akademiki Państwowej Akademii Kultury Charkowskiej, a w Iwankowie koło Kijowa – muzeum z pracami światowej sławy artystki Marii Primachenko. Ponadto Kijowska Państwowa Akademia Sztuki Dekoracyjnej i Wzornictwa nazwana imieniem Michaiła Boychuka również została zniszczona przez okupantów. Szalony dyktator grozi zniszczeniem cerkwi Sobór Mądrości Bożej w Kijowie, wpisanej na listę światowego dziedzictwa kulturalnego UNESCO, zbudowanej w XI wieku[8].

Najbardziej wartościowe zabytki Ukrainy znajdują się w Skarbcu usytuowanym w XVIII-wiecznym budynku piekarni klasztornej na terenie Ławry Peczerskiej. Jest to trzeci zabytek ukraiński znajdujący się na liście UNESCO. W Skarbcu jest 56 tysięcy zabytków archeologicznych oraz klejnotów z metali i kamieni szlachetnych z różnych epok[9].

W celu ochrony zabytków przed atakami przygotowuje się Lwów, którego centrum historyczne również znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Najwięcej problem przysparza zabezpieczenie rzeźb usytuowanych poza budynkami. W pierwszej kolejności rzeźby zostały zabezpieczone ogniotrwałą folią i miękkimi tkaninami, aby zapobiec ich rozbiciu. Na kolejnych etapach rzeźby będą przenoszone do piwnic ale taka działania wymagają użycia sprzętu, ze względu na masę obiektów.

 

Wspomniana Konwencja o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego, zawiera bardzo szczegółowe wytyczne w zakresie znakowania obiektów, transportu, zabezpieczenia tych których nie można transportować. W preambule tej Konwencji przyjęto, iż  „szkody wyrządzone dobrom kulturalnym, do jakiegokolwiek należałyby one narodu, stanowią uszczerbek w dziedzictwie kulturalnym całej ludzkości, gdyż każdy naród ma swój udział w kształtowaniu kultury światowej“.

Co te zapisy znaczą dla Rosji, która jest sygnatariuszem Konwencji?

 

[nowe technologie jako wsparcie w trakcie wojny]

Tam gdzie pewne możliwości się zamykają, tak jak np. ochrona praw wyłącznych przed naruszycielami na terytorium Federacji Rosyjskiej, pojawiają się nowe sposoby na wykorzystywanie i rozwój nowych technologii. 

Takim przykładem będzie Clearview AI, czyli system rozpoznawania tworzy oparty na sztucznej inteligencji opracowany w Stanach Zjednoczonych. System ten jest w stanie porównywać twarze osób z bazą zdjęć zamieszczonych w Internecie, w tym na mediach społecznościowych dokonując w ten sposób szybkiej identyfikacji osoby. Poprzez zastosowanie systemu Clearview AI, Ukraina będzie mogła wspomagać odnalezienie zaginionych członków rodzin ukraińskich, szybko identyfikować ofiary, czy szpiegów obcych państw.

Clearview AI to system, który budzi wiele kontrowersji. Pomimo, iż jest wykorzystywany przez ograny państwowe Stanów Zjednoczonych, w Wielkiej Brytanii i Kandzie jego użycie jest nielegalne[10]. Miejmy nadzieję, że jeżeli dojdzie do wykorzystywania takiej technologii będzie to miało miejsce wyłącznie w słusznych celach i z poszanowaniem norm dotyczących humanitarnego traktowania.

 

_____

Wiemy, że instytucje humanitarne działające w Ukrainie przede wszystkim potrzebują pieniędzy, za które kupią to, co najbardziej potrzebne. Dlatego wraz z innymi kancelariami, włączamy się do akcji zachęcającej do dokonywania wpłat. Chcemy podziękować tym, który dokonują wpłat. 

Każda z osób, która prześle do nas potwierdzenie dokonania wpłaty wsparcia dla Ukrainy, w podziękowaniu uzyska dostęp do naszych produktów cyfrowych: wybranego wzoru umowy bądź e-booka do wartości odpowiadającej kwocie pomocy dla Ukrainy. Szczegóły korzystania z naszych materiałów określa regulamin dostępny po linkiem: https://lgl-iplaw.pl/regulamin/.

Czyli, co należy zrobić, aby wziąć udział w naszej akcji:

  1. dokonać wpłaty na sprawdzony, bezpieczny rachunek, z którego pieniądze zostają przekazane do instytucji pomagających w Ukrainie i zachować dowód wpłaty
  2. przesłać za pomocą poczty mailowej skan dowodu wpłaty (można oczywiście usunąć dane osoby wpłacającej, ważne, aby była informacja o celu wpłaty i kwota) na adres: biuro@lgl-iplaw.pl  wraz z informacją o wyborze wzoru umowy bądź e-booka dostępnych na https://lgl-iplaw.pl/sklep/ w folderze: e-booki i w folderze: wzory
  3. poczekać 2 dni robocze na otrzymanie dostępu, jeśli po tym czasie nie skontaktujemy się, prosimy o kontakt malgorzata.gradek@lgl-iplaw.pl oraz anna.debska@lgl-iplaw.pl

Dziękujemy za wpłaty 😊

 

Photo by Dovile Ramoskaite on Unsplash

 

 

[1] z dnia 6 marca 2022 r. nr 299
[2] z dnia 18 października 2021 r. nr 1767
[3] Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 324).
[4] https://www.tmdn.org/tmview/#/tmview/detail/WO500000001212958
[5] https://www.tmdn.org/tmview/#/tmview/detail/WO500000001224441
[6] https://kad.arbitr.ru/Card/a45fa186-05bb-43b5-87d9-1f0d3b640142
[7] Konwencja o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego wraz z Regulaminem wykonawczym do tej Konwencji oraz Protokół o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego, podpisane w Hadze dnia 14 maja 1954 r. (Dz. U. z 1957 r. Nr 46, poz. 212 z późn. zm.).
[8] https://www.facebook.com/oleksandr.tkachenko.ua/posts/5037459559654939
[9] https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kultura/2157177,1,zagrozone-skarby-i-zabytki-ukrainy-czy-putin-je-zniszczy.read
[10] https://www.reuters.com/technology/exclusive-ukraine-has-started-using-clearview-ais-facial-recognition-during-war-2022-03-13/

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami

Greenwashing– czy każda „zielona” reklama jest dozwolona?

Podobno zaczęło się od rzadziej wymienianych ręczników w hotelach, po to, aby hotele rzekomo mogły oszczędzać wodę. „Ekościema” czy „zielone pranie mózgu” bądź „ekowybielacz” to praktyka polegająca na kreowaniu wizerunku firmy w oparciu o przekazy ekologiczne nie znajdujące pokrycia w rzeczywistości. Powstała w 2007 r lista “grzechów” greenwashing-u[1] nadal jest aktualna, a przedsiębiorstwa mniej lub bardziej świadomie popełniają te same grzechy. O obostrzeniach w stosowaniu oznaczeń „bio” i „eko” już pisaliśmy, teraz sięgamy do wydanych w grudniu 2021 r wytycznych Komisji Europejskiej, które wskazują przykłady eko-grzechów. Zatem, czy hasło jednego z dostawców energii elektrycznej „Czysta energia. Czysty biznes” może być stosowane? Czy wykorzystanie w kampanii reklamowej mchu z dopiskiem, wskazującym, że kompozycja składa się z roślin oczyszczających powietrze może stanowić działanie niedozwolone? 

W pierwszym przypadku Komisja Etyki Reklamy uznała, że zaskarżona reklama wprowadzała konsumentów w błąd. Zastosowany przekaz był niepełny – pominięto w nim informacje o istotnym dla adresata znaczeniu, co mogło rodzić u odbiorcy mylne wyobrażenie co do wpływu firmy na środowisko i jego ochronę ponieważ odnawialne źródła energii dostarczają niewiele ponad 5% oferowanej przez ten podmiot mocy. W drugim przypadku, kampania może stanowić działanie niedozwolone, jeżeli okaże się, że roślina posiadająca naturalnie takie właściwości przed umieszczeniem jej na reklamie została odpowiednio osuszona i zaimpregnowana, co skutecznie wyeliminowało możliwość zachodzenia procesu oczyszczającego.

Jeśli sięgniemy do wspomnianej listy grzechów[2] to okaże się, że typologia jest wciąż aktualna, ponieważ nadal możemy obserwować:

  1. ukrycie kosztu alternatywnego (Sin of the Hidden Trade-Off) – to taki przekaz, w którym firma sugeruje ekologiczne właściwości swojego produktu lub usługi w oparciu o jedną tylko jego cechę lub wąski zespół cech, wyróżnionych w sztuczny sposób, jednocześnie ignoruje inne istotne właściwości danego produktu lub danej usługi, (np. energooszczędna elektronika faktycznie wykonana z niebezpiecznych dla środowiska materiałów);
  2. brak dowodu (Sin of No Proof) – to deklaracje, które nie znajdują poparcia w dostępnych materiałach albo w gwarancjach jakiej faktycznie renomowanej organizacji;
  3. brak precyzji (Sin of Vagueness) – czyli deklaracje, w których używa się określeń tak nieprecyzyjnych i szerokich, że mogą one wprowadzać odbiorcę w błąd;
  4. podkreślenie cech nieistotnych (Sin of Irrelevance) – to przekazy, w których firmy wskazują ekologiczne właściwości produktu lub usługi w oparciu o jedną mało znaczącą cechę, ignorując inne istotne właściwości danego produktu lub danej usługi;
  5. promocja mniejszego zła (Sin of Lesser of Two Evils) – podkreślanie ekologicznych właściwości danego produktu lub usługi należących do kategorii, która jako całość ma zdecydowanie negatywny wpływ na środowisko;
  6. kłamstwo (Sin of Fibbing);
  7. posługiwanie się fałszywymi ekoetykietami (Sin of Worshiping False Labels) – tworzenie własnych etykiet odnoszących się do ekologii i opatrywanie nimi produktów w taki sposób, że odbiorca odnosi wrażenie, że dany produkt jest certyfikowany przez podmiot zewnętrzny.

Mimo upływu lat „grzechy” te są nadal aktualne. W grudniu 2021 r. Komisja Europejska wydała nowe „Wytyczne dotyczące wykładni i stosowania dyrektywy 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym” („Wytyczne”).

Praktyki handlowe to te działania przedsiębiorcy czy sposoby postępowania, oświadczenie lub komunikat handlowy, w tym reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją, sprzedażą lub dostawą produktu do konsumentów. Natomiast praktyka handlowa jest nieuczciwa, jeżeli:

  1. jest sprzeczna z wymogami staranności zawodowej i
  2. w sposób istotny zniekształca lub może w sposób istotny zniekształcić zachowanie gospodarcze względem produktu przeciętnego konsumenta, do którego dociera bądź do którego jest skierowana.

Tymczasem, z raportu badania stron internetowych w latach 2019/2020 opublikowanego przez Komisję Europejską wynika, że połowa twierdzeń dotyczących ekologiczności nie jest poparta żadnymi dowodami, co potwierdza powszechność niejasnych, przesadzonych, fałszywych lub wprowadzających w błąd twierdzeń dotyczących ekologiczności produktów lub usług[3]

 

[fałszywe informacje, twierdzenia niezgodne z prawdą]

Poniżej zostały wskazane przykłady twierdzeń mylących, czyli zawierających fałszywe informacje lub stanowiące twierdzenia niezgodne z prawdą:

  1. użycie terminu „biodegradowalny” w przypadku produktu, który nie jest faktycznie biodegradowalny lub w przypadku którego nie zostały przeprowadzone żadne testy;
  2. prezentacja urządzeń elektrycznych, takich jak żelazka, odkurzacze, ekspresy do kawy, jako „przyjaznych dla środowiska” („eko”), choć z badań wynika, że często nie mają one lepszych parametrów niż inne podobne produkty lub w przypadku gdy nie przeprowadzono żadnych badań;
  3. prezentacja opon samochodowych jako „eko opony” i promowanie ich ekologiczności oraz wpływu na zużycie paliwa, choć badania pokazują mieszane wyniki;
  4. prezentowanie zastawy stołowej z babusa jako trwałej, nadającej się do recyklingu i ekologicznej alternatywy tworzyw sztucznych, podczas gdy w rzeczywistości produkty te są mieszanką tworzywa sztucznego, babusa (czasem pyłu bambusowego) oraz żywicy z melaminy i formaldehydu niezbędnej do uzyskania różnych kształtów (naczyń, misek itp.) i stopni sztywności.

 

[twierdzenia wprowadzające w błąd]

Przy ustaleniu, czy dane twierdzenia jest twierdzeniem wprowadzającym w błąd, granica pomiędzy uczciwą a nieuczciwą praktyką jest bardziej rozmyta. Dane twierdzenie wprowadza lub może wprowadzić w błąd przeciętnego konsumenta, nawet jeżeli informacje są zgodne z rzeczywistością w odniesieniu do niektórych elementów.

Wobec tego tak ważne jest, aby również obraz i ogólna prezentacja produktu (tj. układ, wybór kolorów, obrazów, zdjęć, dźwięków, symboli lub etykiet) był zgodny z prawdą i stanowił dokładne przedstawienie skali korzyści dla środowiska naturalnego, a także nie przeceniał uzyskiwanych korzyści.

W zależności od okoliczności samo zastosowanie obrazów kojarzonych z ekologią (np. drzew, lasów deszczowych, wody, zwierząt) oraz takiej kolorystyki (np. niebieskiego lub zielonego tła lub tekstu), które kojarzą się ze zrównoważeniem środowiskowym może stanowić przekaz wprowadzający w błąd.

Z przekaz wprowadzający w błąd możemy mieć także do czynienia, jeżeli składa się z niejasnych i ogólnych stwierdzeń dotyczących korzyści dla środowiska, bez wskazania konkretnych korzyści oraz właściwego aspektu produktu, do którego odnosi się dane twierdzenie.

Przykładami takich twierdzeń są: „przyjazny środowisku”, „pro-ekologiczny”, „eko”, „zielony”, „przyjaciel natury”, „ekologiczny”, „zgodny z przepisami dotyczącymi ochrony środowiska”, „przyjazny dla klimatu”, „łagodny dla środowiska”, „wolny od zanieczyszczeń”, „biodegradowalny”, „bezemisyjny”, „niepowodujący emisji”, „zredukowane emisje CO2”, „neutralny pod względem emisji dwutlenku węgla”, „neutralny dla klimatu”, a nawet twierdzenia o szerszym zakresie, takie jak: „świadomy” i „odpowiedzialny”.

Takie nieuzasadnione twierdzenia mogą wywołać wrażenie, że produkt lub działalność przedsiębiorcy nie tylko nie ma negatywnego wpływu na środowisko ale wręcz przeciwnie, wywołuje pozytywny wpływ na środowisko.

 

[twierdzenia niejasne i dwuznaczne]

Przykładami niejasnych i dwuznacznych twierdzeń wprowadzających w błąd są:

  1. twierdzenie, że wynajem samochodów elektrycznych jest „ekologiczny”, jeżeli nie zostaną podane informacje, które pozwoliłyby na ocenę tego twierdzenia z odpowiedniej perspektywy. W szczególności jeżeli energia elektryczna potrzebna do ładowania samochodów nie pochodzi z odnawialnych źródeł energii, usługa wynajmu samochodów będzie mieć nadal negatywny wpływ na środowisko;
  2. twierdzenia, że ich działalność przedsiębiorcy jest neutralna pod względem emisji dwutlenku węgla dzięki inwestycjom w projekty, które rekompensują emisje CO2. – wypożyczalnia samochodów oferuje konsumentom możliwość „jazdy neutralnej pod względem emisji CO2” dzięki wyborowi opcji, która rekompensuje emisje. Praktyka ta może być problematyczna, jeżeli podstawowe jednostki emisji dwutlenku węgla charakteryzują się niską integralnością środowiskową lub nie są prawidłowo rozliczane, tak że nie odzwierciedlają rzeczywistych ani dodatkowych redukcji emisji. Twierdzenia dotyczące usuwania dwutlenku węgla powinny być autentyczne, solidne, przejrzyste, zgłaszane, możliwe do monitorowania, weryfikowalne, wiarygodne, poświadczone, nie powinny podważać krótkoterminowych działań w zakresie redukcji emisji w sektorach emitujących, powinny gwarantować dodatkowość oraz zapewniać odpowiednie rozliczanie w zakresie usuwania dwutlenku węgla w krajowych wykazach gazów cieplarnianych. – Należy odpowiednio informować konsumentów o funkcjonowaniu środków rekompensujących emisje CO2, w tym o liczbie w pełni kompensowanych kilometrów i sposobie, w jaki jest to osiągane, oraz o sposobie i miejscu rozliczania kompensacji.
  3. działania marketingowe dotyczące produktów do pielęgnacji włosów i skóry, w ramach których przedsiębiorca twierdził, że jego produkty są organiczne, używając twierdzeń, takich jak „eko” i „organiczny”, były niejasne i nie miały jasnych kwalifikacji. Dodatkowo stosowanie wyłącznie graficznego symbolu/logo/etykiety oznakowania certyfikacji zewnętrznej jako kwalifikacji tego, co oznacza „organiczny” lub „eko”, nie jest wystarczająco jasne;
  4. reklamowanie sprzedaży torebek ze słodyczami, twierdząc, że za każdą sprzedaną torebkę zostanie posadzone jedno drzewo. Jednocześnie jednak przedsiębiorca już zobowiązał się posadzić określoną liczbę drzew niezależnie od liczby sprzedanych toreb ze słodyczami.

 

[nazwa wprowadzająca w błąd]

Używanie nazwy przedsiębiorstwa albo marki produktu, która nawiązuje do ochrony środowiska, gdy nazwa ta  jest wykorzystywana do celów marketingowych również polega opisanym powyżej rygorom.  

Przykładem takiego działania może być zastosowanie terminów „środowiskowy” wraz z „plusem” w nazwie produktu naftowego, które sprawiały wrażenie, że produkt cechują pewne korzyści dla środowiska, choć paliwa kopalne zawsze powodują szkody dla środowiska.

 

[badanie całego cyklu życia produktu]

Przy ocenie czy mamy do czynienia z greenwashingiem, badamy wpływ na środowisko produktu przez jego cały cykl życia, w tym w jego łańcuchu dostaw. Twierdzenie dotyczące ekologiczności powinno odnosić się do aspektów, które są znaczące pod względem wpływu produktu na środowisko.

Ponadto przedsiębiorcy nie powinni zniekształcać twierdzeń dotyczących składu produktu (w tym surowców), jego zastosowania, procesu wytwarzania, transportu lub wpływu na środowisko po zakończeniu przydatności do użycia, np. przez nadmierne podkreślanie znaczenia pozytywnych aspektów, które w rzeczywistości mają jedynie marginalne znaczenie, lub gdy ogólny wpływ na środowisko wynikający z cyklu życia produktu jest negatywny.

Przykłady:

  1. twierdzenie „wykorzystujący 100 % energii ze źródeł odnawialnych” może wprowadzać w błąd, jeżeli nie sprecyzowano, że energię ze źródeł odnawialnych wykorzystano tylko na określonym etapie cyklu życia produktu. Natomiast w twierdzeniu „materiał pochodzący w 100 % ze źródeł odnawialnych (z wyjątkiem łączników)” jasno określono, których elementów produktu nie wykonano z materiałów odnawialnych;
  2. reklamowanie produktu jako zawierającego „bawełnę ze zrównoważonej uprawy” może wprowadzać w błąd, jeżeli nie można określić pochodzenia bawełny ani wyodrębnić jej w łańcuchu produkcyjnym od bawełny konwencjonalnej;
  3. reklamowanie produktu, takiego jak sztuczna murawa, jako przyjaznego środowisku, ponieważ nie wymaga on wody, nawozów ani konserwacji na etapie użytkowania, może nie uzasadniać tego twierdzenia, jeżeli etapy wytwarzania i wycofania z użytku mają poważny negatywny wpływ na środowisko;
  4. wprowadzające w błąd informacje dotyczące źródeł energii wskazane w informacjach o rozliczeniach, takie jak abstrakcyjne informacje na temat krajowego koszyka energetycznego lub wprowadzające w błąd informacje dotyczące wpływu na środowisko /rzeczywistego udziału odnawialnych źródeł energii w energii elektrycznej zakupionej przez odbiorcę końcowego (np. nadmierny nacisk na udział energii ze źródeł odnawialnych).

Inny przykład takiego działania to przywoływane korzyści dla środowiska w jednym obszarze z równoczesnym przeniesieniem jego negatywnych skutków do innego obszaru – Producent twierdzi, że jego produkt cechuje niskie zużycie wody. Jednocześnie jednak produkt zużywa więcej energii niż porównywalny produkt z tej samej kategorii, co znacząco zwiększa łączny wpływ produktu na środowisko. W takich okolicznościach twierdzenie może być wprowadzające w błąd albo w odniesieniu do charakteru produktu albo jego głównych cech.

 

______________

Greenwashing może przybierać różne formy praktyk handlowych. Greenwashing może stanowić deklarację, informację, symbol, logo, grafikę i markę oraz ich powiązania z kolorami. Działania w postaci greenwashingu mogą dotyczyć opakowań i etykiet produktów, ale także ich reklamy we wszystkich mediach (w tym stronach internetowych).

Twierdzenia dotyczące ekologiczności produktu lub usługi, aby nie zostały uznane za nieuczciwą praktykę rynkową muszą być:

  1. zgodne z prawdą,
  2. nie mogą zawierać fałszywych informacji 
  3. muszą być przedstawione w jasny, konkretny, dokładny i jednoznaczny sposób, tak aby nie wprowadzać konsumentów w błąd.

W przypadku, gdyby doszło do kwestionowania tych twierdzeń, przedsiębiorca musi przedstawić dowód, że jego produkt lub usługa jest ekologiczna.

 

Z powyższej analizy wynika, iż organy UE, w tym ustawodawca unijny, coraz większy nacisk będą kłaść na etyczne działanie przedsiębiorców oraz społeczną odpowiedzialności przedsiębiorstw, w tym w zakresie ekologii i ochrony środowiska a tym samym na uczciwe korzystanie z oznaczenia „eko”.  Jeśli masz wątpliwości czy Twój komunikat nie jest “grzeszny”, skontaktuj się z nami. My zaś przy okazji tropienia oznaczeń „bio” będziemy pisać o innym ciekawym dla nas zjawisku związanym z „praniem” – już wkrótce zajmiemy się leanwashingiem 😉

 

 

[1] Listę te stworzyła kanadyjska spółka TerraChoice Environmental Marketing (przejęta przez UL LLC) https://www.ul.com/insights/sins-greenwashing [dostęp: 25.02.2022]
[2] Bartosz Fert „Nierzetelny marketing ekologiczny (greenwashing) – opis zjawiska i próba jego kwalifikacji prawnej” Przegląd prawa ochrony środowiska” 2/2015
[3] https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/mms-overview-report-19-20_en.pdf.

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami

Dlaczego nie każdy start-up dobrze wystartuje? Venture capital tak, ale …

Amazon, Facebook, Google też zaczynały w garażu czy akademiku … jednak z czasem konieczne było zasilenie finansowe. Wówczas ktoś podejmował ryzyko inwestycji dostrzegając potencjał biznesu Jeffa Bezosa, Marka Zuckerberga, Larrego Page. Tak to działa. Jeśli start-up został utworzony w formie spółki kapitałowej, ma pewne struktury i organizację, opiera się na pomyśle, który ma szanse powodzenia, może liczyć na to, że zainteresuje się nim inwestor. Być może venture capital. Ta forma inwestycji, polegająca na wykupieniu akcji bądź udziałów startującego biznesu przez inwestora, nazywana jest kapitałem wysokiego ryzyka, ponieważ inwestor nie ma pewności czy środki zwrócą mu się, czy zarobi na przedsięwzięciu. Finansowa dźwignia może umożliwić dobry start i doprowadzić do przekształcenia nowatorskich, a przez to ryzykownych pomysłów, w rentowany biznes ale … aby to ryzyko zminimalizować, inwestor mówi „sprawdzam”.

Celem venture captial jest odsprzedaż udziałów czy akcji z zyskiem po 2 czy 5 latach. Do tego czasu, start-up nie spłaca zainwestowanego kapitału (tak jak w przypadku pożyczki czy kredytu) a przeznacza go na rozwój. W start-upie ciekawy pomysł, know-how inkubującego do postaci utworu bądź innego dobra intelektualnego, przyjmują postać nowych, innowacyjnych produktów lub usług czy technologii, które zwykle są lub mogą być chronione prawami własności intelektualnej (intellectual property – IP). Poprawność i zakres nabycia tych praw są podstawą zaistnienia start-up-u. Są niezbędne do tego, aby stat-up mógł zyskać przewagę nad konkurencją a w dalszej perspektywie aby zapewnić zysk inwestorowi i założycielom.

Dlatego, właściwe zidentyfikowanie i zabezpieczenie praw IP jest kluczowe zarówno dla zainteresowania inwestorów potencjalnym produktem czy usługą start-up- u jak i dla oceny zdolności start-up- u do przetrwania i rozwoju. Dobra intelektualne są pozyskiwane od założycieli start-up- u jak i od osób trzecich: poprzez nabycie tych praw (rozporządzenie) jak i uzyskania możliwości korzystania z tych dóbr, czyli licencji (zobowiązanie). To jest przedmiotem badania inwestora.

Zwykle proces pozyskania venture capital trwa ok 6 miesięcy i obywa się według podobnego schematu.

Po przedstawieniu inwestorowi swojego pitch decku, czyli krótkiej prezentacji dotyczącej Twojego biznesu i jego pozytywnej weryfikacji inwestor najczęściej zaproponuje spotkanie, na którym będzie chciał bliżej poznać założenia biznesu, ale także i Ciebie. Już na tym etapie mogą pojawić się propozycję wstępnych warunków współpracy, które sporządzane są w formie krótkiej umowy nazywanej „term sheet”.

Na tym etapie inwestor ustala kto jest pomysłodawcą i czy prawa do dobra intelektualnego zostały w całości i skutecznie przeniesione na start-up.

 

Term sheet

Term sheet to rodzaj porozumienia pomiędzy star-upem a inwestorem określający kluczowe warunki umowy inwestycyjnej. Term sheet skupia się na ustaleniu najważniejszych celi i charakteru współpracy. Najczęściej spotykane elementy term sheetu to, poza określeniem stron porozumienia (z jednej strony inwestora a z drugiej start-upu oraz jego założycieli):

  • sposób finansowania;
  • cele współpracy określone w oparciu o dobra intelektualne posiadane przez start-up;
  • sposób wejścia i wyjścia z inwestycji;
  • okres współpracy;
  • postanowienia zabezpieczające przed „rozwodnieniem” udziałów;
  • klauzule drag along (prawo przyciągnięcia) – zobowiązujące wspólników spółki do sprzedaży części udziałów w przypadku pozyskania potencjalnego nabywcy udziałów i tag along (prawo przyłączenia) – zobowiązanie do złożenia oferty zakupu udziałów pozostałym wspólnikom w przypadku pozyskania potencjalnego nabywcy udziałów;
  • ustalenia dotyczące zarządu i nadzoru właścicielskiego;
  • postanowienia dotyczące przekazywania informacji, co ma szczególne znaczenie przy późniejszym patentowaniu czy zachowaniu poufności know-how;
  • postanowienia dotyczące wyłączności i poufności.

 

Due diligence (audyt)

Po podpisaniu przez strony term sheetu obowiązkowy etap pozyskiwania inwestora to due diligence. Jest to badanie kondycji start-upu, na które składa się audyt finansowy, audyt prawny oraz audyt technologiczny.

Due diligence przeprowadzane jest w celu określenia istniejących i potencjalnych ryzyk związanych z transakcją ale także w celu analizy jakie dobra niematerialne wchodzą w skład przedsiębiorstwa oraz oceny ich wartości.

Najczęściej konkurencyjność start-up- u zależy od prawidłowego zabezpieczenia poufności informacji przekazywanych osobom trzecim. Stąd inwestor w pierwszej kolejności poprosi o przedstawienie umów o zachowaniu poufności, tzw. non disclosure agreement – NDA. Brak tych umów lub źle zawarte umowy zniechęcają inwestora do zaryzykowania w niechroniony biznes.

W dalszej kolejności przedmiotem badania jest dokładne ustalenie kto jest pomysłodawcą i w ajki sposób pomysł ten został ujawniony, utrwalony i jak start-up stał się wyłącznym uprawnionym.

Jeśli start-up jest firmą technologiczną to z pewnością przedmiotem badania będzie hardware (konsole, urządzenia, sprzęt komputerowy) lub software (programy komputerowe, różne wersje aplikacji mobilnych) – jedne i drugie wymagają nabywania praw własności przemysłowej i praw autorskich oraz zabezpieczenia poufności tych rozwiązań.

Gdy start-up oferuje IoT (Internet of things czyli przedmioty pośrednio albo bezpośrednio gromadzące, przetwarzające lub wymieniające dane za pośrednictwem instalacji nowej generacji KNX lub sieci typu Internet), różnego rodzaju platformy wykorzystujące smart matching i AI (artificial intelligence – sztuczną inteligencję), bądź świadczy usługi internetowe czy działające w social mediach – to kluczowe jest ustalenie jakie prawa własności intelektualnej muszą być prawidłowo pozyskane i zabezpieczone. Śmiało można przyjąć, że taka działalność opiera się w zasadniczej części o prawa autorskie: utworów w postaci programów (tu kluczowe dla późniejszej eksploatacji jest ustalenie m.in. jakie oprogramowanie open source będzie wykorzystywane i na jakich warunkach) i kreacji oraz pozyskiwanie i wykorzystywanie danych (najczęściej dużych zbiorów danych). W przypadku tych ostatnich audyt weryfikuje sposób zabezpieczenia przechowywania danych (zarówno pod kątem cyberbezpieczeństwa, poprzez bezpieczne przetwarzanie danych osobowych po zapewnienie bezpiecznego skalowania chmury) oraz zweryfikowanie zasad pozyskiwania i wykorzystywanych danych.

Start-up – jak każda firma, powinien mieć zabezpieczone prawa do identyfikacji wizualnej produktów i samej spółki. Oczywistością jest konieczność pozyskiwanie praw do logo, strony internetowej i reszty materiałów promocyjno-biurowych.

Więcej o audycie IP znajdziesz tutaj.

 

Umowa inwestycyjna

Gdy ustalenia due dilligence przekonają inwestora do zainwestowania środków, zawierana jest umowa inwestycyjna. Jest to umowa regulująca zasady współpracy pomiędzy przyszłymi wspólnikami spółki. Podstawowe elementy umowy inwestycyjnej obejmują określenie:

  • przedmiotu umowy – będzie dotyczyć najczęściej pomysłu, praw własności intelektualnej, know – how, baz danych i domen internetowych;
  • zasad objęcia dotychczasowych bądź nowo utworzonych udziałów czy akcji w istniejącej spółce;
  • struktury udziałowej w spółce – komu i w jakiej ilości będą przysługiwały udziały czy akcje w spółce oraz jaki będzie podział głosów;
  • ładu korporacyjnego – zasady działania spółki, zarządzania spółką i sprawowania nadzoru w spółce; często inwestor uzyskuje specjalnie uprawnienia pomimo posiadania mniejszościowych udziałów;
  • klauzul tag along, drag along, prawo pierwszeństwa lub pierwokupu, zakaz sprzedaży udziałów
  • zasad ewentualnego dofinansowania spółki w przyszłości
  • zasad podejmowania kluczowych decyzji co do rozwoju spółki
  • oświadczenia founderów dotyczące biznesu, potwierdzające kondycję finansową, przekazanie wszelkich istotnych informacji dotyczących przedsiębiorstwa
  • zasady wyjścia inwestora;

Najczęściej załączniki stanowią: biznes plan, raport z przeprowadzonego badania due diligence, projekt uchwały o kolejnych podwyższeniach kapitału zakładowego.

 

Czy to działa?

PFR Ventures i Inovo Venture Partners we współpracy z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju, Bankiem Gospodarstwa Krajowego oraz dealroom.co przygotowały raport podsumowujący transakcje venture capital na polskim rynku w 2021 r.[1] Pomimo trwającej pandemii suma inwestycji w 2021 r. wzrosła o kwotę 1,5 mld złotych. Z raportu wynika, że rośnie udział środków prywatnych względem środków publiczno – prywatnych. Zgodnie z danymi z raportu 69% wartości wszystkich transakcji z 2021 r. stanowiły środki prywatne. Natomiast według liczby transakcji cały czas wiodącą rolę ogrywa kapitał publiczno – prywatny z rezultatem ponad 73% wszystkich transakcji.

W zakresie udziału środków funduszy międzynarodowych i polskich wyższą wartość transakcji (58%) stanowiły fundusze międzynarodowe natomiast ponad 86% transakcji wg liczby transakcji stanowiły transakcje z udziałem funduszy krajowych.

Najwięcej transakcji dotyczyło start-upów z branży zdrowia (ponad 14%), finansów i IT (obie ponad 6%) pomimo, iż wszystkie trzy wskazane branże odnotowały spadek względem 2020 r. Natomiast znaczący wzrost względem 2020 r. odnotowała branża handlu i sprzedaży detalicznej (z ok. 1% do prawie 6% w 2021 r.).

Fundusze w prawie połowie przypadków inwestują w start-upy oparte na modelu biznesowym subskrypcji / Saas. Znaczący wzrost odnotowały także przedsiębiorstwa działające w modelu prowizyjnym tworzące tzw. markeplace. Spadek o ok. 15% zaliczyły podmioty z branży usługowej i oparte na współpracy projektowej.

 

Osiągniecie tych wyników jest możliwe wyłącznie tam, gdzie inwestor zminimalizował ryzyko inwestycji. Oczywiście, istotne w zakresie pozyskiwania funduszy venture capital, są odpowiednie umowy i zabezpieczenie prawne transakcji. Obie strony, zarówno venture capital jak i founderzy start-upu, ponoszą wysokie ryzyko przy transakcji, wejścia we współpracę. Jednak nie ma wątpliwości, że właśnie własność intelektualna dobrze pozyskana i zabezpieczona, decyduje w dużej mierze o sukcesie start-up-u, o jego potencjale i o konkurencyjności na rynku. I o tym, czy start-up dobrze wystartuje zasilony środkami venture capital.

Gdy rozważasz wykonanie audytu własności intelektualnej, aby poznać wartość przedsięwzięcia, zajrzyj tu do naszej oferty. Proponowane przez nas warianty audytu IP możemy dostosować do każdego etapu i wielkości inwestycji. Zapraszamy. 

 

 

 

Photo by Alexander Redl on Unsplash
[1] Raport „Transakcje na polskim rynku VC w 2021 r.” dostęp: https://pfrventures.pl/aktualnosci/transakcje-na-polskim-rynku-vc-w-2021.html.

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami