22083
page-template-default,page,page-id-22083,theme-stockholm,cookies-not-set,qode-social-login-1.1.3,qode-restaurant-1.1.1,stockholm-core-1.1,woocommerce-no-js,select-child-theme-ver-5.1.8.1573676579,select-theme-ver-5.1.8,ajax_fade,page_not_loaded,menu-animation-underline,popup-menu-fade,wpb-js-composer js-comp-ver-6.0.5,vc_responsive

Czy własność intelektualna (IP) w Twoim przedsiębiorstwie jest dobrze chroniona?

Czy wykorzystujesz potencjał IP?

Poniższe pytania pomogą przeprowadzić audyt (due dilligence) w zakresie ochrony i zarządzania IP.


Czy wiesz czym jest własność intelektualna (intellectual property – IP) w przedsiębiorstwie, jakie chroni dobra i jak powstaje
TAK o NIE

Własność intelektualna (intellectual property – IP) to zbiór różnych rezultatów intelektualnej działalności człowieka, nazywanych także „dobrami niematerialnymi”, dzielący się zasadniczo na trzy podzbiory: własność autorską, własność przemysłową a także ochronę innych dób niematerialnych m.in. zwalczanie nieuczciwej konkurencji (w tym ochronę tajemnicy przedsiębiorcy, know how, ochronę przed pasożytniczym naśladownictwem), prawo do firmy, bazy danych, domeny internetowe.

Prawa autorskie odnoszą się do dóbr niematerialnych nazywanych utworami. To pojęcie jest rozumiane bardzo szeroko i obejmuje przejawy twórczej działalności człowieka o indywidualnym charakterze. Ochrona praw autorskich rozpoczyna się z chwilą ustalenia utworu, bez konieczności spełnienia jakichkolwiek formalności przez jego twórcę i jest niezależna od wartości, przeznaczenia, sposobu wyrażenia czy postaci utworu. Utwory, których twórca lub współtwórca jest obywatelem polskim, bądź obywatelem państwa członkowskiego UE lub EOG a także które zostały opublikowane po raz pierwszy na terytorium Polski lub w języku polskim, chronione są ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Ochrona ma szeroki zakres terytorialny ze względu na konwencje międzynarodowe, które ratyfikowała Polska. Własność przemysłowa dotyczy dóbr intelektualnych wykorzystywanych w działalności gospodarczej i obejmuje m.in. twórcze rozstrzygnięcie danego problemu, rozwiązania technicznego lub organizacyjnego w przemyśle bądź o znaczeniu związanym z prowadzoną działalnością i regulowana jest m.in. ustawą prawo własności przemysłowej. Jako przedmioty własności przemysłowej wyróżniamy: wynalazki (chronione patentem), wzory użytkowe (chronione prawem ochronnym), wzory przemysłowe (przysługuje na nie prawo z rejestracji), znaki towarowe (chronione prawem ochronnym), topografie układów scalonych (przysługuje na nie prawo z rejestracji). Podstawową cechą odróżniającą własność przemysłową od prawa autorskiego jest to, że w celu zapewnienia ochrony konieczne jest dokonanie rejestracji we właściwym urzędzie państwowym.

Tajemnica przedsiębiorstwa czy know how chronione są ustawą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Tworzenie, używanie, rozporządzanie i ochronę firmy czyli nazwy, pod którą przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą lub zawodową, reguluje głównie kodeks cywilny. Kwestie ochrony i korzystania z baz danych unormowane są w ustawie o ochronie baz danych. Korzystanie z domen internetowych uregulowane jest w umowach zawieranych przez abonentów z operatorami domen.

Pokaż więcej
Czy wiesz, że własność intelektualna (intellectual property IP) ma charakter niematerialny i jakie to ma znaczenie dla ochrony IP w Twoim przedsiębiorstwie?
TAK o NIE

Utwór, wynalazek, znak towarowy… i inne dobra niematerialne nie mają zmaterializowanej postaci. To odróżnia je od materialnych rzeczy, przedmiotów będących nośnikiem, materialnym przejawem, substratem takiego dobra. Czyli czym innym jest dobro niematerialne, a czym innym postrzegalny zmysłowo materiał, który je wyraża i w którym to dobro jest inkorporowane, ucieleśnione. Konsekwencją niematerialnego charakteru własności intelektualnej jest to, że prawa do rzeczy, która służy do zapisania, wyrażenia bądź utrwalenia dobra chronionego prawami własności intelektualnej (np. pendrive, kartka papieru, dysk komputera) nie dają automatycznie żadnych praw do tego dobra chronionego prawami IP. Na przykład: kupując książkę nie nabywasz prawa do dowolnego korzystania z całego utworu jakim jest powieść czyli nie możesz skanu tej powieści umieścić w Internecie. Ochronę praw do przedmiotów fizycznych regulują prawa rzeczowe (najważniejsze spośród nich to prawo własności); prawo rzeczowe bezpośrednio nigdy nie reguluje ochrony dóbr niematerialnych.

Przedsiębiorca powinien pamiętać, iż chroniąc własność przedmiotu nie zawsze chroni własność intelektualną a uzyskując od wykonawców rezultat pracy np. zapisany na dysku komputera nie zawsze uzyskuje prawa własności intelektualnej z tym rezultatem związanej.

Pokaż więcej
Czy ochrona własności intelektualnej jest częścią strategii Twojego przedsiębiorstwa?
TAK o NIE

Myślenie strategiczne to myślenie o przyszłości. W odniesieniu do zasobów przedsiębiorstwa jakimi są dobra niematerialne składające się na własność intelektualną tego przedsiębiorstwa, może ono przyjąć trzy kierunki: kreowania tych zasobów, pozyskiwania lub utrzymywania.

Strategia ochrony własności intelektualnej obejmuje zatem:

  1. identyfikację kluczowych elementów przedsiębiorstwa wartych ochrony, np. produkt, technologia, marka
  2. wyróżnienie poszczególnych dóbr niematerialnych i rozpoznanie praw wyłącznych dla tych dóbr m.in. utwór i związane z nim prawa autorskie, rozwiązanie o charakterze technicznym (w postaci wynalazków, wzorów użytkowych, know how) i przysługujące im prawa własności przemysłowej, oraz oznaczenia odróżniające, ochrona zewnętrznej postaci produktu (takie jak: firma, znaki towarowe, wzory przesyłowe) i chroniące je prawo do firmy oraz prawa własności przemysłowej
  3. identyfikację podmiotów uprawnionych (twórców, pracodawcy) i ustalenie czy przedsiębiorca uzyskał od nich prawa
  4. ustalenie sposobu ochrony (formalny lub nie wymagający formalności) oraz ustalenie zakresu ochrony (przedmiotowy, czasowy, terytorialny)
  5. analizę kosztów i korzyści wynikających z ochrony pozwalającej na wykorzystanie praw wyłącznych jako narzędzi obrony i ataku (np. zwalczanie naśladownictwa)
  6. komercjalizację obejmującą sprzedaż praw własności intelektualnej, np. udzielenie zgody na korzystanie z przedmiotów własności intelektualnej (licencja) oraz wniesienie praw własności intelektualnej jako aportu do spółki
  7. określenie wielkości udziału własności intelektualnej w wartości całego przedsiębiorstwa

Strategia ochrony własności intelektualnej pozwala na realizację biznesowych celów przedsiębiorstwa (w zakresie pokrycia konkretnego rynku, budżetu, długości życia produktu, specyfiki branży, planów rozwoju) przez dobór odpowiednich metod oraz związanych z tym kosztów. Dzięki dobrej strategii możliwe jest m.in.:

  1. generowanie wyższych cen produktów
  2. dodawanie strumieni dochodów poprzez licencje lub sprzedaż praw IP
  3. zwiększenie wiarygodności rynkowej
  4. przyciągnięcie lub utrzymanie inwestorów/ partnerów
  5. zyskanie czasu na dalszy rozwój technologii
  6. uniemożliwienie innym korzystania z wynalazków bez pozwolenia
  7. potencjalne uniemożliwienie konkurentom wejścia na rynek
  8. minimalizowanie prawdopodobieństwa wystąpienia sporów związanych w IP oraz konsekwencji jej naruszenia
Pokaż więcej
Czy wiesz co jest chronione prawami autorskimi, na czym polega „dualizm” praw autorskich i dlaczego ochrona prawnoautorska jest ważna dla każdego przedsiębiorstwa?
TAK o NIE

Prawem autorskim chronione są utwory m.in. wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe), plastyczne, fotograficzne, architektoniczne, muzyczne, audiowizualne (w tym filmowe). Ochroną prawnoautorską nie są objęte odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne.

Prawa autorskie dzielą się na uprawnienia o charakterze osobistym (takie jak prawo do autorstwa, integralności utworu), które mają charakter niezbywalny i pozostają zawsze przy twórcy oraz prawa majątkowe (takie jak prawo do rozporządzania i korzystania z utworu), które można przenieść na inną osobę lub obciążyć prawem do korzystania.

W ramach prowadzenia przedsiębiorstwa z jednej strony dochodzi do tworzenia utworów przez pracowników i współpracowników, z drugiej strony dla prowadzenia przedsiębiorstwa konieczne jest korzystanie z utworów tworzonych przez inne podmioty. Zarówno tworzenie własnych utworów jak i korzystanie z cudzych utworów powinno być kontrolowane przez przedsiębiorcę w ramach strategii ochrony własności intelektualnej.

Pokaż więcej
Czy dbasz o nabycie autorskich praw majątkowych (np. do zdjęć bądź tekstów publikowanych na portalach społecznościowych, blogach, stronach www, materiałów reklamowych, programów komputerowych, projektów produktów, logo bądź grafiki strony internetowej)?
TAK o NIE

Autorskie prawa majątkowe mogą przejść na inne osoby w drodze dziedziczenia lub na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej. W umowie tej należy wskazać pola eksploatacji, czyli sposobów jakie utwór będzie przez nabywcę wykorzystywany jak również określić wynagrodzenie za każde z nich z osobna. Niezachowanie formy pisemnej lub niewskazanie pól eksploatacji powoduje, że prawa autorskie nie przechodzą na nabywcę.

Pokaż więcej
Czy nabywając autorskie prawa majątkowe pamiętasz, że twórcy przysługują autorskie prawa osobiste, które są niezbywalne?
TAK o NIE

W przeciwieństwie do autorskich praw majątkowych chroniących interesy majątkowe twórcy lub ich nabywcy, autorskie prawa osobiste chronią więź twórcy z utworem. Obejmują m.in.: prawo do oznaczania utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo, prawo do zachowania integralności utworu, sprzeciwiania się jakimkolwiek ingerencjom w treść utworu, prawo do pierwszego udostępnienia utworu, prawo do nadzoru nad sposobem korzystania z utworu. Autorskie prawa osobiste nie są zbywalne czyli nie można ich przenieść zawierając umowę ani nie można się ich zrzec. Twórca może jedynie zobowiązać się do ich niewykonywania.

Pokaż więcej
Czy wiesz, że czasami w ramach prowadzenia przedsiębiorstwa korzysta się z przedmiotów praw pokrewnych?
TAK o NIE

Prawa pokrewne są to istniejące obok praw autorskich prawa związane z eksploatacją utworów takie jak prawa do artystycznych wykonań, fonogramów, wideogramów, nadań programów, a także pierwszych wydań oraz wydań naukowych i krytycznych. Ochrona praw pokrewnych jest podobna do praw autorskich. Należy o tym pamiętać zamawiając np. film reklamowy z aktorami czy wykonanie muzyki.

Pokaż więcej
Czy w umowach o pracę Twoi pracownicy mają dokładnie sprecyzowany zakres obowiązków dotyczących wykonywanych przez nich zadań, w ramach których może dojść do powstania własności intelektualnej?
TAK o NIE

To ważne dlatego, że zgodnie z treścią ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jeżeli ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej, pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron. W związku z tym, ustawa przyznaje pracodawcy autorskie prawa majątkowe do każdego utworu, który pracownicy tworzą w ramach stosunku pracy, o ile nie umówiono się inaczej. Stąd bardzo ważne jest, aby pracownik np. tworzący grafikę miał w zakresie swoich obowiązków pracowniczych wpisane wykonywanie projektów graficznych.

Pokaż więcej
Czy posiadasz prawo ochronne na logotyp/znak towarowy, którym oznaczasz towary i usługi albo zainicjowałeś postępowanie zgłoszeniowe przed urzędem patentowym (Urzędem Patentowym RP bądź EUiPO albo WIPO)?
TAK o NIE

Znak towarowy to oznaczenie umożliwiające odróżnienie towarów (usług) jednego przedsiębiorstwa od towarów (usług) innego przedsiębiorstwa oraz możliwe do przedstawienia w rejestrze znaków towarowych. Najczęściej spotykanym rodzajem znaków towarowych są znaki słowne (wyraz, zdanie), graficzne (rysunki, ornamenty) oraz słownograficzne (kombinacje elementów słownych i graficznych), ale tez mogą to być znaki przestrzenne (w tym kształt towaru lub opakowania), dźwiękowe (melodie, inne sygnały dźwiękowe), czy też kombinacji ich rodzajów, np. słowno-graficzno-przestrzennych.

Zarejestrowany znak towarowy jest chroniony prawem. Daje prawo używania znaku w sposób zarobkowy lub zawodowy na danym terytorium. Aby uzyskać prawo ochronne na znak towarowy konieczne jest dokonanie zgłoszenia w wybranym urzędzie patentowym. Prawo ochronne na znak towarowy, udzielone przez Urząd Patentowy RP jest skuteczne wyłącznie w granicach terytorium Polski. Można rozszerzyć zasięg terytorialny znaku towarowego na inne państwa, korzystając z jednego z trzech systemów, tzw. system krajowy (dokonanie zgłoszenia znaku w urzędzie właściwym ds. ochrony własności przemysłowej w danym państwie), system regionalny (dokonanie zgłoszenia znaku we właściwym urzędzie regionalnym np. EUiPO), system międzynarodowy (tzw. "system madrycki" dokonanie zgłoszenia znaku w Biurze Międzynarodowym Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) w Genewie).

Pokaż więcej
Czy prawo ochronne na znak towarowy, które posiadasz, jest udzielone na całym terytorium, na którym prowadzisz swoją działalność gospodarczą?
TAK o NIE

Prawo ochronne na znak towarowy jest chronione na obszarze, na którym ochrona została przyznana, może być to np. terytorium danego państwa lub terytorium wszystkich państw Unii Europejskiej. Aby prawo ochronne na znak towarowy było chronione poza granicami jednego kraju, konieczne jest zwrócenie się do urzędu patentowego państwa, w którym ma zostać przyznana ochrona o jej udzielenie lub wykorzystanie międzynarodowej drogi ochrony przewidzianej przez umowy międzynarodowe zawarte pomiędzy poszczególnymi państwami.

Pokaż więcej
Czy faktycznie używasz swojego znaku towarowego w zarejestrowanej formie dla wszystkich towarów czy usług wskazanych w wykazie towarów i usług?
TAK o NIE

Ochrona znaku towarowego ograniczona jest do wykazu towarów i usług. Znak towarowy powinien zostać zgłoszony tylko dla tych towarów i usług dla których przedsiębiorca faktycznie prowadzi swoją działalność gospodarczą. Łączy się to z obowiązkiem używania znaku towarowego, który spoczywa na właścicielu znaku towarowego, gdyż prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek nieużywania znaku towarowego przez nieprzerwany okres 5 lat.

Jeśli zakres ochrony nie pokrywa się z zakresem Twojej działalności gospodarczej, możesz utracić prawo ochronne na znak towarowy w skutek jego wygaszenia lub nawet unieważnienia przez jakąkolwiek osobę trzecią.

Pokaż więcej
Czy posiadasz patenty na wynalazki albo zainicjowałeś postępowanie przed urzędem patentowym celem uzyskania tych praw?
TAK o NIE

Patent jest wyłącznym prawem udzielanym na wynalazki. Uprawniony z patentu posiada wyłączność w zakresie korzystania i rozporządzania z wynalazku objętego patentem i może zakazywać innym korzystania z wynalazku polegającego na:

  1. wytwarzaniu, używaniu, oferowaniu, wprowadzaniu do obrotu lub importowaniu dla tych celów produktu będącego przedmiotem wynalazku lub
  2. stosowaniu sposobu będącego przedmiotem wynalazku, jak też używaniu, oferowaniu, wprowadzaniu do obrotu lub importowaniu dla tych celów produktów otrzymanych bezpośrednio takim sposobem

Wynalazki, które podlegają opatentowaniu, muszą odznaczać się następującymi cechami:

  1. nowością
  2. poziomem wynalazczym
  3. możliwością przemysłowego zastosowania

Ponadto wynalazek powinien mieć charakter techniczny. Za wynalazki nowe uważa się wynalazki, które w tzw. dacie pierwszeństwa (zazwyczaj dacie zgłoszenia do ochrony) nie są częścią obecnego stanu techniki. Co ważne, wynalazek powinien być nowy w skali światowej. Poprzez wynalazek odznaczający się poziomem wynalazczym rozumie się rozwiązanie, które nie posiada oczywistego charakteru. Jako miarodajne kryterium oczywistości przyjmuje się poziom wiedzy przeciętnego specjalisty z danej dziedziny. Patent zostaje udzielony na okres 20 lat.

Pokaż więcej
Czy posiadasz prawo ochronne na wzór użytkowy albo zainicjowałeś postępowanie przed urzędem patentowym celem uzyskania tych praw?
TAK o NIE

Wzór użytkowy określany jest jako nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy i zestawienia przedmiotu o trwałej postaci, przy czym użyteczność takiego rozwiązania wyraża się możliwością osiągnięcia celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobu o cechach wzoru użytkowego. W odróżnieniu od wynalazku, nie jest konieczne wykazywanie przesłanki nieoczywistości (poziomu wynalazczego). Z tej racji wzory użytkowe są nazywane „małymi wynalazkami”. Przykładami wzorów użytkowych mogą być ergonomiczne oparcia, kształt klamki, itp. Prawo ochronne na wzór użytkowy udzielane jest na okres 10 lat bez możliwości przedłużenia.

Pokaż więcej
Czy posiadasz prawo z rejestracji wzoru przemysłowego (np. design produktów, graficznych interfejsów użytkownika, gier komputerowych, stron www) albo zainicjowałeś postępowanie przed urzędem patentowym celem uzyskania tych praw?
TAK o NIE

Wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Podobnie jak w przypadku wynalazku i wzoru użytkowego, wymagana jest tutaj przesłanka nowości oraz indywidualnego charakteru, który jest tu interpretowany nieco inaczej. Mianowicie występuje on wtedy, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór już znany, czyli publicznie udostępniony przed datą pierwszeństwa. Prawo z rejestracji wzoru jest udzielane na 25 lat podzielonych na 5letnie okresy.

Pokaż więcej
Czy posiadasz prawo z rejestracji na oznaczenia geograficzne albo zainicjowałeś postępowanie przed urzędem patentowym celem uzyskania tych praw?
TAK o NIE

Oznaczeniami geograficznymi są oznaczenia słowne odnoszące się bezpośrednio lub pośrednio do nazwy miejsca, miejscowości, regionu lub kraju, które identyfikują towar jako pochodzący z tego terenu, jeżeli określona jakość, dobra opinia lub inne cechy towaru są przypisywane przede wszystkim pochodzeniu geograficznemu tego towaru. Ochrona oznaczenia geograficznego jest bezterminowa i trwa od dnia dokonania wpisu do rejestru oznaczeń geograficznych. Oznaczenie geograficzne, na które udzielono prawa z rejestracji, nie może być używane na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej przez osoby, których towary nie spełniają warunków będących podstawą udzielenia prawa z rejestracji. Jeśli produkujesz towary, których pochodzenie geograficzne ma kluczowe znaczenie to powinieneś pamiętać o prawie z rejestracji oznaczenia geograficznego.

Pokaż więcej
Czy posiadasz prawo z rejestracji na topografie układów scalonych albo zainicjowałeś postępowanie przed urzędem patentowym celem uzyskania tych praw?
TAK o NIE

Przez topografię układu scalonego rozumie się rozwiązanie polegające na przestrzennym, wyrażonym w dowolny sposób, rozplanowaniu elementów, z których co najmniej jeden jest elementem aktywnym, oraz wszystkich lub części połączeń układu scalonego. Przez układ scalony rozumie się jedno lub wielowarstwowy wytwór przestrzenny, utworzony z elementów z materiału półprzewodnikowego tworzącego ciągłą warstwę, ich wzajemnych połączeń przewodzących i obszarów izolujących, nierozdzielnie ze sobą sprzężonych, w celu spełniania funkcji elektronicznych. Prawo z rejestracji topografii może być udzielone na topografię oryginalną tzn. taką, która jest wynikiem pracy intelektualnej twórcy i nie jest powszechnie znana w chwili jej powstania. Przez uzyskanie prawa z rejestracji nabywa się prawo do wyłącznego korzystania z topografii w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.

Pokaż więcej
Czy chronisz swoje bazy danych? Czy masz prawo do korzystania z baz danych innych podmiotów?
TAK o NIE

Baza danych to zbiór danych lub jakichkolwiek innych materiałów i elementów zgromadzonych według określonej systematyki lub metody, środkami elektronicznymi, wymagający istotnego, co do jakości lub ilości, nakładu inwestycyjnego w celu sporządzenia, weryfikacji lub prezentacji jego zawartości. Producentowi bazy danych przysługuje wyłączne i zbywalne prawo pobierania danych i wtórnego ich wykorzystania w całości lub w istotnej części. Z tego względu jeśli jesteś producentem bazy warto zadbać o jej ochronę i komercjalizację. Jeśli zaś korzystasz z baz, których nie jesteś twórcą trzeba sprawdzić na jakich zasadach odbywa się to korzystanie.

Pokaż więcej
Czy zabezpieczasz ciągłość korzystania z domeny internetowej przez jej opłacanie i monitorowanie korzystania z domen podobnych?
TAK o NIE

Domena internetowa składa się z dwóch części:

  1. nazwy (fantazyjnej, najczęściej będzie to nazwa lub skrót Twojej firmy)
  2. rozszerzenia (które może określać: kraj pochodzenia albo kategorię stron albo region)

W przeciwieństwie do wcześniejszych dób niematerialnych nie istnieje prawo do domeny internetowej. Z samego faktu rejestracji domeny, nie stajesz się jej właścicielem a jedynie uzyskujesz czasową możliwość jej używania pod warunkiem uiszczania opłaty abonamentowej i tak długo gdy inny podmiot nie zakwestionuje Twojego prawa do korzystania z tej domeny. Spory dotyczące domen są rozstrzygane przez wyspecjalizowane sądy polubowne zajmujące się danym rodzajem domen (.pl, .eu, .com) badające m.in. czy rejestracja domeny oraz jej używanie narusza dobre obyczaje.

Pokaż więcej
Czy monitorujesz terminy uiszczania opłat związanych z ochroną Twoich praw własności przemysłowej bądź domen?
TAK o NIE

W zależności od rodzaju prawa jesteś zobowiązany do uiszczania opłat w celu utrzymania swojego prawa przyznanego przez urząd patentowy bądź administratora domen. W przypadku braku uiszczenia opłaty za okres ochrony, właściwy urząd patentowy wyda decyzję o wygaśnięciu prawa. Nie ma możliwość ponownego uzyskania prawa w przypadku wynalazków (patentu), wzorów użytkowych (prawa ochronnego) i wzorów przemysłowych (prawa z rejestracji) ze względu na przesłankę nowości. Nie opłacona domena internetowa może przejść w ręce innego zainteresowanego nią podmiotu.

Pokaż więcej
Czy wiesz, że można zarabiać na obrocie prawami własności intelektualnej? Czy wiesz czym jest komercjalizacja własności intelektualnej?
TAK o NIE

Pojęcie komercjalizacji własności intelektualnej pochodzi od angielskiego słowa commerce oznaczającego handel lub wymianę handlową. Przyjęło się, iż komercjalizacja oznacza szereg działań związanych z przekształcaniem wiedzy (pomysłu) w wynalazki i nowe produkty, technologie i rozwiązania organizacyjne wśród których wyszczególnia się m.in.:

  1. generowanie idei produktów, procesów
  2. prace rozwojowe prowadzone w oparciu o te idee
  3. tworzenie prototypów poszczególnych produktów w celu sprawdzenia działania danego produktu
  4. poszukiwanie rynkowych zastosowań dla danego produktu; opracowanie oraz realizacja strategii marketingowych
  5. prace wdrożeniowe i wdrożenie produktu do produkcji
  6. wprowadzenie produktu na rynek

Komercjalizacja jest częścią strategii innowacyjnych przedsiębiorstw, której nieodłącznym elementem jest obrót prawami wyłącznymi (patentami, prawami ochronnymi na wzór użytkowy czy znak towarowy, albo prawami z rejestracji wzoru przemysłowego, a także autorskimi prawami majątkowymi do utworu) i wymaga zachowania formy pisemnej. Dodatkowo przeniesienie patentu, prawa ochronnego oraz prawa z rejestracji staje się skuteczne wobec osób trzecich z chwilą wpisu tego przeniesienia do odpowiedniego rejestru. Natomiast przeniesienie autorskiego prawa majątkowego do utworu staje się skuteczne z chwilą określoną w umowie.

Pokaż więcej
Jesteś licencjodawcą prawa albo praw własności intelektualnej?
TAK o NIE

Licencja nie przenosi praw majątkowych na kontrahenta w przeciwieństwie do umowy sprzedaży (przeniesienia) majątkowych praw autorskich do utworu, daje mu jedynie prawo do korzystania z utworu w określony sposób, który to sposób nazywa się polem eksploatacji. Korzystanie to może odbywać się bezterminowo lub przez określony czas. Za korzystanie z utworu, znaku towarowego czy patentu w ramach licencji licencjobiorca czyli osoba korzystająca najczęściej płaci wynagrodzenie czyli opłatę licencyjną.

Pokaż więcej
Czy będąc licencjodawcą kontrolujesz czy Twój kontrahent - licencjobiorca Twojego IP korzysta z niego zgodnie z umową?
TAK o NIE

Licencjobiorca może posłużyć się przedmiotem licencji w sposób wykraczający poza udzielone mu prawo. W związku z tym, aby odpowiednio chronić swoją własność intelektualną należy stosować zasadę ograniczonego zaufania w stosunku do swoich kontrahentów i weryfikować, czy nie przekraczają oni udzielonych im licencji.

Pokaż więcej
Czy posiadasz licencje na oprogramowanie wykorzystywane w Twoim przedsiębiorstwie?
TAK o NIE

Jeśli nie posiadasz takiej licencji to najprawdopodobniej uczestniczysz w tzw. pasożytniczym wykorzystywaniu cudzej własności intelektualnej co wiąże się z konsekwencjami cywilnymi i karnymi. W tym przypadku podmiot uprawniony może żądać zapłaty sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z programu komputerowego. Również przed wytoczeniem powództwa może złożyć wniosek o zobowiązanie naruszyciela do udzielenia informacji czy udostępnienia określonej dokumentacji mającej znaczenie dla roszczeń podmiotu uprawnionego, m.in. do ujawnienia wysokości dochodów uzyskiwanych w związku z nielegalnym korzystaniem z programu komputerowego, przedstawienia kanałów dystrybucji wytwarzanych produktów a także żądać zabezpieczenia roszczeń w postaci blokady konta bankowego naruszyciela.

Odpowiedzialności karnej podlega osoba, która bezpośrednio ściągnęła lub w inny sposób uzyskała program komputerowy (np. za okazyjną niższa cenę), ale również osoba, która pomaga w takim działaniu (czyli w tzw. paserstwie komputerowym). W przypadku skazania członka władz spółki jako osoby odpowiedzialnej w przedsiębiorstwie za nielegalne korzystanie z programu komputerowego spółka ta podlega odpowiedzialności, jeżeli fakt popełnienia czynu zabronionego przez członka władz spółki został potwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu zgodnie z ustawą o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Wówczas na spółkę może zostać nałożona kara pieniężna w wysokości do 5 mln złotych (maksymalnie 3 proc. przychodu osiągniętego w roku obrotowym, w którym popełniono czyn zabroniony). Dodatkowo sąd może orzec m.in. przepadek: przedmiotów pochodzących z przestępstwa i korzyści majątkowej pochodzącej chociażby bezpośrednio z czynu zabronionego.

Pokaż więcej
Czy zawierasz umowy o zachowaniu poufności w celu chronienia Twojego know how albo tajemnicy Twojego przedsiębiorstwa?
TAK o NIE

Tajemnica przedsiębiorstwa obejmuje informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne Twojego przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które nie są powszechnie znane i co do których podejmujesz działania w celu utrzymania ich w poufności. Natomiast know how obejmuje poufne informacje techniczne przydatne w procesie produkcji prowadzonej przez przedsiębiorstwo, jak też wiedzę i doświadczenia związane z prowadzeniem określonej działalności gospodarczej, które są: niejawne, czyli nie są powszechnie znane lub łatwo dostępne. Te informacje muszą być ważne i użyteczne z punktu widzenia wytwarzania produktów w Twoim przedsiębiorstwie oraz zidentyfikowane, czyli opisane w taki sposób, aby można było sprawdzić, czy spełniają kryteria niejawności i istotności.

W przypadku udostępniania swojego know how osobom trzecim szczególną uwagę należy zwrócić na zabezpieczenie tych informacji przed ich dalszym ujawnieniem osobom niepożądanym. Przede wszystkim trzeba zadbać o podpisywanie umów o zachowaniu poufności (zabezpieczając ujawnienie karą umowną i możliwością dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych) oraz o zobowiązanie kontrahenta do przeszkolenia pracowników w zakresie prawidłowego posługiwania się informacjami poufnymi aby nie dotarły one Twojej konkurencji za pośrednictwem osób, którymi posługuje się kontrahent.

Pokaż więcej
Czy wiesz, że ochrona własności intelektualnej powinna być wykonywana nie tylko wobec innych osób ale także wewnątrz przedsiębiorstwa?
TAK o NIE

Własność intelektualna, jak każde dobro wymaga ochrony wewnątrz przedsiębiorstwa. Dlatego warto:

  1. stworzyć komórkę lub stanowisko ds. własności intelektualnej w celu skatalogowania przysługujących przedsiębiorcy praw wyłącznych, monitoringu naruszeń i regularnego opłacania licencji do programów komputerowych, odnawiania rejestracji znaków towarowych, domen internetowych, weryfikowania konsekwencji podatkowych nabywania praw własności intelektualnej, kupowania i udzielania licencji
  2. uważać aby nie osłabiać (degenerować) praw wyłącznych poprzez niewłaściwe ich używanie lub tolerowanie drobnych naruszeń przez inne podmioty
  3. realizować strategię ochrony IP we współpracy ze specjalistą do spraw IP przy wprowadzaniu nowych produktów czy usług na rynek, opracowywaniu nowych oznaczeń, opakowań, kampanii promocyjnych, sloganów reklamowych
  4. zawierać klauzule dotyczące ochrony własności intelektualnej w umowach z pracownikami i regulaminach pracy oraz szkolić pracowników w zakresie wartości będących w posiadaniu podmiotu dóbr i sposobów ich ochrony
  5. w przypadku dostępu pracownika do know how będącego tajemnicą przedsiębiorcy zawierać umowy o zachowaniu poufności w trakcie a przede wszystkim po ustaniu stosunku pracy)
Pokaż więcej
Czy Twoi pracownicy/współpracownicy są właściwie zobowiązani do zachowania w poufności tajemnicy przedsiębiorstwa i know how Twojej firmy?
TAK o NIE

Zgodnie z kodeksem pracy pracownik jest obowiązany w szczególności zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę oraz przestrzegać tajemnicy określonej w odrębnych przepisach np. tajemnicy przedsiębiorstwa uregulowanej w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W przypadku udzielenia pracownikowi dostępu do szczególnie ważnych dla pracodawcy informacji, warto w umowie określić kwestie dotyczące tajemnicy pracodawcy, wskazując na zakres oraz rodzaj informacji, których nie wolno pracownikowi ujawnić. Ten obowiązek nie ustaje z momentem rozwiązania stosunku pracy, nie jest również w żaden sposób ograniczony czasowo, istnieje tak długo jak informacje nie są powszechnie znane ani łatwo dostępne, czyli podlegają ochronie.

W stosunku do współpracowników innych niż pracownicy, warto w umowach z nimi zawrzeć klauzulę o zachowaniu poufności informacji pozyskanych w trakcie trwania współpracy, również po jej wygaśnięciu bądź zawrzeć odrębną umowę regulującą poufność.

Pokaż więcej
Czy posiadasz zabezpieczenia (zarówno fizyczne i prawne) chroniące twoją tajemnicę przedsiębiorstwa lub know how?
TAK o NIE

Środki ochrony fizycznej to:

  1. zabezpieczenie dokumentów poprzez przechowywanie ich w wydzielonych pomieszczeniach, w sejfie czy na odpowiednio zabezpieczonych nośnikach
  2. dopuszczanie do określonych informacji wyłącznie ograniczonego kręgu osób
  3. wprowadzenie technicznych środków zabezpieczenia takich jak indywidualne hasła do komputerów, loginy, kody dostępu, identyfikatory, przepustki przy wejściu do pomieszczeń albo na teren zakładu pracy
  4. zapewnienie monitoringu na terenie przedsiębiorstwa
  5. oznaczanie konkretnych dokumentów klauzulą „tajemnica przedsiębiorstwa”

Środki ochrony prawnej to:

  1. odpowiednie postanowienia w regulaminach, procedurach wewnątrz przedsiębiorstwa
  2. zawieranie umów o zachowaniu poufności oraz klauzul o zachowaniu poufności w innych umowach pod rygorem zapłaty (zabezpieczając ujawnienie karą umowną i możliwością dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych) oraz umów o zakazie konkurencji
  3. monitorowanie naruszeń i kierowanie do osób naruszających tajemnicę przedsiębiorstwa lub know how wezwań do zaprzestania naruszeń i usunięcia ich skutków, w tym zapłaty odszkodowania
Pokaż więcej
Czy na bieżąco weryfikujesz działalność Twoich konkurentów w zakresie reklamy, używanych oznaczeń i wprowadzanych produktów na rynek?
TAK o NIE

Monitorowanie działalności konkurencji polegające na weryfikacji zgłaszanych i używanych przez konkurentów oznaczeń oraz działalności marketingowej, w tym sposobu oferowania produktów i usług, pozwala na podjęcie szybkich działań w razie stwierdzenia naruszenia Twojego IP przez konkurencję. Działania te mogą polegać na wezwaniu konkurenta do zaprzestania naruszeń Twojego IP oraz usunięcia ich skutków, w tym zapłaty odszkodowania. W przypadku zaś zgłoszenia przez konkurenta oznaczenia do rejestracji jako znak towarowy, które narusza prawo ochronne do Twojego znaku towarowego, podjęcie działań przed Urzędem Patentowy RP lub EUIPO polegających na uniemożliwieniu konkurentowi dokonania takiej rejestracji.

Pokaż więcej
Czy reagujesz na wszystkie przypadki naruszenia Twojej własności intelektualnej?
TAK o NIE

Ochrona IP polega na reagowaniu na naruszenia:

  1. w zakresie prawa własności przemysłowej takie jak: produkowanie wyrobów według wynalazku chronionego patentem, zgłoszenie do rejestracji oznaczenia łudząco podobnego do znaku towarowego już zarejestrowanego dla oznaczania tych samych towarów i usług, sprzedaż produktów, których wygląd imituje zarejestrowane wzory przemysłowe na rzecz innego podmiotu
  2. w zakresie prawa autorskiego takie jak: bezprawne wykorzystywanie Twoich utworów, nieoznaczanie autorstwa Twoich utworów w przypadku cytowania, korzystanie z opracowań Twoich utworów bez Twojej zgody
  3. w zakresie zwalczania nieuczciwej konkurencji takie jak: podszywanie się pod renomowany znak towarowy, wykorzystywanie cudzej tajemnicy przedsiębiorstwa, używanie wprowadzających w błąd oznaczeń towarów i usług

Uprawniony może podjąć szereg działań do których najczęściej stosowanych należą np. listy ostrzegawcze o dopuszczeniu się naruszenia IP uprawnionego, wezwania do zaprzestania naruszeń IP oraz usunięcia ich skutków, w tym zapłaty odszkodowania, wnioski o zabezpieczenie roszczeń o zaprzestanie naruszeń IP i usunięcia ich skutków, poprzez np. zaprzestanie naruszeń na czas postępowania sądowego, sprzeciwy od zgłoszeń znaków towarowych, wnioski o wygaszenie albo unieważnienie praw własności przemysłowej.

Pokaż więcej
Czy wiesz jakie działania możesz podjąć w przypadku naruszenia Twoich praw IP?
TAK o NIE

Ochrona własności intelektualnej może odbywać się równolegle:

  1. w trybie administracyjnym – przed urzędem patentowym a następnie sądem administracyjnym – w zakresie utrzymania bądź unieważnienia prawa wyłącznego udzielonego przez urząd patentowy
  2. w trybie karnym - w zakresie przewidzianym przepisami karnymi m.in. prawa własności przemysłowej, prawa autorskiego, ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji
  3. w trybie cywilnym – uprawniony, którego prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa:
    • zaniechania naruszenia
    • usunięcia skutków naruszenia
    • naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych albo poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z dobra niemajątkowego
    • wydania uzyskanych korzyści
    • jednokrotnego albo wielokrotnego ogłoszenia w prasie oświadczenia o odpowiedniej treści i formie lub podania do publicznej wiadomości części albo całości orzeczenia sądu wydanego w rozpatrywanej sprawie, w sposób i w zakresie określonym przez sąd

Sąd, rozstrzygając o naruszeniu prawa może orzec, o bezprawnie wytworzonych przedmiotach oraz środkach i materiałach użytych do ich wytworzenia, w szczególności:

  1. o ich wycofaniu z obrotu
  2. przyznaniu uprawnionemu na poczet należnego odszkodowania lub
  3. zniszczeniu

W razie zgłoszenia wynalazku/ wzoru użytkowego/ wzoru przemysłowego albo uzyskania patentu na wynalazek/prawa ochronnego na wzór przemysłowy/ prawa z rejestracji wzoru przemysłowego przez osobę nieuprawnioną, uprawniony może żądać:

  1. umorzenia postępowania
  2. unieważnienia prawa
  3. udzielenia mu prawa
  4. przeniesienia na niego już udzielonego prawa za zwrotem kosztów zgłoszenia lub uzyskania prawa
Pokaż więcej