-1
archive,category,category-start-up,category-133,theme-stockholm,cookies-not-set,stockholm-core-1.1,woocommerce-no-js,select-child-theme-ver-5.1.8.1573676579,select-theme-ver-5.1.8,ajax_fade,page_not_loaded,menu-animation-underline,popup-menu-fade,wpb-js-composer js-comp-ver-6.0.5,vc_responsive

IP Box– ulga podatkowa od praw własności intelektualnej, czyli dlaczego warto inwestować w innowacje

Sprawdź w 5 krokach czy możesz obniżyć wysokość podatku do 5% i odetchnij z ulgą (tak, z ulgą podatkową ;-), gdy nasz kalkulator pokaże Ci oszczędności. IP Box (Innovation Box) to ulga podatkowa dla podatników podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) jak i fizycznych (PIT) dostępna od stycznia 2019 r. IP Box ma służyć zwiększeniu atrakcyjności prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej. Ma zachęcać przedsiębiorców do szukania potencjału biznesowego w prawach własności intelektualnej, a tym samym budowania biznesu opartego na wiedzy.

Z ulgi można skorzystać wykazując się dochód w zeznaniu podatkowym za rok, w którym został osiągnięty. Oznacza to, że IP Box, podobnie jak ulga badawczo-rozwojowa, jest preferencją podatkową, z której można skorzystać po zakończeniu roku podatkowego w zeznaniu rocznym. Kiedy można skorzystać z IP Box?  Sprawdź, czy możesz obniżyć wysokość podatku do 5% i oblicz za pomocą naszego kalkulatora ile możesz zyskać:

 

krok 1 – sprawdź czy prowadzisz działalności badawczo-rozwojową (B+R)

Działalność badawczo-rozwojowa to:

  • działalność twórcza,
  • obejmująca badania naukowe lub prace rozwojowe,
  • podejmowana w sposób systematyczny,
  • podejmowana w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań.

Działalność B+R to działalność twórcza obejmująca badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowana w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań.

[twórczość]

Działalność twórcza to zespół działań podejmowanych w kierunku tworzenia (działalność – zespół działań podejmowanych w jakimś celu), powstania czegoś (twórczy – mający na celu tworzenie, tworzyć – powodować powstanie czegoś).

Na potrzeby działalności badawczo-rozwojowej, w stopniu minimalnym, wystarczające jest działanie twórcze na skalę przedsiębiorstwa, tzn. przedsiębiorca we własnym zakresie (w ramach prowadzonych prac badawczo-rozwojowych) opracowuje nowe lub ulepszone produkty, procesy, usługi, nawet jeżeli podobne rozwiązanie zostało już opracowane przez inny podmiot. Zatem twórczość działalności badawczo-rozwojowej może przejawiać się opracowywaniem nowych koncepcji, narzędzi, rozwiązań niewystępujących dotychczas w praktyce gospodarczej danego przedsiębiorcy lub na tyle innowacyjnych, że w znacznym stopniu odróżniają się od rozwiązań już funkcjonujących u przedsiębiorcy.

Przez działalność twórczą należy rozumieć działalność, której rezultat powinien:

  1. być odpowiednio ustalony – może odbyć się w dowolnej formie (między innymi niezależnie od sposobu wyrażenia), przez co należy rozumieć jego uzewnętrznienie, oraz możliwość wyodrębnienia, gdy stanowi część większej całości, mającej charakter zbiorowy;
  2. mieć charakter indywidualny – nie może być wynikiem wyłącznie mechanicznych działań, lecz określonych procesów myślowych, wymagających od twórcy kreatywności;
  3. mieć charakter oryginalny (wnosić obiektywnie nową wartość; stanowić „nowy wytwór intelektu”) – oryginalność należy rozpatrywać wstecznie (tj. rezultat pracy nie jest twórczy, jeżeli istnieje identyczne, uprzednio stworzone dzieło)

[badania naukowe i prace rozwojowe]

Badania naukowe możemy podzielić na:

  • badania podstawowe – są to prace empiryczne lub teoretyczne mające przede wszystkim na celu zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne;
  • badania aplikacyjne – są to prace mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności, nastawione na opracowywanie nowych produktów, procesów lub usług lub wprowadzanie do nich znaczących ulepszeń.

Prace rozwojowe – obejmują nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności, w tym w zakresie narzędzi informatycznych lub oprogramowania, do planowania produkcji oraz projektowania i tworzenia zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług – z wyłączeniem działalności obejmującej rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do nich, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń.

[systematyczność]

Systematyczność to prowadzenie działalności w sposób uporządkowany, według pewnego systemu. Zatem słowo systematycznie odnosi się również do działalności prowadzonej w sposób metodyczny, zaplanowany i uporządkowany. To oznacza, że działalność badawczo-rozwojowa jest prowadzona systematycznie niezależnie od tego, czy przedsiębiorca stale prowadzi prace badawczo-rozwojowe, czy tylko od czasu do czasu, a nawet incydentalnie, co wynika z charakteru prowadzonej przez niego działalności oraz potrzeb rynku, klientów, sytuacji mikro i makroekonomicznej. Wystarczające jest, aby został zaplanowany i przeprowadzony chociażby jeden projekt badawczo-rozwojowy i przyjęte zostały dla niego określone cele do osiągnięcia, harmonogram i zasoby. Taka działalność może być uznana za działalność systematyczną.

[zwiększenia zasobów wiedzy oraz ich wykorzystanie]

Zwiększenie zasobów wiedzy odnosi się do prowadzenia badań naukowych, natomiast wykorzystanie już istniejącej lub zwiększonej wiedzy odnosi się do tworzenia nowych zastosowań do prac rozwojowych.

 

krok 2 – sprawdź czy wytwarzasz, rozwijasz lub ulepszasz kwalifikowane prawa własności intelektualnej w ramach prac B+R

Katalog kwalifikowanych praw własności intelektualnej (kwalifikowane IP) obejmuje :

  • prawo do wynalazku (patent) – jest to prawo do wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy. Możesz je uzyskać dokonując zgłoszenia w Urzędzie Patentowym, gdy Twoje rozwiązanie posiada charakter techniczny, poziom wynalazczy i nadaje się do przemysłowego stosowania
  • prawo ochronne na wzór użytkowy – to prawo do wyłącznego korzystania ze wzoru użytkowego w sposób zarobkowy lub zawodowy. Możesz je uzyskać dokonując zgłoszenia w Urzędzie Patentowym, gdy Twoje rozwiązanie jest nowe i użyteczne oraz posiada charakter techniczny i dotyczy kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotów o trwałej postaci
  • prawo z rejestracji wzoru przemysłowego – to prawo do wyłącznego korzystania ze wzoru przemysłowego w sposób zarobkowy lub zawodowy. Możesz je uzyskać dokonując zgłoszenia w Urzędzie Patentowym, gdy Twój wytwór jest nowy i posiada indywidualny charakter nadanym mu w szczególności poprzez przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał oraz przez jego ornamentację
  • prawo z rejestracji topografii układu scalonego – to prawo do wyłącznego korzystania z topografii układu scalonego w sposób zarobkowy lub zawodowy. Możesz je uzyskać dokonując zgłoszenia w Urzędzie Patentowym, gdy Twoje rozwiązanie – polegające na przestrzennym, wyrażonym w dowolny sposób, rozplanowaniu elementów (z których co najmniej jeden jest elementem aktywnym) oraz wszystkich lub części połączeń układu scalonego – jest oryginalne i nie wynika jednoznacznie z funkcji układu scalonego
  • dodatkowe prawo ochronne dla patentu na produkt leczniczy lub produkt ochrony roślin – przyznaje ochronę w takim zakresie i o takiej treści, jak patent. Zapewnia producentom produktów leczniczych (oraz produktów ochrony roślin) dalszą ochronę po wygaśnięciu patentu i wydłuża jej czas maksymalnie o 5 lat, (w przypadku produktów leczniczych stosowanych w pediatrii dodatkowe ochrona może zostać wydłużona o dalsze 6 miesięcy). Możesz je uzyskać, gdy Twój produkt jest chroniony patentem na terytorium państwa członkowskiego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i przed wprowadzeniem na rynek jako produkt leczniczy lub do obrotu jako środek ochrony roślin podlega administracyjnej procedurze wydawania pozwolenia na dopuszczenie lub wprowadzenie do obrotu
  • prawo z rejestracji produktu leczniczego i produktu leczniczego weterynaryjnego dopuszczonych do obrotu – Możesz je uzyskać składając wniosek do Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, jeżeli Twój produkt leczniczy jest bezpieczny i skuteczny
  • wyłączne prawo hodowcy do ochrony wyhodowanej albo odkrytej i wyprowadzonej odmiany rośliny, a także do zarobkowego korzystania z niej – Możesz je uzyskać składając wniosek do Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych, jeżeli wyhodowana przez Ciebie odmiana rośliny jest odrębna, wyrównana, trwała oraz nowa
  • autorskie prawo do programu komputerowego – dzieli się na prawo osobiste (chroniące więź twórcy z utworem i prawo majątkowe (wyłączne prawo do korzystania z programu komputerowego i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji). To prawo przysługuje Ci od momentu stworzenia programu komputerowego, czyli od momentu stworzenia kombinacji komend adresowanych do komputera w formie kodu źródłowego i kodu wynikowego. Nie jest wymagana żadna rejestracja tego prawa.

Wytworzenie – oznacza wykreowanie nowego kwalifikowanego IP od podstaw, czyli do tej pory dane kwalifikowane IP w ogóle nie istniało i zostało stworzone w ramach działalności badawczo-rozwojowej.

Rozwinięcie – poszerzenia zakresu funkcjonalnego albo użyteczności już istniejącego kwalifikowanego IP, bez względu na uzyskanie dodatkowego prawa ochronnego w tym zakresie.

Ulepszenie – oznacza zmienić coś tak, żeby stało się bardziej użyteczne lub funkcjonalne

Rozwinięcie i ulepszenie przedmiotu ochrony to w szczególności rozbudowanie, poszerzenie zakresu funkcjonalnego albo użyteczności już istniejącego kwalifikowanego IP.

 

krok 3 – sprawdź czy osiągasz dochód z kwalifikowanych praw własności intelektualnej

Dochodem z kwalifikowanego IP jest osiągnięty w roku podatkowym dochód:

  • z opłat lub należności wynikających z umowy licencyjnej, która dotyczy kwalifikowanego prawa własności intelektualnej,
  • ze sprzedaży prawa własności intelektualnej,
  • z uwzględnionych w cenie sprzedawanych przez Ciebie produktów lub usług kwalifikowanych praw własności intelektualnej,
  • z odszkodowania za naruszenie praw własności intelektualnej

 

krok 4 – sprawdź, ile dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej może korzystać z preferencji podatkowej

Podstawę opodatkowania dla celów stosowania preferencji IP Box stanowi suma kwalifikowanych dochodów osiągniętych w roku podatkowym ze wszystkich kwalifikowanych IP.

Przyjęto, że dochody z kwalifikowanego IP mogą być opodatkowane na preferencyjnych zasadach w takim zakresie, w jakim kwalifikowane IP wytwarza dochody w efekcie prac badawczo-rozwojowych prowadzonych przez przedsiębiorcę. Innymi słowy, skorzystanie z preferencji IP Box jest możliwe w sytuacji występowania związku między dochodem kwalifikującym się do preferencji a kosztami faktycznie poniesionymi w celu jego uzyskania.

Do stosowania preferencji IP Box niezbędne będzie więc wyliczenie, jaka część dochodów z kwalifikowanego IP ma związek z pracami badawczo – rozwojowymi.

Wysokość kwalifikowanego dochodu obliczasz jako iloczyn dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej oraz wskaźnika nexus obliczonego według wzoru:

  • prowadzoną działalność badawczo-rozwojową związaną z kwalifikowanym IP,
  • nabycie wyników prac badawczo-rozwojowych związanych z kwalifikowanym IP, innych niż wymienione w lit. d, od podmiotu niepowiązanego w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT lub art. 23m ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT,
  • nabycie wyników prac badawczo-rozwojowych związanych z kwalifikowanym IP, innych niż wymienione w lit. d, od podmiotu powiązanego w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT lub art. 23m ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT,
  • nabycie kwalifikowanego IP

Z powyższego wzoru wynika, że im więcej procesów związanych z innowacjami będziesz przeprowadzał we własnym zakresie lub zlecał podmiotom niepowiązanym, tym większy będzie kwalifikowany dochód podlegający opodatkowaniu preferencyjną 5% stawką, ponieważ wskaźnik będzie bliższy wartości 1.

Do ustalenia dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej musisz zastosować przepisy o cenach transferowych.

 

krok 5 – sprawdź czy prowadzisz ewidencję rachunkową kwalifikowanych praw własności intelektualnej

Ewidencja polega na wyodrębnieniu każdego prawa własności intelektualnej w księgach rachunkowych. Dzięki odpowiednim wyodrębnieniu możliwe będzie obliczenie podstawy opodatkowania oraz przypisanie poszczególnych kosztów ponoszonych na prace badawczo-rozwojowe do dochodów uzyskiwanych z praw własności intelektualnej.

Ewidencja powinna być prowadzona w sposób należyty tak, aby móc w rocznym zeznaniu podatkowym wykazać łączną sumę przychodów, kosztów podatkowych, dochodów, strat, dochodów podlegających opodatkowaniu stawką 5%, oraz dochodu, który nie będzie podlegał preferencyjnemu opodatkowaniu.

 

Kto może skorzystać z IP Box?

Z IP Box mogą skorzystać wszystkie podmioty, które tworzą kwalifikowane prawa własności intelektualnej. Dotyczy to w szczególności podmiotów prowadzących działalność innowacyjną w branżach IT, ale tak naprawdę każdego kto tworzy rozwija lub ulepsza kwalifikowane prawa własności intelektualnej.

 

Przez jaki okres można korzystać z IP Box?

Podatnik ma możliwość stosowania preferencji IP Box przez cały okres trwania ochrony prawnej kwalifikowanych IP. W przypadku tych aktywów, które podlegają procedurze rejestracji będziesz mógł skorzystać z preferencji podatkowej już od momentu zgłoszenia przedmiotu własności intelektualnej w celu uzyskania ochrony.

Wygaśnięcie albo unieważnienie kwalifikowanego IP skutkuje utratą prawa do preferencyjnego 5% opodatkowania zgodnie z przepisami o IP Box. W całym okresie stosowania preferencyjnego opodatkowania zgodnie z przepisami o IP Box kwalifikowane IP musi podlegać ochronie prawnej udzielonej zgodnie z postanowieniami właściwych ustaw krajowych lub umów międzynarodowych lub rozporządzeń unijnych. Oznacza to, że w momencie ustania ochrony tracisz prawo do korzystania z preferencyjnego opodatkowania zgodnie z przepisami o IP Box w stosunku do tego kwalifikowanego IP.

Więcej szczegółowych informacji dotyczących IP Box znajdziesz w Objaśnieniach podatkowych dotyczących preferencyjnego opodatkowania dochodów wytwarzanych przez prawa własności intelektualnej.

 

A na koniec, policz wysokość ulgi … napisz do nas i odbierz hasło do kalkulatora IP Box, dzięki któremu będziesz w stanie obliczyć wysokość preferencyjnego opodatkowania 5% w podatku PIT i CIT.

A może interesuje Cię zaplanowanie i policzenie innych kosztów związanych z ochroną i zarządzaniem własnością intelektualną? Możesz skorzystać z naszych kalkulatorów pozwalających wyliczyć koszty i opłaty wraz z ich dokładnym omówieniem w naszym e-booku zawierającym także:

  • gotowe tabele i zestawienia dotyczące kosztów uzyskania ochrony i jej utrzymania w Urzędzie Patentowym RP
  • pełną listę opłat sądowych w sądach cywilnych wraz ze wskazówkami jak je obliczać w sprawach własności intelektualnej
  • informacje dotyczące kosztów w postępowaniach przed sądami administracyjnymi i karnymi w sprawach z zakresu własności intelektualnej
  • 2 inne kalkulatory pomagające obliczyć:
    • koszty opłat wnoszonych do Urzędu Patentowego RP w celu uzyskania i utrzymania praw wyłącznych, dzięki naszemu kalkulatorowi możesz obliczyć całkowite koszty ponoszone przez wszystkie okresy ochronne
    • koszty opłat sądowych w sprawach naruszeń praw własności intelektualnej, dzięki naszemu kalkulatorowi możesz skalkulować część kosztów procesu.

Zapraszamy też do zapisania się do subskrypcji naszego bloga 🙂

 

Photo by luis arias on Unsplash

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji  

Video gry dla prawników i nie tylko … gamedev okiem prawnika

Na świecie jest ponad 2 miliardy graczy, a w ciągu najbliższych kilku lat globalna wartość rynku gier komputerowych przekroczy 200 miliardów $. Przychody polskiej branży gamedev (z ang. video game development) to ponad 500 mln EUR, przy czym eksport gier generuje prawie 96% tej kwoty.  Z zaprezentowanych przez PARP danych wynika ponadto, że w Polsce jest 16 milionów graczy, a pod względem generowanych przychodów znajdujemy się na 20. miejscu na świecie. Ponad 40 firm z polskiego sektora gier notowanych jest na warszawskiej giełdzie (12 na głównym parkiecie). Nic więc dziwnego, że popyt na analityków, testerów gier, programistów ciągle rośnie. Z czego wynika siła napędowa w branży gier komputerowych? Jak na gry i problemy branży gamedev patrzą prawnicy?

Każdy dorosły, którego dziecko bez pamięci spędzało godziny przed komputerem grając w przeróżne gry wideo z pewnością zna ten „problem”. Gry komputerowe są tworzone dla graczy od najmłodszych lat, aż po tych dorosłych. Być może te zainteresowania zaowocują wybraniem zawodu w branży, która zdecydowanie się rozwija i stanowi ogromne możliwości dla młodych programistów.  Wraz ze stale powiększającą się społecznością graczy i dynamicznym rozwojem eksportu możemy zauważyć coraz większe zainteresowanie młodych ludzi kształceniem związanym z programowaniem gier. Dla firm gry stanowią doskonały rynek. 

Czy masz świadomość na co poza możliwościami można natrafić przy produkcji gry? Wraz z wzrostem branży, rośnie także liczba problemów i trudności jakie wiążą się z powstaniem gry na komputer, playstation czy inną platformę. Branża gier zmaga się z różnorakimi i specyficznymi dla niej problemami prawnymi.

 

Za J Markowskim[1] można wydzielić w grze cztery główne obszary podlegające zupełnie innym regulacjom prawnym:

  • mechanika – czyli procedury i zasady danej gry. Opisuje ona cel gry, to jak można go osiągnąć, jakie występują w tym zakresie ograniczenia i jakie są skutki podjęcia prób przez gracza. W tradycyjnych formach przekazu, takich jak literatura i film, element mechaniki nie występuje. Dobór odpowiedniej mechaniki jest kluczowy dla samej rozgrywki, opowiedzianej historii oraz obranej estetyki;
  • fabuła – czyli ciąg zdarzeń odkrywanych wraz z przechodzeniem kolejnych etapów gry. Przybiera ona różne formy, od liniowej po wielkowątkową. Charakter opowiadanej historii jest bezpośrednio powiązany z wyborem odpowiedniej mechaniki, która pozwoli na wyeksponowanie wszystkich atutów fabuły, poprzez zastosowanie odpowiedniej technologii;
  • estetyka gry – czyli to jak gra wygląda i brzmi. Stanowi kluczowy element jej projektowania, bowiem to przede wszystkim poprzez prezentacje ekranowe gracz odbiera dany produkt. Dobranie odpowiedniej estetyki pozwala na pogłębianie poczucia immersji u gracza;
  • technologia – czyli dokonanie wyborów w tym zakresie wpłynie na to, co pod względem technicznym w danej grze będzie możliwe bądź nie. Szeroko pojęta technologia stanowi łącznik pomiędzy wyżej wymienionymi elementami, ponieważ to ona pozwala na to, aby doszło do ich zespolenia i zaprezentowania jako spójnej artystycznie całości.”

Nad powstaniem gry pracuje cały zespół deweloperski, w skład którego najczęściej wchodzą:

  • inżynierowie oprogramowania, programiści odpowiedzialni za pisanie i poprawianie kodu oprogramowania (czyli to co pozwala na pracę danej gry i jej zaprezentowanie na ekranie)
  • artyści, animatorzy odpowiedzialni za kreację: stworzenie wizualnych elementów gry (szkiców koncepcyjnych, wypracowania poradnika stylistycznego, który opisuje wygląd samych postaci w uniwersum gry, modelach i animacjach),
  • projektanci tworzący w grze strukturę poziomów lub misji, budującej segmentowy układ historii z elementami rozgrywki
  • reżyserzy voiceover i osoby sprawujące nadzór muzyczny, gdy deweloper (producent gry) posiada swoje własne studio nagrań oraz własny departament dźwiękowy[2]

Jak widać praca tych osób to tworzenie, a twórczość to prawo autorskie.

Zajrzyjmy zatem do prawa autorskiego…

W przepisach prawa autorskiego brak jest odrębnej regulacji gry komputerowej, jednak najczęściej, w celu ustalenia jej statusu prawnego, jest określania mianem programu komputerowego. Program komputerowy bez wątpienia stanowi dobro o charakterze niematerialnym. W języku fachowym program komputerowy należy rozumieć jako sekwencję symboli opisująca realizowanie obliczeń zgodnie z pewnymi regułami zwanymi językiem programowania. Program komputerowy składa się z części zawierającej kod oraz części zawierającej dane. Jak wynika z powyższej analizy należy uznać, że gra komputerowa nie jest typowym programem komputerowym w rozumieniu prawa autorskiego.

Gra jako całość może stanowić przedmiot ochrony osobny od jej elementów składowych. prawie autorskim funkcjonuje kilka różnych kategorii obejmujących sytuacje, w których mamy do czynienia z dziełami stanowiącymi efekt pracy różnych osób, w różny sposób łączących różne elementy składowe, z tego względu mogą wystąpić problemu z odpowiednim jej zaklasyfikowaniem. W zależności od okoliczności gra może być na przykład utworem współautorskim lub utworem zbiorowym – a każdej z tych kategorii dotyczą osobne, specjalne przepisy.

Nie można ponadto wykluczyć, że w odniesieniu do konkretnej gry mogą znaleźć zastosowanie specjalne przepisy dotyczące utworów audiowizualnych. Kod programistyczny to nie jedyne co jest chronione w grze. Kompletna gra składa się bowiem także z innych elementów takich jak: animacje i różne elementy graficzne (np. model postaci, przedmioty, mapy, budynki, bronie), dźwięki i muzyka, fabuła, postacie, ich wygląd i cechy osobowości,  misje i zadania do wykonania w grze dialogi, nazwa gry i logo. Każdy z tych elementów może podlegać odrębnej ochronie prawnej. W związku z powyższym, za zasadną należy uznać prezentowaną w literaturze koncepcję wyodrębnienia w zakresie gry komputerowej dwóch warstw – wewnętrznej (programu komputerowego stanowiącego silnik gry) oraz zewnętrznej (obejmującej elementy gry komputerowej postrzegane zmysłowo, np. animacje, ścieżka dźwiękowa czy grafika).

Poczynając od problematyki ochrony praw autorskich do gier warto jest przyjrzeć się postaciom w nich wykorzystanych, scenariusza gry, która bardzo często nawiązuje do czasów współczesności lub do fabuły znanej z literatury lub filmu. ale także gier sportowych (FIFA, seria NBA), wyścigowych (F1, Need for Speed) czy symulatorów (Microsoft Flight Simulator). Gry nawiązujące do konkretnych znanych sytuacji, czy postaci zyskują na atrakcyjności, jednocześnie podnosząc koszty ich wyprodukowania.

 

Jak zgodnie z prawem umieścić w grze markowy samochód, ubranie albo popularny batonik?

Na gruncie prawa polskiego ochrona przedmiotów występujących w grach będzie realizowana głównie przez ochronę prawnoautorską. Oznacza to, że aby mówić o wykorzystaniu czyjegoś utworu, przedmiot ten musi posiadać cechy oryginalności i indywidualności. W przypadku przedmiotów znanych i popularnych nie ma wątpliwości, że umieszczenie ich w grze wymaga uregulowania i uzyskania praw autorskich majątkowych od właściciela. Licencjonowanie jest istotą niektórych gier i niekiedy stanowi o ich sile rynkowej. Licencja zazwyczaj obejmuje całe „uniwersum” (przedmioty, znaki towarowe, bohaterowie, wątki fabularne). Z uwagi na to, że proces powstawania gier niekiedy jest bardzo kosztowny, licencja na korzystanie z danego utworu powinna zabezpieczać wydawcę przed nieuzasadnionym wypowiedzeniem licencji przez uprawnionego do praw autorskich, gdyż utrata licencji do jednego z przedmiotów występujących w grze, może całkowicie zmienić lub pozbawić sensu fabułę gry.

Niekiedy zdarza się, że graficzne odtworzenie przedmiotu tak mocno ingeruje w jego pierwotny wygląd, np. poprzez teksturowanie, że samo w sobie ma charakter twórczy. Będziemy mieć wtedy do czynienia z utworem zależnym, to znaczy takim, który powstał jako opracowanie utworu pierwotnego. Umieszczając takie utwory w opublikowanej grze, wydawca zasadniczo dokonuje ich rozpowszechnienia, i to na użytek komercyjny. A zatem co do zasady do takiego działania wymagana jest zgoda właściciela praw autorskich majątkowych.

W przypadku gier, których fabuła toczy się w czasach historycznych, przydatnym może się okazać instytucja domeny publicznej. Czym jest domena publiczna pisaliśmy szerzej, przy okazji jej święta 1 stycznia.  Majątkowe prawa autorskie trwają zasadniczo 70 lat od śmierci twórcy (lub od pierwszego rozpowszechnienia, jeśli twórca jest nieznany), a po tym okresie wchodzą do domeny publicznej. Dzięki temu historyczny miecz, zbroja lub obraz mogą zostać wykorzystane jako element gry.

Jeszcze innym przykładem wykorzystania utworu w grze bez ponoszenia wysokich kosztów, jest wykorzystanie z utworów na licencjach Creative Commons. Licencje te określają każdorazowo w jakim zakresie oraz na jakich zasadach możemy korzystać z utworów, które są nimi objęte.

Alternatywną dla zamieszczania w grze przedmiotów ze świata realnego jest stworzenie własnych, wzorowanych na elementach realnych. Producenci gier często decydują się na takie działanie. Doprowadziło to do powstania wielu produktów istniejących wyłącznie w wirtualu. Zdarza się także, że to właśnie utwory wirtualne ze względu na swoją popularność stają się przedmiotem opracowań lub innych praw zależnych, a twórcy gier – jako dysponenci praw, mogą dodatkowo zarabiać na licencjach. Ale, uwaga, zbyt mocna inspiracja może prowadzić do plagiatu, a takie oskarżenia mocno odbijają się w świecie gier.

Ochrona prawnoautorska to jednak nie wszystko na co należy zwrócić uwagę w grze. Wykorzystywane w nich przedmiotu lub elementy mogą być także zarejestrowanym znakiem towarowym lub wzorem przemysłowym.

 

Ochrona prawna gier od strony wydawcy

Z uwagi na rosnące cały czas zyski jakie niosą gry komputerowe ich twórcy bardzo dużo uwagi przykuwają nie tylko do zgodnego z prawem wykorzystania znanych utworów w grze, większość producentów gier komputerowych dąży do całkowitego wyeliminowania potencjalnego ryzyka, zawierając stosowne umowy z właścicielami znaków towarowych. Oprócz tego zabezpieczają się także od drugiej strony, przed naśladownictwem, kopiowaniem lub wykorzystywaniem popularności jaką taka gra może zyskać. Niczym nowym nie jest już rejestrowanie jako znaków towarowych nazwy gry, logo jej wydawcy, poszczególnych elementów jak główne postaci, tło, a nawet fragmentów gier. Wprowadzona zmiana dotycząca unijnych znaków towarowych, dająca możliwość rejestrowania multimedialnych znaków towarowych dla rynku gier komputerowych stworzyła furtkę umożliwiającą rejestrowanie fragmentów gier do wielkości 20 MB. Daje to szansę na ochronę oryginalnych rozwiązań przed ich „klonowaniem” przez innych producentów i twórców. Chodzi m.in. o unikalny ruch kamery czy specyficzne przedstawienie występujących postaci. Dzięki takim elementom gra nabiera niepowtarzalnego charakteru i wyróżnia się na rynku, a co za tym idzie, staje się rozpoznawalna przez konsumentów.

 

In-game advertising – reklama w grze komputerowej

Pomimo ogromnej liczby użytkowników, jaką przyciągają gry komputerowe, reklama w świecie gier nadal nie jest czymś bardzo popularnym. Pomimo tego można spodziewać się, że kolejnym krokiem wśród reklamodawców będzie wzmożone zainteresowanie reklamą w grze komputerowej. Jedną z popularniejszych form reklamy są advergames, czyli gry tworzone tylko w celu reklamy konkretnego produktu. Powstają one jednak na specjalne zamówienie twórców takiego produktu, tym samym różnią się zdecydowanie od umieszczenia reklamy w środowisku popularnych gier, po które sięgamy w celach rozrywkowych. In-game advertising to inaczej  umieszczenie reklamy produktów lub usług w grze komputerowej, które powoduje, że stają się one integralną częścią gry i pełnią w nim określoną funkcję. Funkcja ta może być statyczna, np. umieszczając bilbord z reklamą produktu jako jeden z elementów tła czy scenografii gry, albo dynamiczna, gdy produkt lub usługa są używane przez bohaterów lub gdy bohaterowie wchodzą z produktem w interakcje. In-game advertising jest więc zbliżony do lokowania produktu (product placement). Do najpopularniejszych produkcji, gdzie lokowane są produkty są oczywiście gry wyścigowe (np. NeedFor Speed) lub sportowe (FIFA, NBA). Bardzo dobrą produkcją do lokowania reklam są gry symulacyjne, polegające na tworzeniu pewnej społeczności, miasta jak np. The Sims, lub Sim City.

Przeciętny gracz jest dobrze sytuowanym mężczyzną (niewiele rzadziej kobietą ok. 35 roku życia), spędzający przeciętnie kilkanaście lub kilkadziesiąt godzin na grze. Z perspektywy reklamodawcy, warto jest dobrze zapoznać się nie tylko z pełną fabułą gry, ale także z tym w jaki sposób będzie przedstawiany reklamowany produkt. Nie każdy zgodzi się bowiem na przedstawianie luksusowej marki samochodu w środowisku slumsów, lub jako rekwizytu złodzieja/agresywnej postaci. To, z czym będzie kojarzył się dany produkt będzie mieć odzwierciedlenie w dalszym odbiorze przez użytkownika. Przykładem może być gra Alan Wake. Główny bohater, poruszając się w ciemnościach, dysponuje latarką, która chroni go przed niebezpieczeństwami i stanowi jego główną broń. Wydawałoby się, że to idealna platforma reklamowa dla baterii Energizer. Problem w tym, że w grze reklamowane baterie bardzo szybko się wyczerpywały. W efekcie gracze uznali baterie Energizer za produkt słabej jakości. Z całą pewnością nie o to chodziło właścicielowi marki. Z tego względu niezwykle ważne jest odpowiednie przygotowanie umowy na takie lokowanie. . Niewątpliwie jednak dobrze przeprowadzony od strony marketingowej i prawidłowo zabezpieczony od strony prawnej in-game advertising może nieść wiele korzyści, często niemożliwych do osiągnięcia w inny sposób.

 

Powyższy artykuł jest tylko namiastką tego, na co zwraca uwagę prawnik sięgając po konsolę. Gamedev to branża nieustająco rozwijająca się, bardzo często wyprzedzająca regulacje prawne, zarówno te krajowe, jak i zagraniczne. Wybuch pandemii Covid-19 także miał swój wpływ na rozwój branży gier wideo. Zmuszeni do siedzenia w domu, zdecydowanie częściej sięgaliśmy w ostatnim czasie po tą rozrywkę, dostępną w zasadzie na wyciągnięcie ręki – na telefonie, konsoli, czy przez Internet. Raport dotyczący branży gier wskazuje, że liczba użytkowników korzystających z gier na telefon wyniesie 2,6 mld, a już w 2023 roku przychody pochodzące z gier komputerowych przekroczą 200 mld USD. Z tego względu niezwykle ważne jest zadbanie o aspekty prawne gry zarówno te nie widoczne dla przeciętnego gracza (jak całe programistyczne tło) jak i te dające walor estetyczny, przyciągające swoją fabułą i grafiką nowych użytkowników. Jeśli chcesz zagrać w biznesie gamedev, uniknij możliwych problemów prawnych. Skonsultuj swój pomysł i zweryfikuj status prawny poszczególnych elementów gry, zabezpiecz swoje prawa, zarówno gdy jesteś wykonawca, jak i wtedy, gdy jesteś zamawiającym. Skontaktuj się, gdy potrzebujesz pomocy w przygotowaniu umowy.  

[1] J. Markowski, Autorskie prawa osobiste twórców gier komputerowych, Warszawa 2020
[2] ibidem
https://www.parp.gov.pl/component/publications/publication/the-game-industry-of-poland

 

Photo by Bermix Studio on Unsplash

 

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂 

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami

„Z energią dla klimatu”

Uniwersytecki Ośrodek Transferu Technologii UW oraz Centrum Współpracy i Dialogu UW wspólnie z Centrum Zarządzania Innowacjami i Transferem Technologii PW w ramach Klubu Innowacji PLUS w dniu 16 stycznia 2020 r. zorganizowały spotkanie „Z ENERGIĄ DLA KLIMATU”.

Podczas spotkania zaprezentowano 6 kluczowych start-upów, których przedmiot działalności jest ściśle związany z ochroną środowiska ujętą w bardzo szerokim zakresie i obejmującą wiele aspektów. Obecni na wydarzeniu byli:

  • Zespół wynalazców UW – ze swoim efektywnym rozwiązaniem magazynowania energii (KLAB);
  • EcoBean (spin-off PW) – z technologią przetwarzającą odpady kawowe na brykiet kawowy;
  • RDLS (spin-off UW) – prezentujący pasywne systemy oczyszczania wód i ścieków;
  • Inelco (spin-off UW) – omawiający nowe materiały – elektorosadzane stopy wolframu;
  • Projekt 41 (spin-off UW) – skupiający się na elektromobilności, ochronie przed blackoutami i normami poprzez zastosowanie sztucznej inteligencji w eRoute;
  • Zdrochem (spin-out UW) – przedstawiający mobilne laboratorium do pomiaru jakości powietrza.

Wszystkie startupy, obecne podczas spotkania korzystały, z pomocy EIT InnoEnergy, czyli największego w Europie funduszu inwestycyjnego skupionego wokół rozwiązań z obszaru energii, cleantech, mobilności oraz szeroko pojętych technologii smart. Pregelentem podczas tego wydarzenia był również przedstawiciel ORLEN omawiający temat paliw wodorowych dla celów transportu publicznego.