-1
archive,author,author-anna-debska,author-3,theme-stockholm,cookies-not-set,stockholm-core-1.1,woocommerce-no-js,select-child-theme-ver-5.1.8.1573676579,select-theme-ver-5.1.8,ajax_fade,page_not_loaded,menu-animation-underline,popup-menu-fade,wpb-js-composer js-comp-ver-6.0.5,vc_responsive

Fotografie zawierające znaki towarowe – czy możliwe jest ich wykorzystywanie, czy naruszane są w ten sposób prawa wyłączne właścicieli znaków towarowych?

Jeśli jesteś fotografem albo prowadzisz blog lub sklep internetowy, na pewno zastanawiasz się czy możesz w swojej działalności wykorzystywać zdjęcia, na których widnieją również znaki towarowe innych przedsiębiorców.

Fotografując miejski zgiełk prawie niemożliwe jest uchwycenie kadru, na którym nie będzie znanych logotypów. Podczas tworzenia bloga dotyczącego tematyki beaty lub mody, sporym wysiłkiem byłoby opowiadać o nowych produktach lub trendach bez wizualizacji tego o czym piszesz, zwłaszcza, że warstwa graficzna podnosi atrakcyjność odbioru Twoich treści. A czy ciekawi Cię dlaczego sprzedając towary określonego producenta możesz opatrywać je jego znakami towarowymi? Czy tworząc stylizację do sklepu z odzieżą, możesz wykorzystywać zdjęcia, na których modelka poza Twoimi ubraniami trzyma w ręku np. torebkę ze znanym logo?

Oczywiście na to pytanie nie ma jednej prostej odpowiedzi, a każdy przypadek należy oceniać indywidualnie. Postaram się jednak przybliżyć jakie regulacje prawne mogą mieć w takich przypadkach zastosowanie.

 

Treść prawa ochronnego na znak towarowy. Zakres monopolu uprawnionego.

Pierwszym krokiem do analizy jest ustalenie zakresu prawa wyłącznego jakie przysługuje uprawnionemu ze znaku towarowego, czyli prawa ochronnego jakie uzyskuje się po pozytywnym zakończeniu procedury rejestracyjnej w urzędzie patentowym. Poprzez uzyskanie prawa ochronnego na znak towarowy właściciel tego prawa nabywa wyłączne prawo do używania znaku towarowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na określonym terytorium.

Używanie znaku towarowego polega, np na:

  1. umieszczaniu tego znaku na towarach objętych prawem ochronnym lub ich opakowaniach (towary te należy wskazać w zgłoszeniu do urzędu patentowego),
  2. oferowaniu i wprowadzaniu tych towarów do obrotu, ich imporcie lub eksporcie oraz składowaniu w celu oferowania i wprowadzania do obrotu,
  3. oferowaniu lub świadczeniu usług pod tym znakiem,
  4. umieszczaniu znaku na dokumentach związanych z wprowadzaniem towarów do obrotu lub związanych ze świadczeniem usług;
  5. posługiwaniu się nim w celu reklamy.

To wyliczenie stanowi jedynie przykładowy sposób używania znaku towarowego przez uprawnionego. Używanie znaku towarowego może przejawiać się w innych formach np. poprzez umieszczanie go w adresie strony internetowej albo posługiwanie się nim w celu oznaczania swojego przedsiębiorstwa. Istotne jest to, że znak towarowy jest używany w sposób:

  • zarobkowy –    czyli działanie, którego zamierzonym rezultatem jest uzyskanie korzyści majątkowej, nie jest istotne czy ta korzyść majątkowa została osiągnięta czy właściciel znaku na nim “zarobił”;
  • zawodowy – jest związany z wykonywaniem zawodu niezależnie od tego czy jest nakierowany na uzyskiwanie korzyści majątkowej; korzystanie zawodowe zawsze bowiem wiąże się z pośrednim lub bezpośrednim zaspokajaniem potrzeb innych osób w związku z prowadzoną działalnością zawodową.

Zatem, monopolem właściciela prawa do znaku towarowego (inaczej: prawem tylko jemu przysługującym) nie jest objęte posługiwanie się znakiem towarowym, które nie jest związane z prowadzeniem działalności zarobkowej czy zawodowej np. dla celów prywatnych, kulturalnych lub naukowych. Przy czym w przypadku znaków renomowanych wygląda to nieco inaczej i o tym poniżej.

Prawo ochronne na znak towarowy ograniczone jest do towarów i usług wskazanych w wykazie w zgłoszeniu do urzędu patentowego, który udzielił prawa ochronnego. Znowu wyjątek od tej zasady stanowią renomowane znaki towarowe – w tym przypadku ochrona jest znacznie szersza.

 

Wykonanie fotografii, na której znajduje się znak towarowy

Jeśli prawem ochronnym na znak towarowy objęte jest wyłączne prawo do używania znaku towarowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na określonym terytorium, to samo wykonanie fotografii znaku w żaden sposób nie narusza  prawa uprawnionego. Utrwalając znak towarowy na fotografii nie używamy tego znaku towarowego w sposób zarobkowy lub zawodowy (ale znowu trzeba pamiętać o nieco innej regulacji dotyczącej znaków renomowanych). 

 

Wykorzystanie fotografii ze znakiem towarowym

Konsekwentnie, wykorzystanie do użytku prywatnego fotografii, na których zostały uwiecznione znaki towarowe, nie stanowi używania znaku towarowego w sposób zarobkowy lub zawodowy. Zatem, nie stanowi naruszenia prawa ochronnego na znak towarowy, np.:

    1. posiadanie takiego zdjęcia z wakacji w rodzinnym albumie,
    2. udostępnienie takiego zdjęcia na swoim prywatnym profilu w mediach społecznościowych,
    3. hobbistyczne prowadzenie bloga internetowego np. urodowego, w którym opisywane są nowinki kosmetyczne wraz z wykorzystaniem zdjęć produktów opatrzonych znakami towarowymi,
    4. rozpowszechnianie swoich zdjęć, które na elementach ubioru zawierają znaki towarowe.

Przedstawiona powyżej lista nie wyczerpuje wszystkich możliwych działań, które dotyczą użytku prywatnego znaku towarowego, czyli nie są związane w żaden sposób z działaniem zawodowym lub zarobkowym.

 

Wyczerpanie prawa do znaku towarowego

Omawiając zagadnienie wykorzystywania zdjęć ze znakami towarami nie sposób pominąć kwestii dotyczącej wyczerpania prawa do znaku towarowego. Do wyczerpania prawa ochronnego na znak towarowy dochodzi w momencie wprowadzenia towaru do obrotu przez uprawnionego oznaczonego znakiem towarowym. Dzięki wyczerpaniu prawa można handlować towarem oznaczonym danym znakiem towarowym. Należy pamiętać, że dotyczy to towarów wprowadzonych na polski rynek jak i rynek Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) jeśli takie rynki wybrał podmiot uprawniony do znaku.

Wobec tego nie będzie stanowiło naruszenia:

    1. oferowanie w celu sprzedaży i opatrywanie tych ofert zdjęciem produktu zawierającym znak towarowy przez podmiot, który nabył uprzednio wprowadzony do obrotu towar – np. prowadząc swoją działalność w ramach portali sprzedażowych i aukcyjnych oferując klientom akcesoria i ozdoby oznaczone znakiem towarowym;
    2. import takich towarów oznaczonych znakiem towarowym, które zostały uprzednio wprowadzone na rynek przez uprawnionego lub za jego zgodą;
    3. posługiwania się znakiem towarowym w celu informowania o towarze i jego reklamy

 

Jako przykład wykorzystania znaków towarowych w sposób zarobkowy lub zawodowy z całą pewnością można wskazać:

  1. umieszczenie  na stronie internetowej swojego przedsiębiorstwa zdjęć znaków towarowych w celu zaprezentowania np. współpracy z partnerami biznesowymi – dla takiego działania niewątpliwe potrzebna jest zgoda uprawnionego, gdyż może to stanowić posługiwanie się znakiem w celu reklamy;
  2. posługiwanie się zdjęciami reklamowymi, na których poza naszym produktem widoczny jest inny produkt oznaczony znakiem towarowym – taki przykład często będzie mieć zastosowanie w branży modowej, gdzie obok reklamy własnego produktu widoczny jest obcy znak towarowy niejako “przyciągający” kupującego.

 

Uwaga na renomowane znaki towarowe 

Niestety sytuacje, w których dochodzi do wykorzystania cudzych znaków towarowych należy rozpatrywać indywidualnie w każdym przypadku. Łatwo może dojść do przekroczenie sfery dozwolonego użytku i naruszenia monopolu uprawnionego, w szczególności w przypadku renomowanych znaków towarowych. Może okazać się, że sposób posługiwania się przez znakiem towarowym stwarzał ryzyko konfuzji, czyli mylnego wyobrażenia odnośnie tego, że podmiot używający znaku towarowego jest w jakikolwiek sposób powiązany z producentem posługującym się znakiem.

Dopuszczalność wykorzystania znaków towarowych w celu reklamy wcześniej wprowadzonych do obrotów towarów, które zostały nimi oznaczone, może być ograniczona, jeżeli sposób reklamowania i informowania o towarze szkodzi reputacji objętego ochroną znaku. Reklama i sposób prezentacji produktu powinna zawsze podlegać ocenie. Zgodnie z orzecznictwem zagrożenie naruszenia renomy może być podstawą sprzeciwu uprawnionego ze znaku towarowego, ale należy pamiętać o konieczności zachowania odpowiedniego balansu pomiędzy prawami uprawnionego ze znaku a interesami sprzedawcy, który jest uprawniony do sprzedaży towarów używając metod reklamy, które są zwyczajowo przyjęte w danym sektorze.

Trybunał Sprawiedliwości UE (TSUE) wskazał, że „istotne szkodzenie renomie znaku mogłoby zaistnieć wówczas, gdyby sprzedawca nie podjął starań o to, aby znak towarowy nie pojawił się w jego prospekcie reklamowym w otoczeniu mogącym w sposób istotny spowodować uszczerbek w renomie, jaką uprawniony zamierzał zbudować dla swojego znaku towarowego.”[1] TSUE podniósł również, że na uprawnionym spoczywa obowiązek wykazania, że poprzez używanie znaku doszło do wyrządzenia szkody renomie tego znaku.

Wykorzystanie zdjęcia ze znakiem towarowym może nie tylko stanowić naruszenie prawa ochronnego na znak towarowy, ale także być czynem nieuczciwej konkurencji. W zależności od sytuacji może dojść do:

    1. wykorzystywania w nieuczciwy sposób renomy znaku towarowego albo
    2. innego działania sprzecznego z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta.

Katalog czynów nieuczciwej konkurencji jest otwarty i próba żerowania na renomie cudzej marki stanowi czyn nieuczciwej konkurencji.

 

Pamiętaj o prawie autorskim

Znak towarowy, który chcesz uwieczniony na fotografii może podlegać nie tylko ochronie wynikającej z przepisów prawa własności przemysłowej, ale także z przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Znaki graficzne, multimedialne, stanowiące wzory mogą być utworami w rozumieniu prawa autorskiego. W takim przypadku zakres ochrony znaku jest kumulatywny, czyli chroniony jest na gruncie obu tych regulacji: prawa autorskiego i prawa własności przemysłowej.

Uprawnionemu do danego utworu będącego również znakiem towarowym przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Co za tym idzie, rozpowszechnianie np. na blogu zdjęć, na których uwidocznione są znaki towarowe może być naruszeniem prawa uprawnionego pomimo, że na gruncie omówionej regulacji wynikającej z przepisów prawa własności przemysłowej do naruszenia by nie doszło.

W ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych (upapp) zostały zawarte wyjątki, umożliwiające korzystanie z cudzego utworu, które mogą mieć zastosowanie w przypadku fotografii ze znakami towarowymi stanowiącymi utwory, takie jak:

  1. prawo cytatu (art. 29 upapp) – wolno przytaczać w utworach stanowiących samoistną całość urywki rozpowszechnionych utworów oraz rozpowszechnione utwory plastyczne, utwory fotograficzne lub drobne utwory w całości, w zakresie uzasadnionym celami cytatu; oznacza to, że możliwe jest wykorzystanie takiego utworu (będącego także znakiem towarowym) ale jedynie w celach takimi jak wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub związanych z prawami gatunku twórczości – czyli w przypadku wielu fotografii nie będzie możliwe powołanie się na ten wyjątek 
  2. niezamierzone włączenie utworu do innego utworu (art. 292 upapp) – wolno w sposób niezamierzony włączyć utwór do innego utworu, o ile włączony utwór nie ma znaczenia dla utworu, do którego został włączony – czyli dopuszczalne są sytuacje, gdy znak towarowy będący utworem znajduje gdzieś w tle zdjęcia i stanowi nieistotny szczegół całej fotografii.

 

 

Zależy Ci na możliwość wykorzystywania zgodnie z prawem znaku towarowego innego przedsiębiorcy? Możesz skorzystać z naszego wzoru umowy licencji na znak towarowy. Jeśli nie masz pewności czy w sposób dozwolony wykorzystujesz fotografie z cudzymi oznaczeniami – skorzystaj z e-porady prawnej. Pomożemy Ci ustalić czy Twoje działania nie naruszają praw właścicieli znaków towarowych.

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na https://lgl-iplaw.pl/warto-wiedziec/

[1] Wyrok TSUE z dnia 4.11.2997 r. C-337/95, Christian Dior v. Evora BV, pkt 47.

Schrems II – czyli czy nadal możliwe jest korzystanie z narzędzi Facebooka i Google w Twoim przedsiębiorstwie?

Cieszące się dużą popularnością wszelkiego rodzaju narzędzia dotyczące analizy wyników sprzedaży, działań marketingowych, zachowania Twoich klientów lub potencjalnych klientów na Twojej stronie internetowej czy w e-sklepie najczęściej należą do największy graczy na rynku, którzy przekazują pozyskane w trakcie świadczenia usług dane osobowe w różne rejony świata poza Europejski Obszar Gospodarczy (EOG), a najczęściej do USA.

Photo by William Iven on Unsplash

Danymi osobowymi nie są tylko imię i nazwisko, ale także mogą nimi być adres IP i pliki cookies zatem pozyskując te dane od użytkowników Twojej strony czy klientów przetwarzasz dane osobowe i być może przekazujesz je do państw poza EOG.

Jeśli tak jest, to wydane w dniu 16.07.2020 r. przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) orzeczenie ws. Privacy Shield (C-311/18: „Schrems II”) dotyczące transferu danych osobowych do państwa trzeciego, czyli poza EOG, w tym w szczególności dotyczy to USA, dotyczy także Ciebie. Po wydaniu tego orzeczenia, do którego Polska jako państwo członkowskie UE powinna zastosować się, wątpliwa stała się możliwość kontynuowania korzystanie z określonych usług, w związku z którymi dochodzi do przekazywania danych do USA.

 

Możliwości transferu danych poza EOG

Zaczynając od początku należy wskazać jakie istnieją możliwości przekazywania danych osobowych do państwa trzeciego.

Transfer danych poza EOG uzależniony jest od spełnienia określonych warunków wskazanych w rozdziale V rozporządzenia (RODO). Istnieją 3 podstawy, w oparciu o które administrator danych może przekazywać dane osobowe poza EOG:

 

1. decyzja Komisji Europejskiej  (KE) (art. 45 RODO) stwierdzająca, że dane państwo zapewnia odpowiedni stopień ochrony, przekazanie danych w oparciu o taką decyzję nie wymaga specjalnego zezwolenia

 

2. razie braku decyzji KE administrator może przekazać dane osobowe poza EOG wyłącznie, gdy dane państwo zapewni odpowiednie zabezpieczenia, i pod warunkiem, że obowiązują egzekwowalne prawa osób, których dane dotyczą, i skuteczne środki ochrony prawnej (art. 46 RODO).

Zapewnienie odpowiednich zabezpieczeń możliwe jest za pomocą np. standardowych klauzul ochrony danych przyjętych przez KE na podstawie decyzji w sprawie klauzul standardowych (SCC). Decyzje te dostępne są pod linkami:

 

3. W przypadku braku decyzji KE (pkt 1) oraz odpowiednich zabezpieczeń (pkt 2), transfer zostać oparty jedynie o konkretne przesłanki, takie jak m.in.:

    • zgodę osoby, której dane mają być przetwarzane;
    • konieczność wykonania umowy zawartej pomiędzy podmiotem danych a administratorem;
    • zawarcie lub wykonanie umowy zawartej w interesie podmiotu danych;
    • niezbędność transferu danych ze względu na ważne interesy publiczne.

Szczegółowy katalog został określony w art. 49 RODO.

 

Google i Facebook to podmioty przekazujące dane poza EOG zgodnie z regulaminami świadczonych przez nie usług, w związku z wymianą informacją w ramach wewnętrznych struktur. Najczęściej dane osobowe przekazywane są do USA ale mogą być przekazywane również do innych państw spoza obszaru EOG. Ponadto, wszystkie podmioty, z których usług korzystasz, a mają swoje siedziby w USA będą dokonywać tam transferu danych osobowych. Dokonując weryfikacji, czy dany podmiot przekazuje dane poza EOG zapoznaj się dokładnie z jego polityką prywatności i regulaminem świadczonych usług.

Do momentu wydania wyroku TUSE w sprawie C-311/18, czyli do dnia 16 lipca 2020 r. przekazywanie danych osobowych do USA odbywało się na podstawie decyzji Komisji Europejskiej, tzw. Tarczy prywatności.

 

Tarcza prywatności (privacy shield)

Decyzja Komisji Europejskiej nr 2016/1250 (wydana na podstawie art. 45 RODO) dotycząca Tarczy Prywatności UE-US (tzw. privacy shield) została przyjęta 12 lipca 2016 r. a jej zasady zaczęły funkcjonować z dniem 1 sierpnia 2016 r. Tarcza Prywatności jest mechanizmem samocertyfikowania dla przedsiębiorstw zlokalizowanych w Stanach Zjednoczonych. Tarcza Prywatności polega na zobowiązaniu amerykańskich przedsiębiorstw do przestrzegania zasad, reguł i obowiązków określonych w ramach Tarczy Prywatności, dzięki czemu Tarcza Prywatności miała zapewniać ochronę obywatelom UE, a także jasność prawa przedsiębiorstwom. Listę podmiotów spełniających wymogi Tarczy Prywatności można znaleźć na stronie https://www.privacyshield.gov/list. Certyfikacja podlegała odnowieniu po okresie roku.

 

Wyrok w sprawie Schrems II

Jednakże w wyroku z dnia 16 lipca 2020 r. o sygnaturze C-311/18 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) stwierdził, że:

  1. Tarcza Prywatności nie zapewnia odpowiedniej ochrony danych osobowych w państwie trzecim, o której mowa w art. 45 ust. 2 RODO.  Zdaniem Trybunału w decyzji dotyczącej Tarczy Prywatności doszło do naruszenia przepisów Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i tym sam Trybunał unieważnił decyzję Komisji Europejskiej, co oznacza że od 16 lipca 2020 r. decyzja ta nie może stanowić podstawy transferu danych do USA;
  2. decyzja KE nr 2010/87 zatwierdzająca standardowe klauzule umowne jako instrument transferu danych osobowych w rozumieniu art. 46 RODO jest ważna. Trybunał potwierdził, że klauzule te przewidują skuteczne mechanizmy ochrony danych osobowych. Jednakże samo zawarcie standardowych klauzul umownych z podmiotem z USA nie zapewnia legalności transferu danych osobowych, co oznacza, że administrator powinien dodatkowo je przeanalizować. Administrator nie jest zwolniony z obowiązku sprawdzenia oraz oceny, czy w danym państwie trzecim poziom ochrony jest odpowiedni. Administrator powinien każdorazowo ocenić poziom ochrony praw i wolności, a w przypadku gdy nie jest on odpowiedni – powinien zaprzestać przesyłanie danych do danego państwa.

 

Powyższe oznacza, że jedynym bezpiecznym i pewnym rozwiązaniem, w przypadku dalszej chęci korzystania z usług lub narzędzi firm, które przekazuje dane Twoich klientów lub użytkowników do USA jest wyrażona zgoda przez osobę, której dane dotyczą.

 

Zgoda, czyli …

Pamiętaj, że zgoda musi być wyraźna, a także dobrowolna, konkretna i świadoma. Zgoda nie może zostać wyrażona w sposób domyślny. Treść zgody powinna wskazywać administratora danych, odbiorcę za granicą, państwa, do których trafią dane, cel ich transferu, jego zakres oraz kategorie danych, jakich ona dotyczy. Zgoda powinna być uzyskana przez administratora przed przystąpieniem do operacji transferu danych. Późniejsze wystąpienie o zgodę i uzyskanie jej nie legalizuje wcześniejszego przekazania danych, chyba że administrator wykaże, że w chwili dokonywania transferu miała zastosowanie inna podstawa przekazania danych.

Twój użytkownik lub klient, czyli osoba, której dane dotyczą, przed wyrażeniem zgody musi zostać poinformowana o ewentualnym ryzyku związanym z brakiem decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony oraz związanym z brakiem odpowiednich zabezpieczeń.

Obowiązek informacyjny powinien być wykonany zgodnie z zasadami wskazanymi w art. 12 RODO, czyli zawierać wszystkie wymagane informacje jak przy standardowym obowiązku informacyjnym dotyczącym przekazywania danych w obrębie EOG.

 

Co robić?

Jeżeli nie chcesz uzyskiwać zgód od Twoich kontrahentów i klientów na przekazywanie danych do USA, ani informować ich, że USA nie zostały uznane decyzją Komisji Europejskiej za państwo zapewniające odpowiedni stopień ochrony ich danych osobowych, oraz że nie zapewniasz odpowiednich zabezpieczeń określonych w art. 46 RODO, a także, że w związku brakiem odpowiednich zabezpieczeń istnieje ryzyko niedostatecznej ochrony danych Twoich klientów zrezygnuj z dostawców rozwiązań dla Twojego przedsiębiorstwa, którzy przekazują dane poza EOG.

Wniesione zostały już skargi do wielu europejskich organów zajmujących się ochroną danych osobowych, w tym do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Szczegóły dotyczące skarg i stawionych w nich zarzutów znajdziesz pod linkiem EU-US Transfers Complaint Overview.

 

Jeśli chcesz bezpiecznie przetwarzać dane osobowe swoich klientów i użytkowników swoich aplikacji i serwisów możesz skorzystać z pakietu wzorów dokumentów RODO, który zawiera pełen zestaw dokumentów niezbędnych i pomocnych do wypełnienia obowiązków ciążących na administratorze danych osobowych.

Jeżeli nie masz pewności czy przetwarzasz dane osobowe zgodnie z przepisami albo czy nie przekazujesz danych poza EOG bez odpowiedniej postawy do dokonywania transferu skorzystaj z e-porady dostępnej w sklepie albo skontaktuj się z nami za pomocą formularza kontaktowego.

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na https://lgl-iplaw.pl/warto-wiedziec/

Nieuczciwa reklama, naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa, kopiowanie produktu, sprzedaż lawinowa … – cz. 4 karne aspekty nieuczciwej konkurencji

Naruszenie zasad uczciwej konkurencji może wywołać daleko idące skutki rynkowe. Dotknięty czynem niedozwolonym przedsiębiorca może zostać pozbawiony, w mniejszym lub większym stopniu, prowadzenia działalności gospodarczej albo zakres jego działalności może zostać znacznie ograniczony. Stąd wywodzi się potrzeba ochrony dobra prawnego jakim są zasady uczciwej konkurencji, a także  uprawnione interesy konsumentów oraz wolność ekonomiczna wszelkich uczestników obrotu gospodarczego i ich interesy, które nie powinny doznawać uszczerbku wskutek nieuczciwych zachowań. 

Zgodnie z raportem EUROPOL i EUIPO z 2019 r. towary podrobione i pirackie mogą stanowić aż 6,8% przywozu UE, czyli 121 mld EUR. Roczna liczba zatrzymań podrobionych towarów przez organy celne w UE stopniowo spada od 2013 r., choć liczba zajętych przedmiotów i ich szacunkowa wartość zmniejszała się w wolniejszym tempie. Za tą lekko spadkową tendencją stoi stały wzrost skuteczności operacji, o czym świadczy liczba zajętych przedmiotów i ich wartość w przeliczeniu na sprawę lub postępowanie. Większość podrobionych towarów nadal pochodzi z Chin, choć w przypadku niektórych określonych kategorii produktów inne kraje również odgrywają istotną rolę[1].

 

cz. 4 czyny niedozwolone związane z czynami nieuczciwej konkurencji

Przepisy dotyczące odpowiedzialności karnej za czyny nieuczciwej konkurencji zostały uregulowane w art. 23 – 27 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (uznk). Czyny określone w uznk tak jak i w przypadku ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz prawa własności przemysłowej stanowią przestępstwa w postaci występków i wykroczeń.

W ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji odpowiedzialność za nieumyślną realizację znamion typu czynu zabronionego przewidziana jest w wypadku wykroczeń z art. 25 uznk.

 

Naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa

Stypizowany w art. 23 ust. 1 uznk czyn przewiduje karalność za ujawnianie innej osobie lub wykorzystywanie we własnej działalności gospodarczej informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa, jeżeli wyrządza to poważną szkodę przedsiębiorcy. Sprawcą tego przestępstwa może być jedynie osoba, na której ciąży obowiązek do zachowania tajemnicy w poufności.

Ze względu na brak definicji poważnej szkody można zastosować jedną z 3 wypracowanych uznawania szkody za poważną:

  1. proporcjonalną – za pomocą procentowego określenie stosunku rozmiarów szkody do ogólnej wartości mienia;
  2. wartości absolutnej – o wysokości szkody decyduje jej wartość wyrażona w liczbach bezwzględnych, a nie stosunek w jakim pozostaje do wartości mienia sprzed uszkodzenia;
  3. mieszaną – uwzględniała stopień uszkodzenia mienia, jak również odwoływała się do orientacyjnej wartości wyrażonej w liczbach absolutnych.

Pozyskanie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa nie stanowi czynu nieuczciwej konkurencji, jeżeli nastąpiło:

  1. w wyniku niezależnego odkrycia lub wytworzenia albo
  2. obserwacji, badania, rozłożenia na części, testowania przedmiotu dostępnego publicznie lub
  3. posiadanego zgodnie z prawem przez osobę, która pozyskała informacje i której uprawnienie do pozyskania informacji nie było ograniczone w chwili ich pozyskania.

Ujawnienie, wykorzystanie lub pozyskanie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa nie stanowi czynu nieuczciwej konkurencji, gdy nastąpiło:

  1. w celu ochrony uzasadnionego interesu chronionego prawem,
  2. w ramach korzystania ze swobody wypowiedzi lub
  3. w celu ujawnienia nieprawidłowości, uchybienia, działania z naruszeniem prawa dla ochrony interesu publicznego, lub gdy
  4. ujawnienie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa wobec przedstawicieli pracowników w związku z pełnieniem przez nich funkcji na podstawie przepisów prawa było niezbędne dla prawidłowego wykonywania tych funkcji.

Czynem karalnym na postawie art. 23 ust. 2 uznk jest bezprawne uzyskanie informacji stanowiącej tajemnicę przedsiębiorstwa, a następnie jej ujawnienie innej osobie lub wykorzystanie we własnej działalności gospodarczej.

Występują dwie zasadnicze różnie pomiędzy czynem określonym w art. 23 uznk z ust. 1 a czynem z ust. 2:

  1. osoba sprawcy – w ust.1 osoba pozyskała informację stanowiącą tajemnicę przedsiębiorstwa zgodnie z wolą uprawnionego i jest zobowiązana do zachowania jej w tajemnicy, a ust. 2 sprawcą jest osoba, która uzyskała takie informacje wbrew woli uprawnionego;
  2. szkoda – w przeciwieństwie do ust. 1, który wymaga wyrządzenia poważnej szkody, w przypadku ust. 2 wyrządzenie szkody przedsiębiorcy, którego informacje zostały ujawnione lub wykorzystane nie jest w ogóle wymagana dla wypełnienia znam tego czynu.

 

Oszukańcze splagiatowanie (kopiowanie) produktu

Przepis art. 24 uznk chroni interes przedsiębiorcy, poprzez zachowanie właściwego wyobrażenia klientów o marce przedsiębiorcy i oferowanych przez niego produktach a także chroni interes klienta przed niebezpieczeństwem wprowadzenia w błąd co do tożsamości producenta lub produktu. Niedozwolone są dwa typy działań:

  1. kopiowanie zewnętrznej postać produktu za pomocą technicznych środków reprodukcji oraz
  2. wprowadzanie do obrotu tak skopiowanego produktu

jeżeli będzie to stwarzać możliwość wprowadzenia klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu i zostanie przy tym wyrządza poważna szkoda przedsiębiorcy.

Należy pamiętać, że kopiowanie nie dotyczy wewnętrznej struktury produktu. Karalne jest jedynie takie działanie sprawcy, które polega na dokładnym odtworzeniu oryginału, czyli dotyczy takich kopii, które mają charakter odtwórczy i stanowią wierną kopię produktu naśladowanego.

 

Sprzedaż lawinowa

Organizowanie lub kierowanie systemem sprzedaży lawinowej jest czynem karalnym na gruncie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Istotą tego czynu nieuczciwej konkurencji jest zorganizowanie takiego systemu sprzedaży, w którym osoby nabywające produkty lub usługi od organizatora systemu sprzedaży otrzymują dodatkowe korzyści majątkowe, jeżeli skłonią inne osoby do zawarcia z organizatorem takiej samej umowy sprzedaży dóbr i usług. Sprzedaż lawinowa jest zaliczana jest szczególna odmiana tzw. „piramid finansowych“.

Dla popełnienia tego czynu nie jest istotne, czy rzeczywiście osoba, której proponuje się nabycie towaru bądź usługi, nabędzie towar bądź usługę, czy nie. Do popełnienia tego czynu dochodzi już na etapie samego składania propozycji. Nie ma również znaczenia czy w efekcie końcowym osoba wprowadziła do systemu nowe osoby.

Organizowanie systemu sprzedaży lawinowej to stworzenie warunków do funkcjonowania takiego sytemu. Kierowanie systemem sprzedaży lawinowej to zapewnienie jak najlepszego funkcjonowania systemu.

Nie stanowi czynu sprzedaży lawinowej, jeżeli zostaną spełnione łącznie dwa warunki:

  1. korzyści materialne uzyskiwane z uczestnictwa w systemie sprzedaży pochodzą ze środków uzyskiwanych z zakupu lub ze sprzedaży dóbr i usług po cenie, której wartość nie może rażąco przekraczać rzeczywistej wartości rynkowej tych dóbr i usług;
  2. osoba rezygnująca z udziału w systemie sprzedaży ma prawo do odprzedaży organizatorowi systemu za co najmniej 90% ceny zakupu wszystkich nabytych od organizatora nadających się do sprzedaży towarów, materiałów informacyjno-instruktażowych, próbek towarów lub zestawów prezentacyjnych zakupionych w przeciągu 6 miesięcy poprzedzających datę złożenia rezygnacji organizatorowi systemu sprzedaży.

 

Mylące oznaczenie lub brak oznaczenia towarów i usług

Na podstawie art. 25 uznk chroniony jest interes adresatów towarów i usług przedsiębiorcy, czyli klientów. Zakazane jest oznaczenie lub wbrew obowiązkowi nieoznaczanie towarów lub usług, które:

  1. wprowadza klientów w błąd albo
  2. nie informuje o ryzku jak się wiąże z korzystaniem z nich

i naraża w ten sposób klientów na szkodę.

Wprowadzenie w błąd może dotyczyć:

  1. pochodzenia,
  2. ilości,
  3. jakości,
  4. składników,
  5. sposobu wykonania,
  6. przydatności,
  7. możliwości zastosowania,
  8. naprawy, konserwacji lub
  9. innych istotnych cech towarów lub usług.

Narażenie klientów na szkodę może dotyczy zarówno szkody majątkowej jak i niemajątkowej. Istotny jest również fakt, że przedsiębiorca, aby wypełnić znamiona tego czynu nie musi tej szkody wyrządzić, a wystarczy że narazi na nią klientów. Szkoda nie musi rzeczywiście powstać.

 

Czyny nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy i sprzedaży

Czyn nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy to zgodnie art. 16 uznk:

  1. reklama sprzeczna z przepisami prawa, dobrymi obyczajami lub uchybiająca godności człowieka;
  2. reklama wprowadzająca klienta w błąd i mogąca przez to wpłynąć na jego decyzję co do nabycia towaru lub usługi;
  3. reklama odwołująca się do uczuć klientów przez wywoływanie lęku, wykorzystywanie przesądów lub łatwowierności dzieci;
  4. wypowiedź, która, zachęcając do nabywania towarów lub usług, sprawia wrażenie neutralnej informacji;
  5. reklama, która stanowi istotną ingerencję w sferę prywatności, w szczególności przez uciążliwe dla klientów nagabywanie w miejscach publicznych, przesyłanie na koszt klienta niezamówionych towarów lub nadużywanie technicznych środków przekazu informacji;
  6. reklama porównawcza sprzeczna z dobrymi obyczajami.

Czynem nieuczciwej konkurencji w zakresie sprzedaży jest sprzedaż premiowana, czyli sprzedaż polegająca na sprzedaży konsumentom towarów lub usług połączonej z nieodpłatną premią.

Nie jest czynem zabronionym sprzedaż premiowana, jeżeli premię stanowią towary lub usługi:

  1. o niewielkiej wartości lub próbki towaru;
  2. wygrane w loteriach promocyjnych, organizowanych na podstawie przepisów o grach hazardowych lub konkursach, których wynik nie zależy od przypadku.

 

Rozpowszechnianie fałszywych informacji o przedsiębiorstwie

Rozpowszechnianie fałszywych informacji o przedsiębiorstwie dzielimy na dwa rodzaje wykroczeń:

  1. pomawianie w celu szkodzenia przedsiębiorcy – rozpowszechnianiem nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd wiadomości o przedsiębiorstwie (w szczególności o osobach kierujących przedsiębiorstwem, wytwarzanych towarach, świadczonych usługach lub stosowanych cenach albo o sytuacji gospodarczej lub prawnej przedsiębiorstwa) w celu szkodzenia przedsiębiorcy;
  2. nieuczciwe zachwalanie swojego przedsiębiorstwa – rozpowszechnianiem nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd wiadomości o swoim przedsiębiorstwie lub przedsiębiorcy (w szczególności o osobach kierujących przedsiębiorstwem, wytwarzanych towarach, świadczonych usługach lub stosowanych cenach albo o sytuacji gospodarczej lub prawnej przedsiębiorstwa) w celu przysporzenia korzyści majątkowej lub osobistej sobie, swojemu przedsiębiorstwu lub osobom trzecim.

Wiadomości wprowadzające w błąd, to takie, które są obiektywnie prawdziwe, jednakże zostały przedstawione w taki sposób, iż mogą wywołać u odbiorcy mylne i negatywne wyobrażenie o przedsiębiorcy czy przedsiębiorstwie. Przykładowo, dotyczy to opublikowania fragmentu dokumentu, wypowiedzi wyrwanej z kontekstu, która stawia przedsiębiorcę w negatywnym świetle.

Korzyścią majątkową lub osobistą jest korzyść zarówno dla siebie, jak i dla kogo innego. Korzyścią majątkową jest każde powiększenie majątku zarówno swojego jak i innej osoby albo uniknięcie w nim strat. Jako przykład korzyści osobistych można podać otrzymanie awansu, uzyskanie zatrudnienia na danym stanowisku w danej firmie, umożliwienie zawarcia znajomości z wpływową osobą, poparcie w uzyskaniu odznaczenia.

 

Poza powyżej opisanymi przestępstwami penalizowane są czyny będące wykroczeniami, takie jak: 

  • odmowa współpracy z rzecznikiem konsumentów
  • agresywna praktyka rynkowa
  • oszukańcze oznaczenia towaru albo usług
  • sprzedaż bonusowa
  • nierzetelne informowanie o przedsiębiorstwie

 

Zestawienie kar jakie grożą za popełnienie przestępstw związanych czynami nieuczciwej konkurencji znajdziesz w tabeli gotowej do pobrania.

 

Jeżeli jako przedsiębiorca padłeś ofiarą przestępstwa lub wykroczenia wynikającego z czynu nieuczciwej konkurencji i chcesz złożyć wniosek o ściganie lub ukaranie sprawcy skorzystaj z przygotowanych przez nas wzorów:

 

Jeśli zainteresował Cię temat, zapraszamy do lektury kolejnych wpisów cz. 2 na temat karnych aspektów prawa autorskiego związane z utworami i przedmiotami praw pokrewnych, cz. 3 dotyczącej własności przemysłowej oraz cz. 1 zawierającej podstawowe informacje z zakresu regulacji karnych w IP.

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na https://lgl-iplaw.pl/warto-wiedziec/

Obraz Alexas_Fotos z Pixabay

[1] https://euipo.europa.eu/tunnel-web/secure/webdav/guest/document_library/observatory/documents/reports/2019_IP_Crime_Threat_Assessment_Report/2019_IP_Crime_Threat_Assessment_Report_Exec_Sum_EN_PL.pdf

Ujawnienie informacji lub uniemożliwienie uzyskania prawa wyłącznego, oznaczanie towarów podrobionym znakiem towarowym, wprowadzanie do obrotu towarów z fałszywym wyróżnikiem ® – cz. 3 karne aspekty własności przemysłowej

Ten rodzaj działalności kryminalnej postrzegany jest często jako przestępczość drobna, w szczególności w zestawieniu ze stopniem społecznej szkodliwości przestępstw przeciwko życiu lub zdrowiu. Jednakże patrząc przez pryzmat interesu przedsiębiorcy, czyny niedozwolone wynikając z prawa własności przemysłowej mogą być bardzo dolegliwe w swoich skutkach. W skrajnym przypadku sprzedaż podrobionych towarów oznaczonych znakiem towarowym, którego wartość była budowana przez lata, może oznaczać nie tylko utratę klienteli ale także pozycji rynkowej.

Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) w raporcie z 2020 r. bardzo podkreśla zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów będące skutkiem korzystania z produktów podrobionych, takich jak zabawki, odzież, urządzenia elektryczne i inne powszechne towary konsumpcyjne. Zagrożenia te obejmują narażenie na niebezpieczne substancje chemiczne i toksyny, które mogą powodować poważne lub długotrwałe szkody dla zdrowia, udławienie, porażenie prądem, pożar i różnego rodzaju obrażenia. Niektóre rodzaje podrobionych towarów, takich jak pestycydy, mogą być szkodliwe zarówno dla rolników stosujących je w swoich uprawach, jak i konsumentów, którzy spożywają produkty pochodzące z takich upraw [1].

 

cz. 3 czyny niedozwolone związane z przedmiotami własności przemysłowej

W warunkach gospodarki wolnorynkowej, której główną cechą jest konkurencyjność, koniecznym jest wzmocnienie ochrony interesów uprawnionych przez penalizację czynów uderzających w prawa własności przemysłowej, które w celowy sposób wykorzystywane są w konkurencji o klienta. Zagadnieniom prawnokarnym dotyczący odpowiedzialności karnej związanej z przedmiotami własności przemysłowej poświęconych zostało 8 artykułów prawa własności przemysłowej (pwp) (art. 303-310). Z tych przepisów tylko przestępstwo z art. 304 ust. 3 pwp ma charakter nieumyślny. Pozostałe popełniane są umyślnie. 

 

Przywłaszczenie cudzego autorstwa (plagiat)

Podobnie, jak w przypadku plagiatu na gruncie prawa autorskiego rozumiane jest przywłaszczenie cudzego autorstwa w przypadku projektów wynalazczych penalizowane na podstawie art. 303 ustawy prawo własności przemysłowej. Odpowiedzialność karna z tego artykułu przewidziana jest w przypadku przypisania sobie autorstwa cudzego projektu wynalazczego, wprowadzenia w błąd innej osoby co do autorstwa cudzego projektu wynalazczego albo naruszenia w inny sposób praw twórcy projektu wynalazczego.

Prawa twórcy projektu wynalazczego zostały opisane w art. 8 ust. 1 i 2 prawa własności przemysłowej, twórcy wynalazku, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego oraz topografii układu scalonego przysługuje prawo do:

  1. uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji;
  2. wynagrodzenia;
  3. wymieniania go jako twórcy w opisach, rejestrach oraz w innych dokumentach i publikacjach.

Natomiast twórcy projektu racjonalizatorskiego przyjętego przez przedsiębiorcę do wykorzystania przysługuje prawo do wynagrodzenia określonego w regulaminie obowiązującym w dniu zgłoszenia projektu, chyba że wydany później regulamin jest dla twórcy korzystniejszy.

Zatem wszelkie zachowania naruszające powyżej wymienione prawa będą wypełniały znamiona przestępstwa określonego w art. 303 pwp.

Należy zaznaczyć, że zgodnie z definicją z art. 3 ust. 1 pkt 6 pwp przez projekty wynalazcze rozumie się wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, topografie układów scalonych i projekty racjonalizatorskie. Wobec tego przywłaszczenie autorstwa cudzego znaku towarowego albo oznaczenia geograficznego nie jest karane na postawie art. 303 pwp.

 

Zgłoszenie w celu uzyskania prawa wyłącznego przez nieuprawnionego

Art. 304 ust. 1 pwp przewiduje odpowiedzialność karną za dokonanie zgłoszenia cudzego wynalazku, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego lub topografii układu scalonego w celu uzyskania prawa wyłącznego, jeżeli zgłaszającemu nie przysługuje prawo do uzyskania prawa wyłącznego, czyli nie jest twórcą przedmiotu zgłoszenia albo nie przysługuje mu takie prawo, albo nie nabył takiego prawa.

Do realizacji znamion tego przestępstwa dochodzi również, gdy zgłoszenia dokona wyłącznie jedna z osób uprawnionych z pominięciem pozostałych.

 

Ujawnienie informacji lub uniemożliwienie uzyskania prawa wyłącznego

Na podstawie art. 304 ust. 2 pwp zabronione jest ujawnianie informacji o cudzym wynalazku, wzorze użytkowym, wzorze przemysłowym albo cudzej topografii układu scalonego lub w inny sposób uniemożliwienie uzyskanie prawa wyłącznego.

Ujawnienie należy rozumieć jako wszelkie zachowanie, które umożliwia zapoznanie się z informacją przez inną osobę, która nie jest do tego uprawniona ale jest w stanie zrozumieć sens przekazywanej informacji. Przekazywane informację muszą przede wszystkim być istotne z perspektywy oceny nowości wynalazku, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego lub topografii układu scalonego. Wszystkie te cztery przedmioty praw własności przemysłowej dla swojej zdolności patentowej, ochronnej lub rejestrowej wymagają spełnienia przesłanki nowości (w przypadku topografii układu scalonego jest to przesłanka oryginalności).

Penalizacja działań wskazanych w art. 304 ust. 1 jak i ust. 2 pwp nie obejmuje czynności prowadzących do uniemożliwienia uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy czy prawa z rejestracji oznaczenia geograficznego.

 

Oznaczanie towarów podrobionym znakiem towarowym

Oznaczenie towarów podrobionym znakiem towarowym karane jest na podstawie art. 305 ust. 1 pwp i dotyczy wprowadzenia do obrotu towarów podrobionym znakiem towarowym, w tym podrobionym znakiem towarowym Unii Europejskiej, zarejestrowanym znakiem towarowym lub znakiem towarowym Unii Europejskiej, którego nie ma prawa używać lub dokonuje obrotu towarami oznaczonymi takimi znakami.

Pod pojęciem wprowadzania do obrotu należy rozumieć przekazanie przez producenta lub importera po raz pierwszy do obrotu towarów oznaczonych podrobionym znakiem towarowym. Samo oferowanie towarów nie będzie spełniać znamienia “wprowadza do obrotu”, można je natomiast uznać za spełniające kryteria usiłowania obrotu.

 

Niezgodne z prawdą posługiwanie się informacją o istnieniu ochrony

Zgodnie z art. 307 pwp oznaczanie przedmiotów niechronionych patentem, dodatkowym prawem ochronnym, prawem ochronnym na wzór użytkowy lub prawem z rejestracji wzoru przemysłowego, topografii układu scalonego lub rejestracji na oznaczenie geograficzne, napisami lub rysunkami mającymi wywołać mylne mniemanie, że przedmioty te korzystają z takiej ochrony, w celu wprowadzenia ich do obrotu jest działaniem niedozwolonym. Przedmiotem ochrony w omawianym przepisie jest rzetelność oznaczeń oraz zaufanie do takich oznaczeń. Dla przykładu może być to używanie oznaczeń ®, które są zastrzeżone dla zarejestrowanych znaków towarowych. Art. 307 dotyczy również innych oznaczeń, których używanie nie jest w żaden sposób regulowane a o realizacji znam tego czynu decydować ma przede wszystkim zamiar sprawcy.

 

Wprowadzanie do obrotu towarów z fałszywym wyróżnikiem ®

W art. 308 pwp ustawodawca postanowił wyróżnić i wskazać wprost, że wprowadzanie do obrotu towarów oznaczonych znakiem towarowym z wyróżnikiem mającym wywołać mylne mniemanie, że przedmioty te korzystają z ochrony jest niedozwolone. Dotyczy to zarówno używania symbolu ® w przypadku osób nieuprawnionych z prawa ochronnego na znak towarowy, jak i niezgodnego z prawdą oznaczenia „lic.”, które wskazujące na to, że osoba posiada licencję na używanie tego znaku towarowego.

 

Zestawienie kar jakie grożą za popełnienie przestępstw związanych z przedmiotami praw własności przemysłowej znajdziesz znajdziesz w tabeli gotowej do pobrania.

 

Jeżeli jako uprawniony z tytułu prawa własności przemysłowej padłeś ofiarą przestępstwa lub wykroczenia i chcesz złożyć wniosek o ściganie lub ukaranie sprawcy skorzystaj z przygotowanych przez nas wzorów:

 

Jeśli zainteresował Cię temat, zapraszamy do lektury cz. 1 o podstawowych informacjach z zakresu regulacji karnych, cz. 2 karnych aspektów prawa autorskiego związane z utworami i przedmiotami praw pokrewnych oraz cz. 4 dotycząca czynów nieuczciwej konkurencji.

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na https://lgl-iplaw.pl/warto-wiedziec/

Obraz Alexas_Fotos z Pixabay

[1] https://euipo.europa.eu/tunnel-web/secure/webdav/guest/document_library/observatory/documents/reports/2020_Status_Report_on_IPR_infringement/2020_Status_Report_on_IPR_infringement_exec_pl.pdf

Plagiat, nielegalny obrót nośnikami, udostępnianie plików peer2peer, urządzenia do usuwania zabezpieczeń technicznych – cz. 2 karne aspekty prawa autorskiego i praw pokrewnych

Poza spektakularnymi kradzieżami dzieł sztuki z muzeów, codziennie dochodzi do milionów większych i mniejszych naruszeń związanych z nielegalnym używaniem utworów i przedmiotów praw pokrewnych. Szczególnie w Internecie. Jeśli już dojdzie do naruszenia Twoich praw, warto abyś zaopatrzył się w dowód naruszenia, np. poprzez wydrukowanie treści strony internetowej, na której Twój utwór został umieszczony bez Twojej zgody i wiedzy. O zapisanie treści strony można poprosić notariusza; wówczas protokół notarialny z podaniem adresu www i wydruku strony stanowić może dowód w ewentualnym procesie przeciwko sprawcy naruszenia.

W raporcie przygotowanym i opublikowanym przez EUIPO i EUROPOL w 2019 r. podkreślono trudność w ściganiu przestępstw popełnianych przy użyciu Internetu. Fałszerze mają wyjątkowe możliwości prowadzenia działalności pirackiej – sprzedaży i rozprowadzania nielegalnych książek, gier, filmów i muzyki. Nielegalne treści cyfrowe są rozpowszechniane za pośrednictwem sieci peer-to-peer, ale coraz częściej również za pośrednictwem serwerów przechowywania danych (cyberschowków). Właściciele tych platform czerpią zyski z reklam cyfrowych, w tym często z powszechnych reklam znanych marek. W ostatnich latach odnotowuje się również coraz większą liczbę wykrytych przypadków nielegalnego korzystania z technologii telewizji IPTV. W wielu takich przypadkach serwery znajdują się w innych krajach niż serwery obsługujące sprzedaż subskrypcji, co sprawia, że wykrywanie związanych z nimi przestępstw jest dla organów ścigania wyjątkowo skomplikowane[2].

cz. 2 czyny niedozwolone związane z utworami i przedmiotami praw pokrewnych

Odpowiedzialność karna związana z utworami i przedmiotami praw pokrewnych uregulowana została w artykułach 115 – 119 prawa autorskiego. Zasadniczo przepisy te określają znamiona przestępstw umyślnych. Tylko dwa czyny dopuszczają nieumyślność przestępstwa tj. przewidziane w art. 116 ust. 4 oraz art. 118 ust. 3 prawa autorskiego.

 

Przywłaszczenie cudzego autorstwa (plagiat)

Przywłaszczenie autorstwa cudzego utworu lub artystycznego wykonania w języku prawniczym nazywane jest plagiatem. Możemy wyróżnić dwa rodzaje plagiatu:

  1. plagiat jawny – przejęcie cudzego utworu lub artystycznego wykonania w niezmienionej postaci lub z minimalnymi zmianami, jak np. prosta zmiana koloru, przestawienie szyku zdań, usunięcie pewnych fragmentów itp.;
  2. plagiat ukryty – to przejęcie elementów twórczych z utworu i zmodyfikowaniu ich wprowadzeniu w nich takich zmian, aby upozorować własne autorstwo.

Za przywłaszczenie autorstwa można także uznać cytowanie z naruszeniem zasad dozwolonego cytatu określonych w art. 29 i art. 34 prawa autorskiego. Nieoznaczenie zaczerpniętego fragmentu z cudzego utworu we własnym dziele jest naruszeniem i wypełnia znamiona czynu określonego w art. 115 prawa autorskiego nawet wtedy, gdy autor tego fragmentu wskazany został w bibliografii lub spisie literatury. Taki zabieg, choć stosowany często w książkach popularnonaukowych, nie czyni zadość wymogom precyzyjnego wskazania, jaka część cudzego utworu została wykorzystana.

W zakresie sposobu przywłaszczenie sobie autorstwa cudzego utworu lub artystycznego wykonania zachodzi pełna dowolność. Istotne jest jedynie, żeby zachowanie sprawcy wyraźnie wskazywało, że traktuje on cudzy utwór (artystyczne wykonanie) jak pochodzący od niego. Przywłaszczenie cudzego utworu może mieć postać oznaczenia swoim nazwiskiem egzemplarza nośnika, na którym utrwalono utwór, podpisania się jako twórca cudzego dzieła i opublikowania go w sieci, dopisania się jako współtwórca utworu, pomimo braku wkładu twórczego w powstanie dzieła.

Warto podkreślić, że naśladowanie cudzych wykonań, np. wykonywanie coverów znanych utworów nie jest przestępstwem. Wynika to z tego, że prawo artysty różni się od prawa autora i nie istnieje możliwość powtórzenia wykonania w identycznej postaci, a także trudno jest określić jakie właściwie elementy zostały przejęte przez naśladowcę.

 

Bezprawne rozpowszechnianie utworu

Niedozwolone rozpowszechnianie utworu może dotyczyć:

  1. rozpowszechniania utworu bez uprawnienia albo wbrew jego warunkom, dotyczy to zarówno oryginału utworu jak i jego opracowania;
  2. rozpowszechniania utworu lub jego opracowania bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy.

Poprzez rozpowszechnianie utworu należy rozumieć uczynienie utworu dostępnym dla większej liczby osób. Jednorazowe udostępnienie utworu tylko w najbliższym kręgu (krewnych, znajomych lub współpracowników) nie jest rozpowszechnianiem w rozumieniu art. 116 prawa autorskiego.

Jako formy rozpowszechniania w Internecie można wskazać udostępnianie utworu na stronie internetowej, czy portalu społecznościowym, a także w serwisach streamingowych. Formą rozpowszechniania jest także wymiana plików w sieci peer2peer np. za pośrednictwem torrentów.

 

Publiczne zniekształcenie utworu

Czynem niedozwolonym jest także publiczne zniekształcenie utworu. Zniekształcenie należy rozumieć jako bezprawną ingerencję w formę lub treść określonych przedmiotów praw autorskich i praw pokrewnych.

Ta regulacja wynika m.in. z treści art. 16 prawa autorskiego dotyczącego zakresu autorskich praw osobistych, które chronią nieograniczoną w czasie i niepodlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem, a w szczególności prawo do nienaruszalności treści i formy utworu. Oznacza to zakaz wprowadzania zmian do utworu bez zgody twórcy.

Natomiast w art. 86 ust. 1 pkt 1 lit. c zostało ujęte, w węższym zakresie niż prawo twórcy, prawo artysty wykonawcy do sprzeciwiania się jakimkolwiek wypaczeniom, przeinaczeniom i innym zmianom wykonania, tylko wtedy, gdy mogłyby naruszać jego dobre imię.

 

Nielegalne utrwalanie i zwielokrotnianie utworów

Na podstawie art. 117 prawa autorskiego chronione są interesy majątkowe podmiotów, którym przysługują prawa majątkowe do utworów, artystycznych wykonań, fonogramów, wideogramów lub nadań, obejmujące pola eksploatacji w zakresie utrwalania i zwielokrotniania. Utrwaleniem utworu będzie wytworzenie określoną techniką egzemplarza utworu, natomiast zwielokrotnieniem będzie kopiowanie utworu. Nie ma przy tym znaczenia, jaką technikę i urządzenia wykorzystano do zwielokrotniania utworu, czy nośnik, na którym utrwalono utwór.

 

Paserstwo

Art. 118 prawa autorskiego penalizuje (od “pena” łac. “kara”) paserstwo, czyli nielegalny obrót nośnikami utworów, artystycznych wykonań, fonogramów i wideogramów. Czyn paserstwa może być popełniony poprzez:

  1. nabycie takiego nośnika bez uprawnienia albo wbrew jego warunkom;
  2. pomoc przy zbyciu takiego nośnika;
  3. przyjęcie nośnika rozpowszechnianego albo zwielokrotnionego bez uprawnienia lub wbrew jego warunkom;
  4. pomoc w ukryciu nośnika.

W przypadku, gdy sprawca dopuści się więcej niż jednej ze wskazanych czynności (np. przyjmie na przechowanie nielegalnie zwielokrotnione pliki z muzyką, a następnie pomoże przy ich zbyciu), jeżeli te czynności dotyczą tego samego utworu lub artystycznego wykonania, popełnia jedno przestępstwo.

Przedmiot będący nośnikiem musi mieć charakter “piracki”, czyli zawierać utwór albo przedmiot prawa pokrewnego rozpowszechniony lub zwielokrotniony bez uprawnienia albo wbrew jego warunkom. W tym znaczeniu paserstwo ma charakter wtórny do czynu zabronionego polegającego na nielegalnym zwielokrotnianiu (art. 117 prawa autorskiego) lub rozpowszechnianiu (art. 116 prawa autorskiego).

 

Wytwarzanie urządzeń do niedozwolonego usuwania lub obchodzenia zabezpieczeń technicznych

Regulacja zawarta w art. 1181 prawa autorskiego wskazuje dwa typy czynów zabronionych polegające na:

  1. wytwarzaniu, dokonywaniu obrotu, reklamowaniu oraz
  2. posiadaniu, przechowywaniu lub wykorzystywaniu

urządzeń lub ich komponentów przeznaczonych do niedozwolonego usuwania lub obchodzenia skutecznych technicznych zabezpieczeń przed odtwarzaniem, przegrywaniem, czy zwielokrotnianiem utworów oraz przedmiotów praw pokrewnych.

Przez urządzenia należy rozumieć mechanizm lub zespół mechanizmów służący do niedozwolonego usuwania lub obchodzenia skutecznych technicznych zabezpieczeń utworów (przedmiotów praw pokrewnych) przed nieuprawnioną eksploatacją, natomiast za „komponenty” należy uznać części składowe tych urządzeń ale takie, które odgrywają istotną rolę w funkcjonowaniu tego urządzenia.

Warto podkreślić, że przepis ten nie dotyczy obchodzenia lub usuwania zabezpieczeń przy pomocy programów komputerowych ze względu na to, że programy komputerowe nie są urządzeniami.

 

Naruszenie prawa do kontroli i prawa do informacji

Czynem niedozwolonym na gruncie prawa autorskiego jest utrudnianie kontroli korzystania z utworu, artystycznego wykonania, fonogramu lub wideogramu a także odmowa udzielenia informacji dotyczącej dokumentacji mającej istotne znaczenie dla ustalenia wysokości wpływów z korzystania z utworu.

Kontrola korzystania z utworu obejmuje informacje o aktualnych sposobach jego eksploatacji, wysokości wpływów z tego tytułu, liczby osób, które nabyły egzemplarze utworu. Natomiast do żądania udzielenia informacji mogą być jedynie uprawnieni twórcy lub artyści wykonawcy, ponieważ prawo do informacji (art. 47 prawa autorskiego) nie przysługuje producentom fonogramu lub wideogramu.

 

Zestawienie kar jakie grożą za popełnienie przestępstw związanych z utworami lub prawami pokrewnym znajdziesz w tabeli gotowej do pobrania. Oczywiście nawet w przypadku niewielkich naruszeń zadziała efekt skali gdy sprawcy działają przez stworzenie sieci.

Jeżeli jako uprawniony z praw autorskich do utworu padłeś ofiarą przestępstwa i chcesz dokonać zawiadomienia o jego popełnieniu lub złożyć wniosek o ściganie sprawcy skorzystaj z przygotowanych przez nas wzorów:

 

Jeśli zainteresował Cię temat, zapraszamy do lektury cz 1 o podstawowych informacjach z zakresu regulacji karnych  i kolejnych wpisów cz. 3 na temat własności przemysłowej oraz cz. 4 dotyczącej czynów nieuczciwej konkurencji.

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na https://lgl-iplaw.pl/warto-wiedziec/

Obraz Alexas_Fotos z Pixabay

[1] http://www.prawoautorskie.gov.pl/media/konsultacje_-_program_na_rzecz_ochrony/2016_10_13_PROPOZYCJA_DZIALAN_obieg_wer_ost.pdf
[2] https://euipo.europa.eu/tunnel-web/secure/webdav/guest/document_library/observatory/documents/reports/2019_IP_Crime_Threat_Assessment_Report/2019_IP_Crime_Threat_Assessment_Report_Exec_Sum_EN_PL.pdf

Fałszywe zestawy do testowania, nieoryginalne środki ochrony indywidualnej, podróbki leków, kradzież … własności intelektualnej – cz. 1. podstawowe informacje z zakresu regulacji karnych

Tylko w ostatnich miesiącach w Polsce wykryto magazyn 40 tys. luksusowych perfum, 1500 szt. ubrań na kwotę prawie 7 mln. zł [1], 4 tys. szt. zabawek z podrobionymi znakami towarowymi znanych firm [2], ponad tysiąc nielegalnych zaślepek do poduszek powietrznych (!) różnych marek samochodowych [3], dwa magazyny z kosmetykami, odzieżą, zegarkami, biżuterią i perfumami z nielegalnie naniesionymi znakami towarowymi znanych światowych marek o wartości 10 mln. zł [4], 24-letniemu mężczyźnie postawiono blisko 7 tysięcy zarzutów o nielegalne rozpowszechnianie gier w wersji cyfrowej [5]. Poza tym wyeliminowano z rynku UE 1.346 ton

podrobionych pestycydów o wartości 94 mln euro, polski udział w tej operacji to ponad 70 ton zabezpieczonego towaru [6], zatrzymano trzy osoby podejrzane o sprzedaż w Internecie podrabianych interfejsów do diagnostyki samochodowej z pirackim oprogramowaniem [7], udaremniono nielegalne rozpowszechnianie sygnału płatnych telewizji cyfrowych [8]. To przykłady niedawno ujawnionych zatrzymań z publikowanych przez Policję informacji. O większości naruszeń własności intelektualnej nie dowiemy się z prasy. 

 

Naruszanie własności intelektualnej (intellectual property – IP) to nie tylko szkody gospodarcze, ale także zagrożenie dla zdrowia, bezpieczeństwa konsumentów i środowiska wynikające z podrabiania towarów. Sprawcy nie tylko kradną cudzą własność intelektualną ale narażają nas na niebezpieczeństwo korzystania z produktów bez atestów czy zawierających szkodliwe substancje, wprowadzając w błąd co do faktycznej jakości i wartości nabywanych produktów. Według raportu EUiPO i OECD nawet wybuch pandemii COVID-19 pod koniec 2019 r. stał się okazją do produkcji fałszach zestawów do testowania, nieoryginalnych środków ochrony indywidualnej oraz podrobionych leków[9]

Takie działania naruszycieli mogą powodować nie tylko odpowiedzialność cywilną związaną z zapłatą odszkodowania czy usunięciem skutków naruszeń ale także odpowiedzialność karną.

W sprawie o każde przestępstwo pokrzywdzony (bądź inna uprawniona osoba) legitymowany jest do złożenia wniosku o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie za doznaną krzywdę. Osoby pokrzywdzone w pierwszej kolejności często sięgają po regulacje karne ze względu na zdecydowanie mniejsze koszty oraz możliwość uzyskania kompensaty szkody już w ramach rozstrzygnięcia wydanego w procesie karnym. Odzwierciedlają to dane statystyczne: w latach 2009 – 2011 za popełnienie czynów niedozwolonych przeciwko prawom własności intelektualnej prawomocnie w postępowaniach karnych skazano 7 004 osoby, w tym samym okresie w sądach cywilnych liczba spraw dotyczących naruszenia dóbr intelektualnych wyniosła 4 763[10].

Na gruncie własności intelektualnej możemy mieć również do czynienia z przestępstwami opisanymi w kodeksie karnym (kk): przeciwko czci i nietykalności cielesnej takimi jak zniesławienie (art. 212 kk) albo zniewaga (art. 216 kk), a także innych występujących łącznie takich jak: wyłudzenie podstępem poświadczenia nieprawdy (art. 272 kk), przywłaszczenie (art. 284 kk) czy oszustwo (art. 286 kk).

W ustawach regulujących własność intelektualną: o prawie autorskim i prawach pokrewnych, prawie własności przemysłowej i o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji zawarte zostały przepisy szczególne względem kodeksu karnego dotyczące przestępstw i wykroczeń związanych z naruszeniem własności intelektualnej. Ze względu na obszerny zakres tej tematyki podzieliłam ją na 4 wpisy na naszym blogu:

  1. podstawowe informacje z zakresu regulacji karnych;
  2. czyny niedozwolone związane z utworami i przedmiotami praw pokrewnych;
  3. czyny niedozwolone związane z przedmiotami własności przemysłowej;
  4. czyny niedozwolone związane z czynami nieuczciwej konkurencji.

cz. 1 podstawowe informacje z zakresu regulacji karnych

W celu ułatwienia zrozumienia regulacji karnych dotyczących własności intelektualnych należ zacząć od odpowiedzi wyjaśniających podstawowe pojęcia i zasady, którymi posługuje się prawo karne.

 

Jakie są podstawowe czynniki niezbędne do pociągnięcia osoby do odpowiedzialności karnej?

Aby doszło do pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności karnej konieczne są:

  1. popełnienie czynu zabronionego;
  2. groźba kary;
  3. przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia;
  4. wina sprawcy;
  5. wyższa społeczna szkodliwość czynu, niż znikoma.

 

Czym jest czyn zabroniony i jakie są jego rodzaje?

Czynem zabronionym jest zachowanie o znamionach określonych w ustawie karnej. Czyny zabronione możemy podzielić na:

    1. przestępstwa, które dzielmy na:
      • zbrodnie – czyny zabronione zagrożone karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 albo karą surowszą
      • występki – czyny zabronione zagrożone grzywną powyżej 30 stawek dziennych albo powyżej 5000 złotych, karą ograniczenia wolności przekraczającą miesiąc albo karą pozbawienia wolności przekraczającą miesiąc
    2. wykroczenia – czyny zabronione zagrożone karą aresztu, ograniczenia wolności, grzywny do 5000 złotych lub nagany.

Czyli nie każdy czyn zabroniony jest przestępstwem.

Czyny zabronione możemy również podzielić na 3 ich typy uzależnione od społecznej szkodliwości czynu:

    • podstawowy
    • kwalifikowany – o zwiększonej społecznej szkodliwości czynu niż typ podstawowy
    • uprzywilejowany – o zmniejszonej społecznej szkodliwości czynu niż typ podstawowy

 

Jak dokonywana jest ocena społecznej szkodliwości czynu?

Dokonując oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę następujące czynniki:

  1. rodzaj i charakter naruszonego dobra,
  2. rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody,
  3. sposób i okoliczności popełnienia czynu,
  4. wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków,
  5. postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia.

 

Jakie możemy wyróżnić tryby ścigania sprawcy?

W zależności od popełnionego czynu zabronionego przewidziane są różne tryby ścigania sprawcy. Możemy podzielić jej na:

  1. ścigane z oskarżenia publicznego
    • ścigane z urzędu
    • ścigane na wniosek
  2. ścigane z oskarżenia prywatnego.

Jeżeli w ustawie nie został wskazany tryb ścigania czynu zabronionego oznacza to, że czyn ten ścigany jest z urzędu. Ściganie na wniosek lub z oskarżenia prywatnego jest zawsze wprost wskazane w ustawie.

 

sprawy ścigane z oskarżenia publicznego

W sprawach z oskarżenia publicznego prokurator sporządza akt oskarżenia lub zatwierdza akt oskarżenia sporządzony przez Policję w dochodzeniu i wnosi go do sądu albo sam wydaje postanowienie o umorzeniu, o zawieszeniu albo o uzupełnieniu śledztwa lub dochodzenia w ciągu 14 dni od daty zamknięcia śledztwa albo od otrzymania aktu oskarżenia sporządzonego przez Policję w dochodzeniu.

Tryb ścigania z urzędu oznacza, że organ powołany do ścigania przestępstw (prokurator, Policja) jest obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i popierania oskarżenia o czyn ścigany z urzędu.

Tryb ścigania na wniosek oznacza, że postępowania może zostać zainicjowane w chwili złożenia wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej (najczęściej pokrzywdzonego):

  • ustnie do protokołu przesłuchania pokrzywdzonego w charakterze świadka, także w chwili przyjęcia od niego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, lub
  • pisemnie

Ważne jest aby z informacji ustnej lub pisemnej w sposób wyraźny wynikało żądanie pokrzywdzonego ścigania sprawcy (zob. post. SN z 16 marca 2011 r., IV KK 26/10). Po złożeniu wniosku dalsze czynności będą podejmowane przez organy ścigania. Wniosek o ściganie można cofnąć do rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. W postępowaniu przygotowawczym następuje to za zgodą prokuratora, a w postępowaniu sądowym za zgodą sądu. Cofnięcie wniosku nie wymaga jego uzasadnienia, ale ponowne złożenie wniosku o ściganie w tej samej sprawie jest niedopuszczalne.

sprawy ścigane z oskarżenia prywatnego 

W sprawach z oskarżenia prywatnego postępowanie wszczyna się z chwilą złożenia do sądu przez pokrzywdzonego prywatnego aktu oskarżenia. Nie ma fazy postępowania przygotowawczego ale możliwe jest złożenia wniosku o ściganie na policję w celu zabezpieczenia dowód na potrzeby postępowania. W przypadku gdy interes społeczny będzie tego wymagał przestępstwo prywatnoskargowe może zostać objęte ściganiem z urzędu.

Oskarżyciel prywatny może zainicjować postępowanie prywatnoskargowe

  • przez złożenie pisemnej lub ustnej skargi na Policji (zgodnie z art. 488 § 1 kpk Policja na żądanie pokrzywdzonego przyjmuje skargę i w razie potrzeby zabezpiecza dowody, po czym przesyła skargę do sądu)
  • wniesienie prywatnego aktu oskarżenia
  • oświadczenie, że pokrzywdzony podtrzymuje oskarżenia publiczne jako prywatne w przypadku odstąpienia prokuratora od oskarżenia złożone w terminie 14 dni od daty powiadomienia go o odstąpieniu przez prokuratora od oskarżenia

Skarga pokrzywdzonego 

  • nie jest tak bardzo sformalizowana jak prywatny akt oskarżenia, może być porównywana do zawiadomienia o przestępstwie, gdyż może nawet odnosić się do anonimowego sprawcy, którego ustaleniem zajmie się Policja
  • skarga zastępuje akt oskarżenia
  • jeśli skarga jest pisemna, Policja przyjmuje ją, rejestruje w odpowiednim dzienniku korespondencyjnym i przesyła sądowi
  • jeśli skarga jest ustnie składana, to funkcjonariusz przyjmujący ją, zobowiązany jest do sporządzenia protokołu
  • w postępowaniu prywatnoskargowym brak jest postępowania przygotowawczego

Prywatny akt oskarżenia

  • prywatny akt oskarżenia jest mniej sformalizowany od publicznego aktu oskarżenia (nie wymaga pomocy prawnika) wystarczy wskazać osobę oskarżonego, zarzucany mu czyn oraz dowody, na których opiera się oskarżenie
  • zwrot “oznaczenie osoby oskarżonego”, a nie podanie jego danych osobowych oznacza, iż w większości przypadków wystarczy podać dane umożliwiające identyfikację oskarżonego (np. nick którym posługuje się w Internecie) jeśli dokładne dane oskarżonego nie są znane pokrzywdzonemu
  • określenie czynu zabronionego nie wymaga podania konkretnego przepisu prawa, wystarczy opisać zdarzenie z którym wiąże się popełnienie czynu zabronionego
  • konieczne jest jednak wskazanie dowodów, dołączenie odpowiedniej liczby odpisów prywatnego aktu oskarżenia i dokonanie opłaty (w sierpniu 2020 r. jest to kwota 300 zł) jest ona ustalana na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości zryczałtowanej równowartości wydatków w sprawach z oskarżenia prywatnego

 

Jakie są rodzaje czynów zabronionych związane z własnością intelektualną, jaka grozi kara i jak są ścigane?

tabeli gotowej do pobrania przedstawione zostało zestawienie czynów niedozwolonych uregulowanych w przepisach szczególnych względem kodeksu karnego, czyli prawie autorskim, ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz prawie własności przemysłowej.

USTAWA


CZYN


KARA


PODSTAWA PRAWNA


TRYB ŚCIGANIA


Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych

 

Przywłaszczenie autorstwa

 

 


grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do lat 3


art. 115 ust. 1


Z urzędu


Rozpowszechnianie utworu bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy


grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do lat 3


art. 115 ust. 1


Z urzędu


Zniekształcenie utworu


grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do lat 3


Art. 115 ust. 2


Z urzędu


Inne niż wskazane powyżej naruszenie praw autorskich lub praw pokrewnych w celu osiągnięcia korzyści majątkowej


grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do roku


Art. 115 ust. 3


Z urzędu


Rozpowszechniania utworu bez pozwolenia


grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do lat 2


art. 116 ust. 1


Na wniosek pokrzywdzonego


Rozpowszechnianie w utworu bez pozwolenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej


kara pozbawienia wolności do lat 3 art. 116 ust. 2 Na wniosek pokrzywdzonego
Rozpowszechnianie utworu bez pozwolenia jako stałe źródło dochodu albo kierowanie lub organizowanie takiej działalności kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5 Art. 116 ust. 3 Z urzędu
Nieumyślne rozpowszechnianie utworu bez pozwolenia grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do roku

Art. 116 ust. 4 Na wniosek pokrzywdzonego
Nielegalne utrwalanie albo zwielokrotnianie grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do lat 2

Art. 117 ust. 1 Na wniosek pokrzywdzonego
Nielegalne utrwalane albo zwielokrotnianie jako stałe źródło dochodu albo kierowanie lub organizowanie takiej działalności kara pozbawienia wolności do lat 3 art. 117 ust. 2 Z urzędu
Paserstwo kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat Art. 118 ust. 1 Na wniosek pokrzywdzonego
Paserstwo jako stałe źródło dochodu albo kierowanie lub organizowanie takiej działalności kara pozbawienia wolności od roku do 5 lat Art. 118 ust. 2 Z urzędu
Jeżeli sprawca powinien i może przypuszczać, że przedmiot został uzyskany za pomocą czynu zabronionego grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do lat 2

Art. 118 ust. 3 Z urzędu
Tworzenie urządzeń do niedozwolonego usuwania lub obchodzenia zabezpieczeń technicznych grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do lat 3

Art. 1181 ust. 1 Na wniosek pokrzywdzonego
Posiadanie, przechowywanie lub wykorzystywanie takich urządzeń lub ich komponentów grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do roku

Art. 1181 ust. 2 Na wniosek pokrzywdzonego
Naruszenie prawa do kontroli utworu grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do roku

Art. 119 Na wniosek pokrzywdzonego
Odmowa udzielenia informacji o wpływach z korzystania z utworu grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do roku

Art. 119 Na wniosek pokrzywdzonego
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

 

Przywłaszczenie autorstwa cudzego projektu wynalazczego grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do roku

Art. 303 ust. 1 Na wniosek pokrzywdzonego
Przywłaszczenie autorstwa cudzego projektu wynalazczego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do 2 lat

Art. 303 ust. 2 Na wniosek pokrzywdzonego
Zgłoszenie cudzego wynalazku, wzoru lub topografii grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do 2 lat

Art. 304 ust. 1 Na wniosek pokrzywdzonego
Ujawnienie informacji o cudzych wynalazkach, wzorach, topografiach grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do 2 lat

art. 304 ust. 2 Na wniosek pokrzywdzonego
Nieumyślne ujawnienie informacji o cudzych wynalazkach, wzorach, topografiach będąc zobowiązanym do zachowania tych informacji w tajemnicy grzywna Art. 304 ust. 3 Na wniosek pokrzywdzonego
Oznaczanie towarów podrobionym znakiem towarowym grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do 2 lat

Art. 305 ust. 1 Na wniosek pokrzywdzonego
Oznaczenie towarów podrobionym znakiem towarowym w przypadku mniejszej wagi grzywna Art. 305 ust. 2 Na wniosek pokrzywdzonego
Oznaczenie towarów podrobionym znakiem towarowym jako stałe źródło dochodu albo dotyczy towarów o znacznej wartości kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5 art. 305 ust. 3 Z urzędu
Oznaczanie i wprowadzanie do obrotu przedmiotów mających wywołać mylne mniemanie o istnieniu ochrony prawnej grzywna, areszt Art. 307 ust. 1 Na żądanie pokrzywdzonego (wykroczenie)
Wprowadzanie, przygotowanie lub przechowywanie do obrotu przedmiotów wiedząc o ich mylnym oznaczeniu o istnieniu ochrony prawnej (dotyczy innych przedmiotów niż znaki towarowe) grzywna, areszt Art. 307 ust. 2 Na żądanie pokrzywdzonego

(wykroczenie)

Wprowadzenie do obrotu towarów z fałszywym wyróżnikiem (dotyczy znaków towarowych) grzywna Art. 308 Na żądanie pokrzywdzonego

(wykroczenie)

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

 

Naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa przez osobę obowiązaną do jej zachowania grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do 2 lat

Art. 23 ust. 1 Na wniosek pokrzywdzonego
Naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa przez osobę, która uzyskała ją bezprawnie grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do 2 lat

Art. 23 ust. 2 Na wniosek pokrzywdzonego
Naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa z którą sprawca zapoznał się biorąc udział w rozprawie lub w innych czynnościach postępowania sądowego grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do 2 lat

Art. 23 ust. 3 Na wniosek pokrzywdzonego
Naśladownictwo zewnętrznej postaci produktu grzywna,

kara ograniczenia wolności,

kara pozbawienia wolności do 2 lat

Art. 24 Na wniosek pokrzywdzonego
Organizowanie lub kierowanie systemem sprzedaży lawinowej kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat Art. 24a Na wniosek pokrzywdzonego
Fałszywe oznaczenie lub brak oznaczenia towarów lub usług grzywna, areszt Art. 25 ust. 1 Na żądanie pokrzywdzonego

(wykroczenie)

Dopuszczenie się czynu nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy grzywna, areszt  

Art. 25 ust. 2

Na żądanie pokrzywdzonego

(wykroczenie)

Dopuszczenie się czynu nieuczciwej konkurencji w zakresie sprzedaży premiowanej grzywna, areszt Art. 25 ust. 2 Na żądanie pokrzywdzonego

(wykroczenie)

Rozpowszechnianie fałszywych informacji o przedsiębiorstwie (cudzym) grzywna, areszt Art. 26 ust. 1 Na żądanie pokrzywdzonego

(wykroczenie)

Rozpowszechnianie fałszywych informacji o przedsiębiorstwie (swoim) w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej grzywna, areszt Art. 26 ust. 2 Na żądanie pokrzywdzonego

(wykroczenie)

 

Ze sprawozdania z 2020 r. na temat statusu ochrony praw własności intelektualnej przygotowanego przez EUIPO (Urząd Unii Europejskiej ds. Własności intelektualnej) wynika, że naruszenie praw IP stanowi dochodową działalność przestępczą o stosunkowo niskim poziomie ryzyka, jeśli chodzi o prawdopodobieństwo wykrycia i ewentualnego ukarania. Zorganizowane grupy przestępcze są w dużym stopniu zaangażowane w podrabianie i piractwo, a przestępstwa związane z własnością intelektualną często powiązane są z innymi rodzajami przestępstw, takimi jak pranie pieniędzy, handel ludźmi i sporadycznie praca przymusowa [9].

 

Jeżeli padłeś ofiarą przestępstwa i chcesz dokonać zawiadomienia o jego popełnieniu lub złożyć wniosek o ściganie sprawcy skorzystaj z przygotowanych przez nas wzorów:

 

Jeśli zainteresował Cię temat, zapraszamy do lektury kolejnych wpisów cz. 2 na temat karnych aspektów prawa autorskiego związane z utworami i przedmiotami praw pokrewnych, cz. 3 dotyczącej własności przemysłowej oraz cz. 4 opisującej czyny nieuczciwej konkurencji.

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na https://lgl-iplaw.pl/warto-wiedziec/

 

[1] https://policja.pl/pol/aktualnosci/182023,Zabezpieczyli-towar-o-wartosci-prawie-7-milionow-zlotych.html
[2] https://policja.pl/pol/aktualnosci/121503,Zlikwidowano-linie-produkcyjna-podrobionych-zabawek.html
[3] https://policja.pl/pol/aktualnosci/177881,Policjanci-zabezpieczyli-nielegalne-produkty.html
[4] https://policja.pl/pol/aktualnosci/178859,Zabezpieczono-podrobki-o-wartosci-blisko-10-mln-zlotych.html
[5] https://policja.pl/pol/aktualnosci/184856,Blisko-9-tys-zarzutow-za-nielegalne-rozpowszechnianie-gier.html
[6] https://policja.pl/pol/aktualnosci/189584,Operacja-Silver-Axe.html
[7] https://policja.pl/pol/aktualnosci/191291,Policjanci-zabezpieczyli-pirackie-oprogramowanie-diagnostyczne.html
[8] https://policja.pl/pol/aktualnosci/190671,Kolejne-zarzuty-w-sprawie-pirackiego-serwisu-streamingowego.html
[9] W marcu 2020 r. EUIPO i OECD opublikowały wspólnie przeprowadzone badanie na temat sfałszowanych leków, które wykazało, że nie tylko leki „poprawiające komfort życia”, ale również leki stosowane w leczeniu poważnych chorób, w tym antybiotyki, leki stosowane w terapiach przeciwnowotworowych są często fałszowane, co może przynieść śmiertelne skutki dla pacjentów https://euipo.europa.eu/tunnel-web/secure/webdav/guest/document_library/observatory/documents/reports/2020_Status_Report_on_IPR_infringement/2020_Status_Report_on_IPR_infringement_exec_pl.pdf
[10] http://www.prawoautorskie.gov.pl/media/konsultacje_-_program_na_rzecz_ochrony/2016_10_13_PROPOZYCJA_DZIALAN_obieg_wer_ost.pdf

Cyfrowy notariusz bez wychodzenia z domu!

WIPO PROOF to usługa oferowana przez Światową Organizację Własności Intelektualnej (WIPO) dzięki, której możesz wygenerować potwierdzenie tego, że dobro intelektualne istniało w określonym momencie i byłeś w jego posiadaniu. WIPO PROOF to nowe narzędzie do strategicznego zarządzania plikami, danymi i innymi zasobami intelektualnymi, które ułatwia ich ochronę przed niewłaściwym wykorzystaniem lub kradzieżą.

Potrzeba powstania WIPO PROOF wynikła przede wszystkim z tego, że klasyczne prawa własności intelektualnej niekoniecznie obejmują wszystkie rodzaje aktywów intelektualnych, zwłaszcza w odniesieniu do ochrony danych i tajemnic handlowych (pomysłów), które są niezwykle podatne na naruszenia, a odgrywają kluczową rolę w stymulowaniu innowacji i rozwoju gospodarczym.

Korzystając z WIPO PROOF możesz przedstawić niepodważalny dowód na istnienie dobra intelektualnego. Dowód uzyskiwany jest poprzez utworzenie tokena WIPO PROOF, czyli cyfrowy odcisk (digital fingerprint) ze znacznikiem precyzyjnie określonego momentu (daty i godziny), w którym został stworzony.

 

Jaki dobra można zabezpieczyć WIPO PROOF?

Każde dobro niematerialne może uzyskać potwierdzenie jego istnienia w postaci WIPO PROOF niezależnie od tego czy ostatecznie zostanie objęte prawem własności intelektualnej. Te dobra niematerialne można podzielić na kategorie:

  1. praca twórcza i kreatywna – utwory literackie, wizualne, muzyczne oraz wszelkie inne które podlegają ochronie na podstawie praw autorskich;
  2. tajemnicy handlowe i know – how – do których mogą należeć algorytmy, procedury, procesy handlowe i produkcyjne, listy klientów, biznes plany;
  3. badania i dane – wszelkie analizy i wyniki procesów, notatki laboratoryjne;
  4. wszelkie inne dokumenty cyfrowe – każdy fragment procesu powstania dobra intelektualnego może zostać zapisy i potwierdzony za pomocą WIPO PROOF.

 

Jak przebiega proces tworzenia tokena WIPO PROOF?

  1. dostęp – wejdź na stronę wipoproof.wipo.int i utwórz swoje konto (utworzenie konta jest wymagane aby móc uzyskać token WIPO PROOF);
  2. wybierz plik lub pliki, aby wygenerować token WIPO PROOF;
  3. następnie zostaje utworzony unikatowy cyfrowy odcisk (hash), który zostaje opatrzony znacznikiem czasu i podpisany prywatnym kluczem przechowywanym przez WIPO;
  4. po wygenerowaniu tokena otrzymasz potwierdzenie, że token został utworzony oraz wiadomość e-mail z linkiem do pobrania tokena.

WIPO zaleca pobranie tokena i przechowywanie go razem z wiadomości e-mail i oryginalnym plikiem.

Jest to ważne, aby w prosty sposób móc wykazać, że w dacie zapisanej w tokenie posiadałeś oryginalny plik z tą samą zawartością.

Token może również pobrać w każdej chwili przez okres przechowywania pliku przez WIPO logując się na swoje konto.

WIPO nie czyta zawartości pliku ani nie przechowuje jego kopii.

 

Jakie są koszty i okres ważności tokena WIPO PROOF?

Utworzenie jednego tokena WIPO PROOF to koszt 20 franków szwajcarskich. Token WIPO PROOF ma nieograniczony okres ważności ale WIPO będzie przechowywać go jedynie przez 5 lat. Możliwe jest przedłużenie okresu przechowywania za dodatkową opłatą. WIPO poinformuje użytkownika, że 5-letni okres przechowywania dobiega końca.

Należy mieć na uwadze, że o ile ważność tokenów WIPO PROOF nie podlega wygaśnięciu, to z upływem lat istnieje ryzyko, że algorytmy kryptograficzne wykorzystywane do generowania tokena mogą zostać złamane, a tym samym wartość dowodowa tokenów wygenerowanych za pomocą tych algorytmów może się zmniejszyć, jednakże WIPO zobowiązuje się zapewniać aktualizacje algorytmów kryptograficznych w celu zachowania jak najwyższych standardów tej usługi.

Możliwe jest kupowanie całych pakietów tokenów WIPO PROOF. Każdy pakiet jest ważny 2 lata od daty zakupu. WIPO oferuje 5 pakietów podstawowych:

  1. 10 tokenów WIPO PROOF za 190 CHF;
  2. 100 tokenów WIPO PROOF za 1800 CHF;
  3. 200 tokenów WIPO PROOF za 3400 CHF;
  4. 500 tokenów WIPO PROOF za 7500 CHF;
  5. 1000 tokenów WIPO PROOF za 13000 CHF;

oraz możliwość zakupu większych pakietów po indywidualnych ustaleniach z WIPO.

Wygenerowanie certyfikatu podpisanego przez upoważnioną osobę z WIPO w formacie PDF swojego tokena WIPO PROOF to koszt 20 franków szwajcarskich.

Certyfikat jest ważny bezterminowo. Obecnie certyfikat dostępny jest w 3 językach: angielskim, francuskim i hiszpańskim. Liczba dostępnych wersji językowych certyfikatów będzie się poszerzać. WIPO zapowiada, że do końca 2020 r. certyfikaty będą dostępne w 9 językach. Daje to możliwość uzyskania użytkownikom WIPO PROOF dokumentacji dowodowej w języku jurysdykcji, w której wniesiono spór prawny bez konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów tłumacza oraz uniknięcia opóźnień związanych z wykonywaniem tłumaczenia

 

Jak przebiega weryfikacja tokenów WIPO PROOF?

Weryfikacja tokena WIPO PROOF jest wolna od opłata. Każdy, zarówno właściciel tokena, jak i dowolna osoba trzecia może zweryfikować token WIPO PROOF. WIPO nie wymaga posiadania konta, aby móc skorzystać z funkcji weryfikacji.

W celu  weryfikacji tokena należy wejść na stronę https://wipoproof.wipo.int/wdts/verify/uploadtimestamp.xhtml oraz przesłać dwa elementy:

  1. oryginalny plik, który został użyty do wygenerowania tokena;
  2. token WIPO PROOF.

Po załączeniu obu plików WIPO dokona ich porównania oraz przeprowadzi weryfikację techniczną a następnie dostarczy wynik weryfikacji. Jeżeli plik oryginalny został zmieniony procedura weryfikacji nie powiedzie się.

Jakakolwiek, nawet najdrobniejsza zmiana oryginalnego pliku spowoduje utratę ważności wygenerowanego tokena. Dlatego tak ważne jest, aby wiedzieć na bazie jakiego pliku oryginalnego został utworzony token. Nie oznacza to, że nie możesz kontynuować prac i rozwijać dobra zawartego w pliku ale pamiętaj, żeby zachować wersję w oparciu, o którą został wygenerowany token.

Pamiętaj, że WIPO nie przechowuje oryginalnego pliku. Twój plik jest przetwarzany w jego pierwotnej lokalizacji, a tworzony jest jedynie skrót jednoznacznie identyfikujący Twój plik, na podstawie którego tworzony jest token. W oparciu o skrót nie jest możliwe odtworzenie ani odczytanie oryginalnego pliku dzięki temu zapewniona jest pełna poufność plików zabezpieczanych za pomocą WIPO PROOF.

 

Dlaczego technologia PKI a nie blockchain?

Token WIPO PROOF jest generowany przy użyciu technologii infrastruktury klucza publicznego (PKI) zgodnej z protokołem RCF 3161, co daje pewność że data i godzina na tokenie są dokładne i nie zostały zmienione. Znacznik czasu utworzony na tokenie jest zsynchronizowany z Uniwersalnym Czasem Koordynowanym (UTC).

WIPO PROOF jest zgodny z wymaganiami określonym w rozporządzeniu eIDAS i spełnia normy określające ogólne wymagania dotyczące dostawców usług zaufania (TSP) oraz zasady i wymogi bezpieczeństwa dla dostawców usług telekomunikacyjnych wstawiających znaczniki czasu.

Wybór technologii infrastruktury klucza publicznego (PKI) wynika ze względu na to, że wsparcie i certyfikacja dowodu przez scentralizowany i neutralny organ zapewnia większy walor dowodowy niż dowody cyfrowe bez takiego wsparcie (czyli oparte np. na technologii blockchain). Organy orzekające mogłyby mieć większe wątpliwości do uznawania dowodów dostarczonych za pośrednictwem rozproszonego publicznego łańcucha bloków ze względu na brak podlegania zarządzania instytucjonalnego taką technologią. Ponadto, podczas przeprowadzania operacji w łańcuch bloków zapisywany jest unikatowy kod (klucz publiczny), który mimo że nie zawiera danych osobowych umożliwia ich powiązanie z danym podmiotem, czyli blockchain daje możliwość zachowania poufność ale to technologia wykorzystywana przez WIPO umożliwia zachowanie pełnej anonimowości – tylko WIPO wie, że wygenerowałeś token WIPO PROOF.

 

Jakie są zalety WIPO PROOF?

Zdecydowanymi zaletami WIPO PROOF są:

  1. poufność przekazywanych plików w celu uzyskania WIPO PROOF – WIPO nie otrzymuje Twojego pliku i nie ma możliwości zapoznania się z jego treścią;
  2. usługa świadczona jest przez zaufany, bezstronny i specjalistyczny organ w zakresie ochrony praw własności intelektualnej znany na całym świecie, co daje możliwość wykorzystania WIPO PROOF w sporach krajowych i międzynarodowych;
  3. możliwość zabezpieczenia dobra intelektualnego na każdym etapie jego powstawania;
  4. możliwość uzyskania potwierdzenia, że udostępnione dane należą do Ciebie w przypadku chęci opublikowania tych danych;
  5. formalne zabezpieczenie Twojego dobra intelektualnego bez upublicznienia, a tym samym utraty nowości, która jest jedną z przesłanek np. uzyskania patentu;
  6. możliwość ochrony Twojego dobra intelektualnego niezależnie od tego, czy ostatecznie zostanie ono objęte formalnym prawem własności intelektualnej.

 

Jak wykorzystać WIPO PROOF?

WIPO PROOF pomaga zabezpieczyć pliki cyfrowe o dowolnym rozmiarze, w dowolnym formacie, niezależnie od tego, czy są to pliki numeryczne, obrazy, pliki wykonywalne, tekstowe czy audiowizualne.

WIPO PROOF może dać Ci pewność, że odpowiednio zabezpieczyłeś swoją pracę, niezależnie od tego, czy ostatecznie zostanie ona objęta formalnym prawem własności intelektualnej. Jedyny wyjątek stanowią dokumenty papierowe, które nie zostały w żaden sposób zdigitalizowane.

WIPO PROOF może być niezwykle przydatne we wszelkiego typu sporach zarówno dotyczących naruszeń Twoich praw jak i dotyczących ustalenia istnienia danego dobra oraz jego twórców i osób do niego uprawnionych, a także jako dodatkowego narzędzie ułatwiające ustalanie strategii i zarządzania IP. WIPO PROOF dowodzi, że plik cyfrowy istniał w konkretnej wersji w określonym dniu i godzinie oraz że plik znajdował się w fizycznym posiadaniu osoby zgłaszającej żądanie wygenerowania tokena WIPO PROOF.

Pamiętaj, że generując token WIPO PROOF nie masz możliwości opatrzenia go datą wsteczną, ani uzyskaniem potwierdzenia, że Twoje dobro intelektualne powstało w określonym czasie przed wygenerowaniem tokena.

Usługę WIPO PROOF znajdziesz na stronie https://ipportal.wipo.int/.

 

WIPO PROOF nie zastąpi systemów rejestracji przedmiotów praw wyłącznych ani krajowych czy regionalnych, a także tych oferowanych przez WIPO jak system PCT, Madrycki czy Haski, ale może być świetnym uzupełnieniem działań nakierowanych na ochronę Twoich dóbr intelektualnych. Dzięki WIPO PROOF możesz chronić swoje dobra intelektualne na każdym etapie ich rozwoju, od pomysłu do komercjalizacji.

 

Photo by Tobias Messer on Unsplash

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na https://lgl-iplaw.pl/warto-wiedziec/

Trochę jak: zjeść i mieć ciastko, czyli aport praw własności intelektualnej do spółki handlowej.

Jak zapewne już wiesz, aby założyć spółkę handlową niezbędny wkład. Sama definicja spółki handlowej określa, że przez umowę spółki handlowej wspólnicy albo akcjonariusze zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu właśnie przez wniesienie wkładów oraz, jeżeli umowa albo statut spółki tak stanowi, przez współdziałanie w inny określony sposób. Określenie, który wspólnik wnosi jaki wkład i o jakiej wartości jest obowiązkowym elementem każdej umowy spółki.

Photo by Dilyara Garifullina on Unsplash

Co wobec tego może być wkładem w spółce?

Najczęściej wspólnicy wnoszą do spółki wkłady pieniężne. W spółkach kapitałowych wymagana jest nawet, na podstawie kodeksu spółek handlowych, minimalna wysokość wkładów, czyli kapitały zakładowego. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jest to 5 000 zł, a w spółce akcyjnej 100 000 zł.

 

Co w przypadku, gdy nie dysponujesz takimi środkami pieniężnymi?

Pomocny może być aport.

Aport to nazwa wkładu niepieniężnego wniesionego do spółki handlowej oznaczającego wartość majątkową wnoszoną do spółki, w postaci dóbr niematerialnych (praw) lub rzeczy. Jego wniesienie oznacza przeniesienie na spółkę wszelkich praw do przedmiotu wkładu (czyli jego własności).

Możemy wyróżnić następujący podział aportów według prawa majątkowego:

  • prawa rzeczowe – własność rzeczy nieruchomych i ruchomych, użytkowanie wieczyste
  • prawa obligacyjne – prawa udziałowe (tzn. udziały w spółce z o.o. i akcyjnej), obligacje, wierzytelności wspólnika, w szczególności z tytułu pożyczki udzielonej spółce w przypadku ogłoszenia jej upadłości w terminie dwóch lat od dnia zawarcia umowy pożyczki
  • prawa na dobrach niematerialnych – patenty na wynalazki, prawa ochronne na znaki towarowe oraz wzory użytkowe, prawa z rejestracji na wzorów przemysłowych, topografii układów scalonych i oznaczeń geograficznych, know-how, majątkowe prawa autorskie
  • prawo do przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części

 

Jakie są zasady ustalania zdolności aportowej praw własności intelektualnej?

Aby wskazane wyżej prawa (składniki majątkowe) mogły być wniesione do spółki jako aport należy zbadać ich tzw. zdolność aportową, czyli powinny spełniać następujące kryteria:

  1. kryterium możliwości oznaczenia wkładu, dokonania jego wyceny oraz umieszczenia w bilansie spółki jako aktywa (zdolność bilansowa);
  2. kryterium możliwości prawnego zadysponowania przedmiotem wkładu przez wspólnika na rzecz spółki (zbywalność prawna);
  3. kryterium przydatności i faktycznej dostępności wkładu dla spółki;
  4. kryterium możliwości wejścia wkładu do masy upadłościowej lub likwidacyjnej.

Zgodnie z wymienionymi kryteriami można przyjąć, że zdolność aportową mogą mieć

  • prawa z patentów,
  • prawa ochronne na wzory przemysłowe,
  • prawa z rejestracji (wzorów użytkowych, topografii układów scalonych) ale także
  • prawa do uzyskania patentu,
  • prawa do uzyskania prawa ochronnego na wzór użytkowy oraz
  • prawa do uzyskania prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, a także
  • prawa pierwszeństwa do uzyskania takiego prawa wyłącznego.

W odniesieniu do majątkowych praw autorskich należy pamiętać, że umowa nie powinna wyłączać możliwości dalszego przeniesienia praw. Zgodnie z art. 41 § 1 ust. 2 prawa autorskiego możliwe jest zastrzeżenie, że nabywca majątkowych praw autorskich nie może ich przenieść na inną osobę. W przypadku zawarcia takiego zastrzeżenia w umowie na podstawie, której będzie następowało wniesienie praw autorskich do spółki tytułem aportu, spowoduje to, że dalsze przeniesienie autorskich praw majątkowych przez spółkę będzie nieważne. W rezultacie skutkować to będzie brakiem zdolności aportowej, bo prawa autorskie nabyte przez spółkę nie będą mogły być zbyte.

Możliwe jest również wniesienie aportu w postaci licencji do korzystania z praw własności intelektualnej, pod warunkiem że umowa licencyjna nie będzie wyłączała możliwości jej przeniesienia.

W przypadku praw o charakterze czasowym, takich jakimi są np. prawa własności przemysłowej, o ich zbywalności (a tym samym wartości) może również decydować termin wygaśnięcia tych praw.

 

Czy istnieją inne niż aport sposoby korzystania z praw własności intelektualnej przez spółkę?

Wniesienie praw własności intelektualnej przez wspólnika w postaci aportu do spółki jest jednymi z kilku sposobów na umożliwienie spółce korzystania z praw własności intelektualnej, a także ich komercjalizację. Może okazać się, że bardziej korzystnym sposobem będzie:

  1. sprzedaż praw w zamian za ustaloną cenę albo
  2. udzielenie licencji w zamian za jednorazową lub okresowa opłatę licencyjną;

 

Jak prawidłowo wnieść aport do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością?

Podczas zawiązywania nowej spółki z o.o. w umowie spółki należy szczegółowo określić:

  1. przedmiot wkładu niepieniężnego (tzw. aportu),
  2. osobę wspólnika wnoszącego aport, oraz
  3. liczbę i wartość nominalną udziałów objętych w zamian za wkład (również w przypadku pokrycia aportem udziałów w podwyższanym kapitale).

Istotne jest również poprawne określenie proporcji między wartością wnoszonego aportu, a wartością objętych za nie udziałów, ponieważ w przypadku niewypłacalności spółki, wspólnik, który wniósł ten wkład, wraz z członkami zarządu, którzy zgłosili spółkę do rejestru (świadomymi nieprawidłowej wyceny aportu) obowiązani są solidarnie wyrównać spółce brakującą wartość. Jest to odpowiedzialność za tzw. zawyżanie wartości aportu zawarta w art. 175 kodeksu spółek handlowych, od której ani wspólnik, ani członkowie zarządu nie mogą być zwolnieni żadnym postanowieniem umownym.

Gdy spółka z o.o. już istnieje, a wniesienie do spółki aportu odbywa się poprzez podwyższenie kapitału zakładowego, konieczne będzie dokonanie następujących czynności:

  1. podjęcie uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego,
  2. złożenie przez wspólników oświadczeń o objęciu udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym,
  3. wniesienie wkładów przez wspólników,
  4. zarejestrowanie podwyższenia kapitału zakładowego w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Aport należy wnieść w formie pisemnej z podpisami poświadczonymi notarialnie poświadczonymi w przypadku aportu stanowiącego przedsiębiorstwo. Wyjątkiem jest wniesienie aportem przedsiębiorstwa, w skład którego wchodzą nieruchomości. W takim przypadku bezwzględnie należy zbyć przedsiębiorstwo w formie aktu notarialnego. Wniesienie aportu stanowiącego nieruchomość również będzie wymagało formy aktu notarialnego ze względu na wymóg takiej formy przeniesienia własności nieruchomości wynikający z kodeksu cywilnego. W przypadku przeniesienia praw na dobrach niematerialnych wystarczające jest zachowanie formy pisemnej.

Pamiętaj, że przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie może być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. W przypadku gdy wspólnik wniósł wkład niepieniężny mający wady, to zgodnie z art. 14 kodeksu spółek handlowych jest on zobowiązany do wyrównania spółce kapitałowej różnicy między wartością przyjętą w umowie albo statucie spółki a zbawczą wartością wkładu. Umowa albo statut spółki może przewidywać, że spółce przysługują wówczas także inne uprawnienia.

W odniesieniu do praw własności intelektualnej wady mogą mieć charakter tzw. wad prawnych i mogą występować, jeśli np.:

  • prawa własności intelektualnej należą w całości albo w części do innej osoby (np. gdy osoba wniesie tytułem aportu prawo własności intelektualnej, a następnie się okaże, że prawo to przysługuje jej wspólnie z inną osobą);
  • prawo własności intelektualnej jest obciążone prawem osoby trzeciej (np. zastawem lub zastawem rejestrowym a fakt ten nie został ujawniony przy wnoszeniu aportu);
  • prawo własności intelektualnej nie istnieje (np. prawo ochronne na znak towarowy wygasło albo zostało unieważnione).

Analizując powyższe należy zauważyć, że nawet w sytuacjach, gdy sporządzenie wyceny wkładu do spółki nie jest wymagane, korzystniej jest dokonać taką wycenę. Umożliwi to zminimalizowanie lub uniknięcie odpowiedzialności związanej z zawyżeniem wartości wkładu lub wniesienia wkładu, którego wartość jest niższa niż wartość nabytych w zamian udziałów. Dodatkowo warto przeprowadzić audyt prawny, w szczególności w przypadku wkładu w postaci praw własności intelektualnej, w celu ustalenia, czy nie występują żadne wady prawne aportu, które także mogą narazić wspólnika na odpowiedzialność względem spółki.

 

Jak prawidłowo wnieść aport w spółce komandytowej?

Podobnie jak w sp o. o., także w spółce komandytowej umowa spółki określa:

  1. przedmiot tego świadczenia (aport),
  2. jego wartość, jak również
  3. osobę wspólnika wnoszącego takie świadczenie niepieniężne.

Wkład niepieniężny do spółki komandytowej może polegać na przeniesieniu lub obciążeniu własności rzeczy, a także na dokonaniu innych świadczeń na rzecz spółki. Co istotne, w przypadku spółki komandytowej, wkładem do tej spółki może być także zobowiązanie do wykonania pracy lub świadczenia usług na rzecz spółki, co nie jest możliwe w spółkach kapitałowych, czyli w spółce z o.o. Jednakże jest to w pewnym stopniu ograniczone przez ustawę.

Zobowiązanie do wykonania pracy lub świadczenia usług na rzecz spółki oraz wynagrodzenie za usługi świadczone przy powstaniu spółki może być wkładem komandytariusza do spółki jedynie w przypadku, gdy wartość innych jego wkładów do spółki jest nie niższa niż wysokość sumy komandytowej. Komandytariusz chcący wnieść do spółki wkład w postaci pracy lub świadczenia usług będzie musiał zatem wnieść do spółki także wkład w innej postaci o wartości odpowiadającej co najmniej przypisanej mu sumie komandytowej.

Kolejne ograniczenie dotyczy sytuacji, w której komplementariuszem spółki komandytowej jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółka akcyjna, zaś komandytariuszem jest wspólnik tej spółki. Jeżeli komplementariuszem jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółka akcyjna, zaś komandytariuszem jest wspólnik tej spółki, wkładu komandytariusza nie mogą stanowić jego udziały w tej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością lub akcje tej spółki akcyjnej.

W przypadku spółki komandytowej odpowiedzialność wspólnika za wkłady niepieniężne w postaci rzeczy (innych niż pieniądze, które też są rzeczą) z tytułu obowiązku świadczenia i ryzyka przypadkowej utraty rzeczy zastosowanie mają przepisy dotyczące sprzedaży lub najmu zawarte w kodeksie cywilnym. Natomiast w przypadku odpowiedzialności wspólnika dotyczącej wkładów niepieniężnych w postaci np. praw własności intelektualnej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązku wniesienia wkładu zastosowanie będą miały odpowiednie przepisy dotyczące zobowiązań zawartych w art. 471 i następnych kodeksu cywilnego, czyli obowiązek naprawienia szkody, którą wspólnik wyrządził spółce.

 

 

Jeżeli chcesz założyć spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością albo spółkę komandytową, do której chcesz wnieść wkład niepieniężny np. w postaci praw własności intelektualnej skorzystaj z naszego wzoru dla spółki z ograniczoną odpowiedzialnością albo  dla spółki komandytowej. Możemy Ci także pomóc przy sprawdzaniu stanu prawnego twojego prawa własności intelektualnej poprzez przeprowadzenie audytu IP https://lgl-iplaw.pl/product/wykonanie-audytu-wlasnosci-intelektualnej-wycena-indywidualna-analiza-i-raport/.

 

Więcej znajdziesz na https://lgl-iplaw.pl/warto-wiedziec/

Zaplanuj swój biznes – wybierz formę prawną, rozważ najbardziej popularne spółki: spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i spółka komandytowa

Rozpoczynając biznes, bez względu na to jaką działalność planujesz prowadzić, powinieneś zaplanować model biznesowy i strukturę przedsiębiorstwa składającą się z wielu elementów. 

Podstawowe decyzje przy planowaniu działalności dotyczą:

formy w jakiej będziesz prowadzić działalność
nazwy Twojego przedsiębiorstwa czyli firmy
przedmiotu działalności, czyli tego czym będziesz się zajmować (niektóre działalności wymagają uzyskania zezwoleń lub koncesji)
adresu i siedziby przedsiębiorstwa albo miejsca prowadzenia działalności gospodarczej (pamiętaj o uregulowaniu prawa  do lokalu, w którym będziesz prowadzić swoją działalność, będziesz mieć swoją siedzibę a także adres do korespondencji)
wyboru formy opodatkowania i sposobu wpłacania zaliczek na podatek
otwarcia konta firmowego (zapoznaj się z regulacjami dotyczącymi białej listy podatników VAT tzw. white list)
rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym albo wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej
uzyskania NIP i REGON

 

W tym wpisie chcemy zając się tylko pierwszą decyzją jaką należy podjąć.

 

Wybór formy działalności najczęściej uzależniony jest od specyfiki branży oraz planów rozwojowych, a także kapitału jaki posiadamy. Istnieją następujące formy prowadzenia działalności gospodarczej:

  • nieewidencjonowana działalność gospodarcza;
  • działalność gospodarcza prowadzona przez osobę fizyczną;
  • spółka cywilna jako umowa łącząca osoby fizyczne prowadzące działalności gospodarcze;
  • spółki osobowe:
    • spółka jawna;
    • spółka partnerska;
    • spółka komandytowa;
    • spółka komandytowo – akcyjna;
  • spółki kapitałowe:
    • spółka z ograniczoną odpowiedzialnością;
    • spółka akcyjna.

 

Pomijając nieewidencjonowaną działalność gospodarczą pozwalająca na działanie w niewielkiej skali, podstawowymi różnicami między działalnością gospodarczą prowadzoną przez osobę fizyczną, spółkami osobowymi a spółkami kapitałowymi są:

  • sposób zakładania działalności (działalność gospodarcza i spółka cywilna wymagają wpisu do ewidencji, spółki osobowe i kapitałowe wymagają wpisu do KRS);
  • odpowiedzialność jaką ponoszą osoby prowadzące i zarządzające właściciel/wspólnicy/zarząd.

 

spółka kapitałowa

spółka osobowa

  • to spółka prawa handlowego, której działalność opiera się na kapitale, a składy osobowe w spółce są zmienne
  • prowadzeniem spraw spółki zajmuje się powołany do tego organ – zarząd
  • do spółek kapitałowych zalicza się spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością i spółkę akcyjną

 

  • to spółka prawa handlowego, której działalność opiera się na osobistej więzi między jej wspólnikami, prowadząca przedsiębiorstwo pod własną firmą
  • prowadzeniem spraw spółki zajmują się wspólnicy
  • do spółek osobowych zalicza się spółkę jawną, spółkę partnerską, spółkę komandytową i spółkę komandytowo-akcyjną

 

Najczęściej wybierane formy to spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako spółka kapitałowa albo spółka komandytowa jako spółka osobowa:


podstawowe cechy 

spółki z. o.o.

Spółka z o.o. jest odpowiednią formą działalności np. dla wspólników, którzy chcą zachować bezpośredni nadzór nad prowadzeniem spraw spółki i ograniczyć ryzyko tylko do swojego wkładu (brak odpowiedzialności majątkiem osobistym).

Posiadającą osobowość prawną. Może być utworzona przez jednego bądź więcej wspólników, jednak nie może być zawiązana wyłącznie przez inną jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Jej założycielami mogą być osoby fizyczne albo osoby prawne, bez względu na obywatelstwo i miejsce siedziby. Do założenia wymagany jest kapitał zakładowy w wysokości co najmniej 5 tys. zł.

spółki komandytowej

Spółka komandytowa jest dobrym rozwiązaniem dla wspólników, z których jeden angażuje się w sprawy spółki, a drugi chce ograniczyć się jedynie do zapewnienia wkładu finansowego.

Cechą charakterystyczną spółki komandytowej jest posiadanie zdolności prawnej, sądowej oraz procesowej bez jednoczesnego posiadania osobowości prawnej. W praktyce oznacza to, że spółka może np. we własnym imieniu nabywać prawa i zaciągać zobowiązania. Nie ma jednak osobowości prawnej, czyli nie posiada organów (np. zarządu), nie może odpowiadać za swoje długi (odpowiadają za nie wspólnicy).

Spółką komandytowa może być utworzona przez co najmniej dwie osoby, z których jedna jest komandytariuszem. Druga osoba to komplementariusz (odpowiada za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem).

Suma komandytowa wyznacza poziom odpowiedzialności wspólnika (może być dowolna). Jeżeli komandytariusz wniesie wkład do spółki w kwocie wyższej niż suma komandytowa, to wówczas nie ponosi on odpowiedzialności wobec wierzycieli za zobowiązania spółki. Natomiast w przypadku wniesienia wkładu w kwocie niższej niż ustalona suma komandytowa, komandytariusz odpowiada za zobowiązania spółki jedynie do wysokości różnicy pomiędzy sumą komandytową a wartością wniesionego wkładu.

Nie jest wymagane wniesienie kapitału zakładowego.


odpowiedzialność wspólników

spółki z. o.o.

Spółka odpowiada za zobowiązania całym majątkiem. Wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki (jeżeli nie są członkami zarządu tejże spółki). Wspólnicy ponoszą jedynie ograniczoną odpowiedzialność, do wartości wniesionych przez nich wkładów (ryzyko gospodarcze). Jeśli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody.

spółki komandytowej

W przypadku spółki komandytowej, komplementariusze odpowiadają za długi spółki bez ograniczenia swoim majątkiem prywatnym (tu: podobnie jak w przypadku wspólników spółki jawnej). Odpowiedzialność komandytariuszy jest ograniczona. Zakres odpowiedzialności każdego komandytariusza wobec wierzycieli do wysokości oznaczonej kwotowo w umowie spółki (tzw. suma komandytowa). Odpowiedzialność komplementariusza ma zatem charakter subsydiarny, co oznacza, że egzekucja wobec tego wspólnika będzie mogła być podjęta jedynie w przypadku bezskuteczności (w całości lub w części) prowadzonego wobec spółki postępowania egzekucyjnego.

 


reprezentacja

spółki z. o.o.

Najwyższą władzą spółki jest zgromadzenie wspólników. Spółkę reprezentuje zarząd (składający się co najmniej z jednego członka) na zasadach określonych w statucie umowie spółki. Spółkę może reprezentować również prokurent.

spółki komandytowej

Każdy komplementariusz może reprezentować samodzielnie spółkę. Komandytariusz może reprezentować spółkę tylko jako pełnomocnik.

 


nadzór

spółki z. o.o.

Prawo indywidualnego nadzoru nad spółką przysługuje każdemu wspólnikowi. Może ono zostać ograniczone albo wyłączone w umowie, jeśli ustanowiona zostanie rada nadzorcza.

W spółce z o.o. można również ustanowić radę nadzorczą lub komisję rewizyjną albo oba te organy. W spółkach, w których kapitał zakładowy przewyższa kwotę 500 000 złotych, a wspólników jest więcej niż dwudziestu pięciu, ustanowienie rady nadzorczej/komisji rewizyjnej jest obowiązkowe.

spółki komandytowej

Nadzór nad prowadzeniem spraw spółki prowadzą komandytariusze. Komandytariusz ma prawo żądać odpisu sprawozdania finansowego za rok obrotowy oraz przeglądać księgi i dokumenty celem sprawdzenia jego rzetelności. Na wniosek komandytariusza sąd rejestrowy może również, z ważnych powodów, zarządzić w każdym czasie udostępnienie mu sprawozdania finansowego lub złożenie innych wyjaśnień, jak również dopuścić komandytariusza do przejrzenia ksiąg i dokumentów.


nazwa (firma)

spółki z. o.o.

Wspólnicy mają swobodę wyboru nazwy spółki, jednak nazwa ta musi dostatecznie odróżniać się od nazw innych podmiotów działających na tym samym rynku, co spółka. Nazwa powinna zawierać sformułowanie „Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością” bądź skrót “Sp. z o.o.” lub „Spółka z o.o.”.

 

spółki komandytowej

Firma spółki komandytowej powinna zawierać nazwisko jednego lub kilku komplementariuszy oraz dodatkowe oznaczenie „spółka komandytowa”. Dopuszczalne jest używanie w obrocie skrótu „sp.k.”. Jeżeli komplementariuszem jest osoba prawna, firma spółki komandytowej powinna zawierać pełne brzmienie firmy (nazwy) tej osoby prawnej z dodatkowym oznaczeniem „spółka komandytowa”. Nie wyklucza to zamieszczenia nazwiska komplementariusza, który jest osobą fizyczną. Nazwisko komandytariusza nie może być zamieszczane w firmie spółki. W przypadku zamieszczenia nazwiska lub firmy (nazwy) komandytariusza w firmie spółki, komandytariusz ten odpowiada wobec osób trzecich tak jak komplementariusz.


umowa

spółki z. o.o.

Powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Wyjątek stanowi rejestracja spółki przez Internet (możesz skorzystać z gotowego wzorca). Co ważne, przy rejestrowaniu spółki przez Internet wspólnicy spółki z o.o. mogą wnosić wyłącznie wkłady pieniężne na pokrycie kapitału zakładowego.

Umowa spółki powinna zawierać:

  • nazwę i siedzibę spółki
  • przedmiot działalności spółki
  • czas  trwania  spółki, jeśli jest oznaczony
  • wysokość kapitału zakładowego
  • postanowienie stwierdzające czy wspólnik może posiadać więcej niż jeden udział
  • liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez każdego wspólnika

Dodatkowe zapisy w umowie mogą dotyczyć takich sprawa jak podwyższanie kapitału, zbycie udziałów, sposobu reprezentacji.

Do założenia spółki niezbędne jest również wniesienie wkładów na pokrycie kapitału zakładowego oraz powołanie zarządu (i jeśli to konieczne rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej). Organy spółki można powołać w akcie notarialnym zawierającym umowę spółki lub w odrębnej uchwale, już po podpisaniu umowy spółki.

spółki komandytowej

Powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Wyjątek stanowi rejestracja spółki przez Internet (możesz skorzystać z gotowego wzorca). Co ważne, przy rejestrowaniu spółki przez Internet wspólnicy spółki komandytowej mogą wnosić wyłącznie wkłady pieniężne do spółki.

Umowa spółki komandytowej powinna zawierać:

  • firmę (nazwę) i siedzibę spółki
  • przedmiot działalności spółki
  • czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony
  • oznaczenie wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartość
  • oznaczony kwotowo zakres odpowiedzialności każdego komandytariusza wobec wierzycieli (sumę komandytową)

Dodatkowe zapisy w umowie mogą dotyczyć takich sprawa jak odsetki od udziałów kapitałowych, przeniesienie ogółu praw i obowiązków, sprawy wymagające zgody komplementariusza.


rejestracja spółki, uzyskanie numeru NIP i REGON

Obie spółki rejestruje się w Krajowym Rejestrze Sądowym w sposób tradycyjny albo elektronicznie. Dodatkowo, przy rejestracji zgłasza się do urzędu skarbowego tzw. dane uzupełniające na formularzu NIP-8. Numer NIP i REGON nadawane są „automatycznie” przy rejestracji spółki w KRS.


podział zysku

w spółce z. o.o.

Wspólnik ma prawo do udziału w zysku wynikającym z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonym do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników. Zysk dzieli się w stosunku do udziałów (chyba, że umowa przewiduje inaczej).

w spółce komandytowej

Podział zysków może określać umowa spółki. Jeśli brak jest postanowień w umowie – udział każdego z komplementariuszy jest równy, bez względu na rodzaj i wartość wkładów, a udział każdego z komandytariuszy jest proporcjonalny do wkładu rzeczywiście wniesionego przez komandytariusza do spółki.


opodatkowanie

spółka z. o.o.

Spółka jest podatnikiem podatku od osób prawnych (CIT) – podatek (19% lub 9% w przypadku małych – sprzedaż brutto do 1,2 mln euro – lub rozpoczynających działalność przedsiębiorców) płacony jest przez samą spółkę z o.o. od osiągniętych przez nią w danym roku podatkowym dochodów. Ponadto, wspólnicy spółki płacą podatek (19%) od wypłacanych im dywidend i innych dochodów pochodzących z udziału w zyskach osób prawnych (np. dochód z umorzenia udziałów).

Wyjątkiem od zasady jest stawka podatku od kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, która wynosi 5%.

Stosowanie stawki 9% podlega ograniczeniu w niektórych przypadkach związanych przekształceniami i aportami.

Art. 19 ust. 1c CIT: stawki 9% nie stosuje się do podatnika, który wniósł tytułem wkładu do innego podmiotu, w tym na poczet kapitału:

a)       uprzednio prowadzone przez siebie przedsiębiorstwo, zorganizowaną część przedsiębiorstwa albo składniki majątku tego przedsiębiorstwa o wartości przekraczającej łącznie równowartość w złotych kwoty 10 000 euro przy czym wartość tych składników oblicza się, stosując odpowiednio przepisy art. 14 CIT (przychody ze sprzedaży rzeczy i praw majątkowych), lub

b)      składniki majątku uzyskane przez tego podatnika w wyniku likwidacji innych podatników, jeżeli ten podatnik posiadał udziały (akcje) tych innych likwidowanych podatników

– w roku podatkowym, w którym dokonano podziału albo wniesiono wkład, oraz w roku podatkowym bezpośrednio po nim następującym.

Podstawową kategorią dochodów z tytułu udziału w zyskach spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest wypłata pieniężna (dywidenda) opodatkowana stawką 19%.

spółki komandytowej

Podatek od dochodów spółki komandytowej płacą wspólnicy, a nie spółka. Przychody przez nich uzyskiwane są traktowane jako przychody z działalności gospodarczej. Zysk wypracowany przez spółkę podlega podziałowi pomiędzy tworzących ją wspólników.

Następnie każdy wspólnik płaci za siebie podatek dochodowy, w zależności od swojej formy prawnej, będzie to podatek dochodowy od osób fizycznych albo podatek dochodowy od osób prawnych (wspólnikiem spółki komandytowej może być osoba fizyczna jak i osoba prawna).

Jeśli wspólnik jest osobą fizyczną, może stosować 19% stawkę podatku od dochodów (podatek liniowy) uzyskiwanych z tytułu bycia wspólnikiem spółki komandytowej. Wybór tej formy nie jest możliwy, jeżeli w ramach działalności gospodarczej podatnik w bieżącym lub poprzednim roku podatkowym wykonywał lub wykonuje te same czynności, które wykonywał na rzecz obecnego lub byłego pracodawcy w ramach stosunku pracy.

Każdy ze wspólników może wybrać formę opodatkowania swoich dochodów ze spółki niezależnie od formy wybranej przez innych wspólników.

 

 


VAT

Spółka (zarówno komandytowa jak i spółka z o.o.) jest podatnikiem VAT. Spółka może skorzystać ze zwolnienia podmiotowego jeżeli spółka nie przekracza obrotu 200 tys. zł rocznie.

Lista działalności podlegającym obowiązkowo podatkowi VAT:

  • wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali,
  • towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym (z wyjątkiem energii elektrycznej, wyrobów tytoniowych oraz samochodów osobowych, innych niż nowe środki transportu, zaliczanych przez podatnika, na podstawie przepisów o podatku dochodowym, do środków trwałych podlegających amortyzacji),
  • terenów budowlanych,
  • budynków, budowli lub ich części,
  • nowych środków transportu,
  • usług prawniczych,
  • usług w zakresie doradztwa (z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego),
  • usług jubilerskich.

księgowość

Wymóg prowadzenia pełnej księgowości i dokonywanie badań sprawozdań finansowych dotyczy obu spółek.


ZUS

spółka z. o.o.

Przy rejestracji spółki, automatycznie zostanie ona zarejestrowana z ZUS jako płatnik. Nie trzeba wysyłać do ZUS dodatkowych dokumentów. Wspólnicy spółki z o.o. nie mają obowiązku ubezpieczeń ZUS z tego tytułu (dotyczy to także członków zarządu, chyba że wykonują swoje funkcje na podstawie umów o pracę albo umów cywilnoprawnych).

Wyjątek! Osoba rozpoczynająca prowadzenie działalności jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. zobowiązana jest dokonać zgłoszenia siebie jako płatnika składek do ubezpieczeń (co najmniej do ubezpieczenia zdrowotnego) w ZUS – w ciągu 7 dni od rejestracji. Wspólnik takiej spółki jest płatnikiem składek na własne ubezpieczenia, powinien zatem sporządzić i przekazać do ZUS zgłoszenie:

  • płatnika składek na formularzu ZUS ZFA, w którym wpisze własne dane identyfikacyjne, tj. numer PESEL i NIP lub NIP, REGON i PESEL (jeśli wspólnik prowadzi również odrębną działalność gospodarczą, inną niż prowadzona w formie spółki)
  • siebie do ubezpieczeń jako osoba ubezpieczona – na formularzu ZUS ZUA (bądź jeśli podlegać będzie tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu – na formularzu ZUS ZZA), z identyfikatorem PESEL.

spółki komandytowej

Przy rejestracji spółki, automatycznie zostanie ona zarejestrowana z ZUS jako płatnik. Nie trzeba składać do ZUS dodatkowych zgłoszeń spółki. Ale płatnikami są również wspólnicy. Dlatego osoba rozpoczynająca prowadzenie działalności w formie spółki komandytowej zobowiązana jest dokonać zgłoszenia siebie jako płatnika składek do ubezpieczeń (co najmniej do ubezpieczenia zdrowotnego) w ZUS – w ciągu 7 dni od rejestracji spółki. Wspólnik takiej spółki jest płatnikiem składek na własne ubezpieczenia, powinien zatem sporządzić i przekazać do ZUS zgłoszenie:

  • płatnika składek na formularzu ZUS ZFA, w którym wpisze własne dane identyfikacyjne, tj. numer PESEL i NIP lub NIP, REGON i PESEL (jeśli wspólnik prowadzi również odrębną działalność gospodarczą, inną niż prowadzona w formie spółki)
  • siebie do ubezpieczeń jako osoba ubezpieczona – na formularzu ZUS ZUA (bądź jeśli podlegać będzie tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu – na formularzu ZUS ZZA), z identyfikatorem PESEL

 


szczegółowe informacje dotyczące rejestracji spółki w formie tradycyjnej i przez system S24

spółka z. o.o.

online (wyłącznie wkłady pieniężne)

Zawiązanie i rejestracja spółki z o.o. w trybie S24 odbywa się przez Internet. Umowa spółki sporządzana jest z wykorzystaniem wzorca umowy, ale za to bez formy aktu notarialnego i bez konieczności ponoszenia kosztów taksy notarialnej. Założenie spółki z o.o. w trybie S24 wymaga skorzystania z ministerialnego systemu dotyczącego rejestracji spółki z o.o. z wykorzystaniem wzorca umowy.

Wniosek o wpis spółki, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego w systemie teleinformatycznym, sąd rejestrowy rozpoznaje w terminie jednego dnia od daty jego wpływu.

Koszt:

Opłaty od złożenia wniosku i ogłoszenia w MSiG – 350 zł

PCC = 0,5% * (kapitał zakładowy – 350 zł)

– oświadczenie obejmujące informację czy wnioskodawca (spółka) jest cudzoziemcem. System S24 nie posiada wzorca takiego oświadczenia, w związku z tym można je dołączyć, jako dokument zewnętrzny, który należy podpisać bezpiecznym podpisem elektronicznym i załączyć do wniosku.

– w terminie siedmiu dni od dnia jej wpisu do rejestru, składa do sądu rejestrowego oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wkłady pieniężne na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione, jeżeli oświadczenie takie nie zostało dołączone do zgłoszenia spółki. Złożenie oświadczenia podlega opłacie sądowej 40 zł.

 

– wersja tradycyjna (papierowa)

Dokumenty do KRS:

Wniosek KRS W3 oraz

  1. druk KRS-WE – wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlegający wpisowi do rejestru
  2. druk KRS-WK – organy podmiotu
  3. druk KRS-WM – przedmiot działalności
  4. umowę spółki
  5. oświadczenie zarządu o wniesieniu kapitału
  6. dokument o powołaniu członków organów spółki
  7. listę wspólników
  8. nazwiska, imiona i adresy członków zarządu
  9. nazwisko, imię albo firmę i siedzibę oraz adres jedynego wspólnika (jeśli występuje)
  10. dowody uiszczenia opłat
  11. listę obejmującą nazwisko i imię oraz adres do doręczeń albo firmę lub nazwę i siedzibę członków organów lub osób uprawnionych do powołania zarządu

Koszt:

  • Opłaty od złożenie wniosku i ogłoszenia w MSiG – 600 zł
  • Umowa spółki w formie aktu notarialnego
  • PCC = 0,5% * (kapitał zakładowy – 600 zł – koszt aktu)

spółka komandytowa

– online (wyłącznie wkłady pieniężne)

Zawiązanie i rejestracja spółki komandytowej w trybie S24 odbywa się przez Internet. Umowa spółki sporządzana jest z wykorzystaniem wzorca umowy, ale za to bez formy aktu notarialnego i bez konieczności ponoszenia kosztów taksy notarialnej. Założenie spółki komandytowej w trybie S24 wymaga skorzystania z ministerialnego systemu dotyczącego rejestracji spółki komandytowej z wykorzystaniem wzorca umowy.

Wniosek o wpis spółki, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego w systemie teleinformatycznym, sąd rejestrowy rozpoznaje w terminie jednego dnia od daty jego wpływu.

Koszt:

Opłaty od złożenia wniosku i ogłoszenia w MSiG – 350 zł

PCC = 0,5% * (wartość wkładów – 350 zł)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– wersja tradycyjna (papierowa)

Dokumenty do KRS:

  1. druk KRS-WH – sposób powstania podmiotu
  2. druk KRS-WC – wspólnicy spółki komandytowej
  3. druk KRS-WK – organy podmiotu / wspólnicy uprawnieni do reprezentowania spółki
  4. druk KRS-WL – prokurenci
  5. druk KRS-WM – przedmiot działalności
  6. umowę spółki
  7. wykaz komplementariuszy i komandytariuszy wraz z ich adresami (adresami dla doręczeń)
  8. dowody uiszczenia opłat

Koszt:

  • Opłaty od złożenie wniosku i ogłoszenia w MSiG – 500 zł
  • Umowa spółki w formie aktu notarialnego
  • PCC = 0,5% * (wartość wkładów – 500 zł – koszt aktu)

Należy pamiętać, że oprócz samej rejestracji spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym musisz zgłosić dane uzupełniające (np. numery rachunków bankowych, informacje o szczególnym statusie spółek, przewidywanej liczbie pracowników czy też miejsca prowadzenia działalności oraz szczegółowe dane kontaktowe) do:

  • Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności)
  • Głównego Urzędu Skarbowego i urzędu skarbowego (w ciągu 21 dni od rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym)

Zgłosisz to za pomocą formularza NIP-8.

 


Mamy nadzieję, że dzięki takiemu porównaniu wybór formy prowadzenia działalności pomiędzy spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, a spółką komandytową stanie się prostszy. Jeżeli w związku z Twoimi potrzebami (np. chęcią wniesienia aportu do spółki) skorzystanie ze wzorca umowy wykorzystywanego przez system S24 nie będzie możliwe, możesz sięgnąć po przygotowane przez nas wzory, które znajdziesz na: https://lgl-iplaw.pl/product-category/wzory/

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej przy zakładaniu działalności skontaktuj się z nami i skorzystaj z porady on-line https://lgl-iplaw.pl/product/e-porada-online-konsultacja-prawna-60-min/ lub napisz do nas przedstawiając swój problem https://lgl-iplaw.pl/kontakt/.

 

Photo by İrfan Simsar on Unsplash

Więcej znajdziesz na https://lgl-iplaw.pl/warto-wiedziec/

Co łączy napój Coca-Cola, kawałki kurczaka z KFC oraz preparat WD-40?

Czy wiesz co łączy napój Coca-Cola, kawałki kurczaka z KFC oraz preparat WD-40?

 

 

Tajemnica :-)! Tajemnica przedsiębiorstwa!

Tajemnica przedsiębiorstwa to informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności.

Upraszczając, tajemnica przedsiębiorstwa powinna łączyć 3 cechy:

  1. powinna być poufna, tj. niedostępna łatwo nawet dla osób z danej branży,
  2. posiada wartość gospodarczą i
  3. powinna być poddana odpowiednim działaniom w celu zachowania stanu poufności.

Zakresem tajemnicy nie mogą być objęte informacje powszechnie znane lub takie, o których treści każdy nimi zainteresowany może się legalnie dowiedzieć. Z tego względu ochrona powinna obejmować różne instrumenty ochrony:

  • natury faktycznej (kontrola dostępu, szyfrowanie)
  • natury prawnej (np. zawarcie umowy o zachowanie poufności (NDA od ang. non-disclosure agreement, klauzule w korespondencji o zawartości stanowiącej informacje poufne).

Każde naruszenie cudzej, poufnej informacji, która wpływa na wartość przedsiębiorstwa w obrocie gospodarczym lub której naruszenie powoduje wymierną szkodę dla danego przedsiębiorcy, może stanowi czyn nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji[1] czynem nieuczciwej konkurencji jest ujawnienie, wykorzystanie lub pozyskanie cudzych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa.

 

Aby zaś pozyskanie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa stanowiło czyn nieuczciwej konkurencji, muszą wystąpić następujące przypadki:

  1. pozyskanie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa następuje bez zgody uprawnionego do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi i
  2. pozyskanie tych informacji wynika z nieuprawnionego dostępu, przywłaszczenia, kopiowania dokumentów, przedmiotów, materiałów, substancji, plików elektronicznych obejmujących te informacje lub umożliwiających wnioskowanie o ich treści, a także
  3. w chwili ich pozyskania osoba wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła wiedzieć, że informacje te zostały pozyskane bezpośrednio lub pośrednio od tego, kto wykorzystał lub ujawnił je w okolicznościach w okolicznościach wskazanych poniżej.

 

Natomiast wykorzystanie lub ujawnienie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, gdy:

  1. następuje bez zgody uprawnionego do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi i
  2. narusza obowiązek ograniczenia ich wykorzystywania lub ujawniania wynikający z ustawy, czynności prawnej lub z innego aktu albo gdy zostało dokonane przez osobę, która pozyskała te informacje, dokonując czynu nieuczciwej konkurencji, czyli np. gdy w wiadomości e-mail została przekazana informacja poufna, a wiadomość ta zawierała klauzulę, że korespondencja ta zawiera informacje poufne, a także
  3. w chwili ujawnienia lub wykorzystania osoba wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła wiedzieć, że informacje zostały pozyskane bezpośrednio lub pośrednio od tego, kto wykorzystał lub ujawnił je w sposób wskazany powyżej.

 

Wykorzystywanie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa polegające na:

  1. produkowaniu, oferowaniu, wprowadzaniu do obrotu, a także
  2. przywozie, wywozie i przechowywaniu w tych celach towarów

stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, jeżeli osoba dokonująca wskazanej czynności wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła wiedzieć o tym, że właściwości towarów, w tym estetyczne lub funkcjonalne, proces ich wytwarzania lub zbywania zostały w znacznym stopniu ukształtowane w następstwie ujawnienia, wykorzystania lub pozyskania cudzych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa, dokonanego w związku z wykorzystanie lub ujawnieniem informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa.

 

Jakie zatem działania nie stanowią czynu nieuczciwej konkurencji?

Pozyskanie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa nie stanowi czynu nieuczciwej konkurencji, jeżeli nastąpiło w wyniku:

  1. niezależnego odkrycia lub wytworzenia albo
  2. obserwacji, badania, rozłożenia na części, testowania przedmiotu dostępnego publicznie lub posiadanego zgodnie z prawem przez osobę, która pozyskała informacje i której uprawnienie do pozyskania informacji nie było ograniczone w chwili ich pozyskania.

Ujawnienie, wykorzystanie lub pozyskanie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa nie stanowi czynu nieuczciwej konkurencji, gdy:

  1. nastąpiło w celu ochrony uzasadnionego interesu chronionego prawem;
  2. w ramach korzystania ze swobody wypowiedzi;
  3. w celu ujawnienia nieprawidłowości, uchybienia, działania z naruszeniem prawa dla ochrony interesu publicznego;
  4. gdy ujawnienie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa wobec przedstawicieli pracowników w związku z pełnieniem przez nich funkcji na podstawie przepisów prawa było niezbędne dla prawidłowego wykonywania tych funkcji.

 

A jeśli brak klauzuli o zachowaniu poufności?

Omawiając temat tajemnicy przedsiębiorstwa warto wspomnieć, że poza wspomnianą wyżej regulacją wynikającą z ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji tajemnica przedsiębiorstwa na etapie negocjacji przedkontraktowych chroniona jest również na podstawie art. 721 Kodeku cywilnego. Jeżeli w toku negocjacji strona udostępniła informacje z zastrzeżeniem poufności, druga strona (kontrahent) jest obowiązana do nieujawniania i nieprzekazywania ich innym osobom oraz do niewykorzystywania tych informacji dla własnych celów, chyba że strony uzgodniły inaczej. W przypadku niewykonania tego obowiązków uprawniony, czyli ten którego tajemnica przedsiębiorstwa została naruszona, może żądać od drugiej strony naprawienia szkody albo wydania uzyskanych przez korzyści.

Co więcej, w przypadku pracowników zatrudnianych w oparciu o umowę o pracę, zgodnie z art. 100 § 2 ust. 5 Kodeksu pracy, są oni zobowiązani przestrzegać tajemnicy przedsiębiorstwa pracodawcy. Brak zawarcia w umowie o pracę klauzuli dotyczącej zachowania w poufności informacji o przedsiębiorstwie pracodawcy nie oznacza, że pracownik jest zwolniony z tego obowiązku. Zobowiązanie do zachowania w poufności tajemnicy przedsiębiorstwa pracodawcy nie jest już ograniczone do 3 lat od ustania stosunku pracy.

 

 

Chcąc jak najlepiej zabezpieczyć się przed nieuprawnionym ujawnieniem, wykorzystaniem lub pozyskaniem Twojej tajemnicy przedsiębiorstwa warto pamiętać o zawieraniu z kontrahentami umów o zachowaniu poufności (NDA).

Jeżeli chcesz zawrzeć umowę, dzięki której Twoje informacje poufne będą chronione skorzystaj z naszego wzoru https://lgl-iplaw.pl/product/wzor-umowy-o-zachowaniu-poufnosci-jednej-ze-stron-nda/, natomiast jeżeli zarówno Ty jak i Twój kontrahent będzie przekazywać sobie wzajemnie informacje poufne przydatny może okazać się wzór zobowiązania dwustronnego do zachowania poufności, który znajdziesz pod linkiem https://lgl-iplaw.pl/product/wzor-umowy-o-zachowaniu-poufnosci-obu-stron-nda/.

Gdy tajemnica jest wykorzystywana bądź ujawniana możesz sprawę skierować do sądu lub wezwać naruszyciela do zaprzestania korzystając z naszego wzoru https://lgl-iplaw.pl/product/wzor-wezwania-do-zaprzestania-wykorzystywania-lub-ujawniania-tajemnicy-przedsiebiorstwa/. O przedsądowych i sądowych aspektach ochrony tajemnicy, w kolejnym wpisie …

 

[1] Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1010 z późn. zm.).

Więcej znajdziesz na https://lgl-iplaw.pl/warto-wiedziec/