-1
archive,category,category-zabezpieczenie-w-sprawach-ip,category-162,theme-stockholm,cookies-not-set,stockholm-core-1.1,woocommerce-no-js,select-child-theme-ver-5.1.8.1573676579,select-theme-ver-5.1.8,ajax_fade,page_not_loaded,menu-animation-underline,popup-menu-fade,wpb-js-composer js-comp-ver-6.0.5,vc_responsive

Dwa lata funkcjonowania sądów własności intelektualnej w Polsce – czy jest powód do świętowania?

Za dwa dni, obchodzić będziemy drugie urodziny specjalnych sądów własności intelektualnej w Polsce. Z tego powodu, dzisiaj 28 czerwca 2022r, w Instytucie Wymiaru Sprawiedliwości, odbyła się konferencja podsumowująca funkcjonowanie wydziałów własności intelektualnej. Poza przedstawicielami Ministerstwa Sprawiedliwości, obecni byli przedstawiciele radców, adwokatów oraz bardzo licznie – rzeczników patentowych.
Niewątpliwie okres 2 lat funkcjonowania specjalnych sądów rozstrzygających sprawy dotyczące własności intelektualnej należy ocenić pozytywnie. Fakt, że sporami z zakresu własności intelektualnej zajmują się wyspecjalizowani sędziowie orzekający według specjalnej procedury powoduje, że tworzy się jednolita praktyka w tych sprawach, jednak jest kilka kwestii wymagających poprawy.

O sporach IP, czyli dotyczących własności intelektualnej, pisaliśmy bardzo dużo. W sprawach tych istnieje tzw. przymus adwokacko – radcowsko – rzecznikowski. Jest to obowiązek ustanowienia w postępowaniu profesjonalnego pełnomocnika jakim może być adwokat, radca prawny czy rzecznik patentowy. To właśnie przedstawiciele tych zawodów podczas dzisiejszej konferencji wypunktowali to, co należy poprawić w procedurze i funkcjonowaniu sądów IP.

 

pisma, listy zaporowe

Ze względu na to, że postępowanie zabezpieczające jest bardzo istotne w sporach o własność intelektualną, a od jego wyniku często zależy przebieg sporu, dużo uwagi poświęcono tzw. listom zaporowym. W istocie, są to pisma zawierające stanowisko obowiązanego na wypadek złożenia wniosku o zabezpieczenie w sprawie dotyczącej obowiązanego. O listach tych pisaliśmy zastanawiając się, na ile jest to skuteczna próba ochrony przed niekorzystnym rozstrzygnięciem w sprawach własności intelektualnej. Podczas konferencji, zaproponowano, na wzór ustawodawstwa niemieckiego i hiszpańskiego, przyjęcie dopuszczalności składania takich pism w ramach nowelizacji artykułu 732 kpc. Pismo takie, odnoszące się do stanowiska wnioskodawcy, byłoby składane wraz z opłatą, rejestrowane przez sąd przyjmujący pismo i dołączone do akt sprawy z chwilą wpłynięcia wniosku o zabezpieczenie. Byłoby przechowywane przez sąd przez okres 6 miesięcy po zarejestrowaniu wpływu tego pisma. Po tym okresie, byłaby możliwość przedłużenia okresu przechowywania w sądzie pisma, gdyby wniosek przez pierwsze 6 miesięcy nie został złożony (ewentualnie aktualizacji takiego pisma za dodatkową opłatą). Pismo to musiałoby być zgodne z wymogami pism procesowych określonymi w art. 126 kpc.

 

niejednolite orzecznictwo w sprawach o zabezpieczenie

Kwestią, na którą zwrócono uwagę, była różna praktyka orzecznicza w rozstrzyganiu wniosków o zabezpieczenie: o wyjawienie i wydanie środków dowodowych. Pisaliśmy już o problemie rozbieżności w orzecznictwie. W opinii obecnych na konferencji sędziów, aktualne przepisy dopuszczają udzielenie zabezpieczenia w postaci żądania przez powoda wyjawienia lub wydania środka dowodowego, tylko wtedy, gdy naruszone jest prawo wyłączne. Tymczasem w definicji spraw własności intelektualnej mieszczą się także inne kwestie niezwiązane z naruszeniem praw wyłącznych, na przykład zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji, ochrona dóbr osobistych w zakresie, w jakim dotyczy ona wykorzystania dobra osobistego w celu indywidualizacji, reklamy lub promocji przedsiębiorcy, towarów lub usług – zwłaszcza skomercjalizowanego wizerunku (o ciekawych aspektach komercjalizacji wizerunku można przeczytać tu) a także w związku z działalnością naukową lub wynalazczą (o kognicji w sprawach IP pisaliśmy tu).

Upowszechnienie się praktyki odmawiającej udzielenia zabezpieczenia o wyjawienie i wydanie środków dowodowych w innych sprawach niż naruszenie praw wyłącznych spowoduje, że w przypadku naruszenia wizerunku czy tajemnicy przedsiębiorstwa, nie będzie możliwe skorzystanie z procedury pozwalającej na przygotowanie właściwego procesu. Takie zróżnicowanie ochrony przyznanej uprawnionym nie wydaje się uzasadnione. Niestety, mimo prawie 24 miesięcznej praktyki sądów, z naszej perspektywy, zabezpieczenie środka dowodowego jest instytucją, która wciąż generuje mnóstwo problemów, o czym pisaliśmy tu.

 

wsparcie sędziów w sporach dotyczących technicznych aspektów

Techniczne aspekty sporów dotyczących wynalazków czy nowych technologii, a także programów komputerowych, wymagają opinii biegłych, ekspertyz. Aktualnie, sądy mają problem z pozyskaniem odpowiednich osób z wykształceniem technicznym. Wyjściem z tej sytuacji, jest silniejsze współdziałanie pomiędzy sądami a Urzędem Patentowym RP, a faktycznie z ekspertami Urzędu. Na wzór niemiecki, rozważano wprowadzenie możliwości składania zapytań do ekspertów o wykonanie ekspertyz, które pozwalałyby sędziom lepiej zrozumieć kwestie techniczne. Padła propozycja powołania ławników posiadających wykształcenie technicznych bądź tak zwanych sędziów technicznych na wzór ustawodawstwa japońskiego.

 

W ramach ogólnego podsumowania stwierdzono, że średni czas rozpatrywania sporów w 2021 roku z 4 miesięcy (czyli po roku obowiązywania nowej procedury) skrócił się w 2022 roku do nieco ponad 2 miesięcy. To wydaje się informacją zaskakującą w kontekście doświadczenia jakie mamy w kancelarii. Z podsumowania dokonanego podczas konferencji wynika także, że stosunkowo niewiele jest składanych powództw wzajemnych o unieważnienie lub stwierdzenie wygaśnięcia prawa (o tym pisaliśmy tu). Zdarzają się pozwy o ustalenie, że podjęte czynności nie stanowią naruszenia patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji.

Widać, że najwięcej kontrowersji pojawia się przy okazji stosowania nowych środków zabezpieczających, zwłaszcza rozpatrywania wniosków o wyjawienie i wydanie środka dowodowego. Szkoda, że przez 2 lata funkcjonowania sądów, zarysowały się różne stanowiska orzecznicze i nie wypracowano praktyki, która nam jako pełnomocnikom pozwalałaby z całą pewnością doradzać klientom. W tym kontekście bardzo ważny i, miejmy nadzieję, możliwy do zrealizowania, jest postulat publikowania orzeczeń przez wszystkie wydziały własności intelektualnej. Obecnie, tylko sąd warszawski publikuje swoje orzeczenia. Dzięki publikacji orzeczeń przez inne wydziały, moglibyśmy znacznie lepiej móc oszacować szanse procesowe naszych klientów.

Zatem urodzinowym życzeniem jest, aby kolejna konferencja, w następne urodziny, pozwoliła na bardziej optymistyczną ocenę funkcjonowania sądów własności intelektualnej.

 

Photo by Tatiana Rodriguez on Unsplash

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami.

Kilka uwag o rozbieżnościach w interpretowaniu i stosowaniu przepisów w zakresie własności intelektualnej.

Jeśli sądy nie są zgodne co do interpretacji przepisów, to co ma zrobić zwykły Lewandowski? Jak ma stosować te same przepisy w różnych miastach w sądach własności intelektualnej? Pomimo, iż sądy własności intelektualnej funkcjonują od 1 lipca 2020 r., a w ich ramach zostały ustanowione dwa sądy apelacyjne – Sąd Apelacyjny w Warszawie i Sąd Apelacyjny w Poznaniu nastąpił rozłam w zakresie interpretacji przepisów dotyczących sporów IP. W tym wpisie postaramy się nakreślić rozbieżności ku przestrodze klientów i innych prawników zainteresowanych IP.

O nowych procedurach w sprawach własności intelektualnej pisaliśmy tu i tu. Zatem przypominając: w ramach postępowań dotyczących spraw własności intelektualnej zostały wprowadzone trzy instytucje:

  • zabezpieczenie środka dowodowego,
  • wyjawienie lub wydanie środka dowodowego (art. 479106 – art. 479111  k.p.c.)
  • wezwanie do udzielenia informacji uregulowane art. 479113 k.p.c. i nast.

 

W orzecznictwie Sądu Okręgowego w Warszawie[1] wskazuje się, że w wypadku czynów nieuczciwej konkurencji, które nie dotyczą dobra niematerialnego, przepis art. 479113 1 k.p.c. regulujący tzw. roszczenie informacyjne, w ogóle nie może znaleźć zastosowania. Zdaniem Sądu taka konkluzja wynika z oświadczenia Komisji Europejskiej dotyczącego art. 2 Dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (Dyrektywa)[2] w, którym zostały wymienione następujące prawa własności intelektualnej objęte zakresem Dyrektywy:

  • prawo autorskie,
  • prawa pokrewne z prawami autorskimi,
  • prawo sui generis twórców baz danych,
  • prawa twórcy topografii produktów półprzewodnikowych,
  • prawa ze znaku towarowego,
  • prawa ze wzoru,
  • prawa z patentu, włącznie z prawami wynikającymi z dodatkowych świadectw ochronnych,
  • oznaczenia geograficzne,
  • prawa ze wzoru użytkowego,
  • prawa wynikające z systemu ochrony odmian roślin,
  • nazwy handlowe, jeżeli są one chronione jako wyłączne prawa własnościowe w danym prawie krajowym.

W oświadczeniu tym nie wskazuje się nieuczciwej konkurencji, ale jednocześnie przyjęto, że zawarte w nim wyliczenie nie jest wyczerpujące: „Komisja uważa, że przynajmniej następujące prawa własności intelektualnej objęte są zakresem przedmiotowej dyrektyw”. Zatem, w treści Dyrektywy nie wykluczono rozszerzenia jej zakresu na wszystkie czyny nieuczciwej konkurencji. 

Sąd Okręgowy w Warszawie, wskazuje na konieczność jednoznacznego przesądzenia ze strony ustawodawcy, że roszczenie informacyjne stosowane jest we wszystkich sprawach własności intelektualnej, w tym w każdej sprawie z zakresu nieuczciwej konkurencji. W ocenie Sądu sam fakt, że do postępowania odrębnego z zakresu własności intelektualnej zostały zaliczone sprawy z nieuczciwej konkurencji, takim wskazaniem nie jest. Z art. 47989 k. p. c. nie wynika bowiem jednoznacznie by we wszystkich sprawach z zakresu własności intelektualnej mogły być stosowane wszystkie środki przewidziane w tym postępowaniu. Wskazuje na to historia i znaczenie roszczenia informacyjnego. W ocenie Sądu jedyny wyjątek od powyższej reguły należy uczynić dla tych czynów nieuczciwej konkurencji, które dotyczą eksploatacji dóbr niematerialnych, kopiowania produktów oraz dobra niematerialnego jakim jest tajemnica przedsiębiorstwa. Tylko bowiem w tych sprawach występują charakterystyczne problemy, które były przyczyną przyznania uprawnionym silniejszych niż w typowych sprawach cywilnych uprawnień proceduralnych. Przepis art. 47989p.c. rozszerzył zatem na potrzeby polskiego porządku prawnego, zastosowanie roszczenia informacyjnego w sprawach nieuczciwej konkurencji, ale jedynie w tych, w których chodzi o eksploatację dobra niematerialnego, kopiowanie produktu i naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa.

Po pierwsze, zauważyć należało, że powyższa definicja sprawy własności intelektualnej ma jedynie charakter procesowy i nie wpływa na materialnoprawne rozumienie własności intelektualnej (praw własności intelektualnej). Po drugie, nie przesądza ona, iż do wszelkich tego rodzaju spraw znajdują zastosowanie wszystkie instytucje uregulowane w Dziale IVg.

Polskie orzecznictwo nie udzieliło jeszcze jednoznacznej odpowiedzi, czy ustawodawca krajowy rozszerzył zakres Dyrektywy na czyny nieuczciwej konkurencji. I tak na przykład w prawomocnym postanowieniu Sądu Okręgowego w Warszawie z 20 listopada 2020 r., XXII GWo 87/20 (dotyczącym zabezpieczenia środka dowodowego) wyrażono pogląd, że przepisy Dyrektywy znajdują zastosowanie do wszystkich spraw z zakresu własności intelektualnej, w tym również takich, które zostały zaliczone do nich przepisami proceduralnymi, jak sprawy z zakresu nieuczciwej konkurencji – to jest wyznaczającymi zakres postępowania odrębnego w polskiej procedurze cywilnej. W orzeczeniu tym podkreślono jednak konieczność zawężającej wykładni środków implementowanych z Dyrektywy, tak by nie stosować je do wszystkich czynów nieuczciwej konkurencji, lecz jedynie tych, które dotyczą wykorzystania dóbr niematerialnych.

 

Jednakże Sąd Apelacyjny w Warszawie[3] w pewnej części odmiennie do Sądu Okręgowego w Warszawie twierdzi, że analiza przepisów dotyczących poszczególnych środków uregulowanych w przepisach od art. 47996 do art. 479121 k. p.c. wskazuje, iż ich przedmiotowy zakres zastosowania jest odmienny. W przypadku zabezpieczenia środka dowodowego przepisy nie wskazują na żadne ograniczenia, zatem instytucja ta może znaleźć zastosowanie we wszystkich sprawach własności intelektualnej (por. art. 47997 § 1 k.p.c.).

Inaczej jest natomiast w przypadku instytucji w postaci wyjawienia lub wydania środka dowodowego i wezwania do udzielenia informacji (art. 479112 – art. 479121 k.p.c.), które ograniczone zostały do spraw o naruszenie praw własności intelektualnej (por. art. 479106 k.p.c.), ewentualnie spraw o naruszenie (por. art. 479113 § 1 k.p.c.).

Różnicy tej nie należy jednak nadawać normatywnego znaczenia, bowiem również w przypadku wniosku o udzielenie informacji chodzi o sprawy o naruszenie praw własności intelektualnej, co jednoznacznie wynika z art. 479116 1 k.p.c., nakładającego na wnioskodawcę obowiązek przytoczenia okoliczności wiarygodnie wskazujących na naruszenie prawa własności intelektualnej (por. także art. 479114 pkt 1-3 k.p.c., w których również mowa jest o naruszeniu prawa własności intelektualnej). Sąd nie podzielił zatem zdania skarżącego, że w art. 479113 § 1 k.p.c. nie został wskazany przedmiot naruszenia i w związku z tym, w celu jego określenia należy odwołać się do art. 47989 k.p.c.”

 

Natomiast zupełnie odmienny pogląd przestawił Sąd Apelacyjny w Poznaniu[4] wskazując, że ustawodawca wprowadził do Kodeksu postępowania cywilnego szczególne instrumenty proceduralne, które mają zastosowanie we wszystkich sprawach z zakresu własności intelektualnej, w postaci: zabezpieczenia środka dowodowego (art. 47996 – 479105p.c.), wyjawienia lub wydania środka dowodowego (art. 479106 – 479111 k.p.c.) oraz wezwania do udzielenia informacji (art. 479112 – 479121 k.p.c.). W art. 47989 1 k.p.c. ustawodawca wymienił sprawy własności intelektualnej do których zaliczył sprawy o: ochronę praw autorskich i pokrewnych, ochronę praw własności przemysłowej, ochronę innych praw na dobrach niematerialnych. W § 2 wskazał, że dla potrzeb stosowania przepisów odrębnych o postępowaniu w sprawach własności intelektualnej sprawami własności intelektualnej są także sprawy o: zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji; ochronę dóbr osobistych w zakresie, w jakim dotyczy ona wykorzystania dobra osobistego w celu indywidualizacji, reklamy lub promocji przedsiębiorcy, towarów lub usług; ochronę dóbr osobistych w związku z działalnością naukową lub wynalazczą. Zatem jako sprawy własności intelektualnej w szerokim znaczeniu ustawodawca traktuje również sprawy o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji. Zostały one zaliczone do tej kategorii w całości, pomimo że nie wszystkie delikty nieuczciwej konkurencji pozostają w związku z własnością intelektualną, skoro niektóre z nich wywołują potrzebę ochrony innych interesów przedsiębiorcy niż jego dobra niematerialne (zob. komentarz do art. 47989p.c. pod. red. Małgorzaty Manowskiej). Wobec tego, środki procesowe przewidziane w art. 479106p.c. i n. oraz art. 479113 § 1 k.p.c. i n. znajdują zastosowania także do roszczeń dochodzonych w oparciu o przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

 

Podsumowując przedstawione stanowiska sądów można stwierdzić, że:

  1. Sąd Okręgowy w Warszawie w zakresie stosowania wszystkich 3 instytucji wprowadzonych w postępowaniu szczególnym dotyczącym praw IP do spraw z zakresu zwalczania nieuczciwej konkurencji wskazuję na ich ograniczone zastosowanie wyłącznie do tych czynów, które eksploatacji dobra niematerialnego, kopiowania produktu i naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa.
  2. Sąd Apelacyjny w Warszawie podziela powyższy pogląd Sądu Okręgowego w Warszawie z tym, że twierdzi, że w przypadku zabezpieczenia środka dowodowego przepisy nie wskazują na żadne ograniczenia, zatem instytucja ta może znaleźć zastosowanie we wszystkich sprawach własności intelektualnej, czyli dotyczących wszystkich czynów nieuczciwej konkurencji.
  3. Sąd Apelacyjny w Poznaniu przedstawia zupełnie odmienny pogląd i wskazuje, że wszystkie trzy przedmiotowe instytucje będą mieć zastosowanie do wszystkich spraw własności intelektualnie, w tym do roszczeń dochodzonych w oparciu o przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

 

Termin „własność intelektualna”

Termin własność intelektualna nie jest pojęciem regulowanym przez żaden polski akt prawny. Pojęcie własności intelektualnej nie jest regulowane także w Dyrektywie, której implementację stanowią regulacje dotyczące postępowań w sprawach własności intelektualnej zamieszczone w Dziale IVg kodeksu postępowania cywilnego.

Definicji własności intelektualnej nie zawiera także Dyrektywa Natomiast Komisja Europejska wydała oświadczenie, w którym wymienia minimalny zakres przedmiotowy objęty Dyrektywą. Wobec tego należy odnieść się do innych aktów regulujących kwestię własności intelektualnej. Naturalnie należy sięgnąć do Konwencji o ustanowieniu Światowej Organizacji Własności Intelektualnej, sporządzonej w Sztokholmie dnia 14 lipca 1967 r. Konwencja ta definiuje własność intelektualną jako prawa odnoszące się do:

  • dzieł literackich, artystycznych i naukowych,
  • interpretacji artystów interpretatorów oraz do wykonań artystów wykonawców, do fonogramów i do programów radiowych i telewizyjnych,
  • wynalazków we wszystkich dziedzinach działalności ludzkiej,
  • odkryć naukowych,
  • wzorów przemysłowych,
  • znaków towarowych i usługowych, jak również do nazw handlowych i oznaczeń handlowych,
  • ochrony przed nieuczciwą konkurencją oraz
  • wszelkie inne prawa dotyczące działalności intelektualnej w dziedzinie przemysłowej, naukowej, literackiej i artystycznej.

 

Innym aktem w sprawach własności intelektualnej jest Porozumienie w sprawie Handlowych Aspektów Praw Własności Intelektualnej – Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights, zwany TRIPS. Stanowiące złącznik do porozumienia w sprawie utworzenia Światowej Organizacji Handlu (WTO) z 15.04.1994 r., Dz.U. z 1995 r. Nr 98, poz. 483, ustalające minimalne standardy ochrony, wyznacza następujący zakres praw własności intelektualnej:

  • prawa autorskie i pokrewne,
  • znaki towarowe,
  • oznaczenia geograficzne,
  • wzory przemysłowe,
  • patenty,
  • wzory masek (topografie) układów scalonych,
  • ochrona informacji nie ujawnionej,
  • kontrola praktyk antykonkurencyjnych w licencjach umownych.

 

Natomiast Konwencja paryska o ochronie własności przemysłowej z 20.03.1883 r.; akt sztokholmski z 14.07.1967 r., wskazuje, że przedmiotem ochrony własności przemysłowej są:

  • patenty na wynalazki,
  • wzory użytkowe,
  • rysunki i modele przemysłowe,
  • znaki fabryczna lub handlowe,
  • nazwa handlowa i
  • oznaczenia pochodzenia lub nazwy pochodzenia, jak również
  • zwalczanie nieuczciwej konkurencji.

 

Pomimo, iż Unia Europejska nie jest stroną konwencji wiele instrumentów UE odzwierciedla międzynarodowe zobowiązania państw członkowskich wynikające z konwencji berneńskiej i rzymskiej, a także z porozumienia TRIPS Światowej Organizacji Handlu i z międzynarodowych traktatów Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) z 1996 r.[5] Dodatkowo należy także zwrócić uwagę na art. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 324), który wskazuje, że zwalczanie nieuczciwej konkurencji reguluje odrębna ustawa.

W tym zakresie doktryna wyjaśnia, że obecność art. 2 w ustawie – Prawo własności przemysłowej tłumaczone jest przede wszystkim okolicznością, że zwalczanie nieuczciwej konkurencji jest objęte zakresem pojęcia własności przemysłowej w Konwencji Paryskiej. Ustawodawca dostrzega fakt objęcia zwalczania nieuczciwej konkurencji zakresem pojęcia własności przemysłowej w Konwencji Paryskiej i w związku z tym widzi potrzebę zasygnalizowania, że ustawa – Prawo własności przemysłowej nie obejmuje istotnego elementu zakresu przedmiotowego Konwencji Paryskiej. Pomimo iż przepisy prawa polskiego z zakresu zwalczania nieuczciwej konkurencji nie przyznają praw wyłącznych i bezwzględnych do dóbr niematerialnych nie są jednoznacznie oceniane w odniesieniu do ochrony dóbr niematerialnych na podstawie przepisów o stypizowanych czynach nieuczciwej konkurencji. Istnieją stanowiska wskazujące na wyodrębnienie prawa podmiotowego do tajemnicy przedsiębiorstwa (art. 11 uznk) oraz do praw podmiotowych do oznaczeń przedsiębiorstw (art. 5–7 uznk) a także niezarejestrowanych znaków towarowych (art. 10 uznk)[6]. Co więcej, ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jest stosowana do ochrony praw własności intelektualnej przede wszystkim w sytuacji braku ochrony na podstawie Prawa własności przemysłowej, a do najczęstszych takich przypadków możemy zaliczyć:

  • niezarejestrowane jako znaki towarowe oznaczenia,
  • naśladownictwo opakowań,
  • ochrona know-how[7].

 

cel Dyrektywy

Celem Dyrektywy jest zbliżenie systemów prawnych w celu zapewnienia wysokiego, równoważnego i jednakowego poziomu bezpieczeństwa na rynku wewnętrznym. Zgodnie z motywem 2 Dyrektywy ochrona własności intelektualnej ma umożliwiać wynalazcy lub twórcy uzyskiwanie prawnie uzasadnionych korzyści ze swego wynalazku lub dzieła. Powinna też umożliwiać jak najszersze upowszechnianie dzieł, idei i nowego know-how. Jednocześnie nie może ograniczać wolności słowa, swobodnego przepływu informacji ani ochrony danych osobowych, z ochroną danych w Internecie włącznie.

Dodatkowo unijny ustawodawca w motywie 13 Dyrektywy wskazuje, że niezbędne jest możliwie jak najszersze zdefiniowanie zakresu stosowania niniejszej dyrektywy, tak aby obejmowała wszystkie prawa własności intelektualnej objęte przepisami wspólnotowymi w tej dziedzinie i/lub prawem wewnętrznym danego Państwa Członkowskiego. Wymaganie to nie wpływa jednak na możliwość życzącej sobie tego części Państw Członkowskich rozszerzania do celów wewnętrznych przepisów niniejszej dyrektywy, włączając działania o charakterze nieuczciwej konkurencji, w tym produkcję kopii nielegalnych i działania podobne.

W zakresie ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa i na zastosowanie Dyrektywy w tym zakresie wskazuje także motyw 39 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/943 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie ochrony niejawnego know-how i niejawnych informacji handlowych (tajemnic przedsiębiorstwa) przed ich bezprawnym pozyskiwaniem, wykorzystywaniem i ujawnianiem, w którym stwierdza się, że niniejsza dyrektywa nie powinna wpływać na stosowanie wszelkich innych odpowiednich przepisów prawnych w innych dziedzinach, w tym praw własności intelektualnej i prawa zobowiązań. Niemniej jednak, w przypadku gdy zakres stosowania Dyrektywy pokrywa się z zakresem niniejszej dyrektywy, pierwszeństwo ma niniejsza dyrektywa, jako lex specialis.

Natomiast w Komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady I Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 29.11.2017 r. – Wytyczne dotyczące niektórych aspektów dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej wskazano, że w odniesieniu do wszystkich działań o charakterze nieuczciwej konkurencji regulowanych na szczeblu krajowym i nieobjętych zakresem dyrektywy w sprawie tajemnic przedsiębiorstwa zastosowanie mają zasady ogólne. Przepisy Dyrektywy będą mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy dane państwo członkowskie zdecyduje się rozszerzyć jej zakres stosowania na szczeblu krajowym zgodnie z motywem 13 tej Dyrektywy[8].

 

Informacje dotyczące stosowania szczególnych instytucji wynikające z uzasadnienia projektu ustawy

W uzasadnieniu projektu nowelizacji z 13.02.2020 r. wskazano, że celem ustawodawcy było dążenie do objęcia zakresem kognicji wyspecjalizowanych sądów własności intelektualnej jak najszerszej kategorii spraw, w tym dotyczących praw tradycyjnie niezaliczanych do własności intelektualnej np. dóbr osobistych podlegających komercjalizacji, m.in. wizerunku. Jest to tendencja zgodna z treścią motywu 2 preambuły Dyrektywy, z którego wynika, że ochrona własności intelektualnej ma umożliwiać wynalazcy lub twórcy uzyskiwanie prawnie uzasadnionych korzyści ze swego wynalazku lub dzieła, powinna też umożliwiać jak najszersze upowszechnianie dzieł, idei i nowego know-how. W sytuacjach granicznych, gdy nie jest pewne, jaka podstawa materialnoprawna ochrony powinna znaleźć zastosowanie np. w wypadku idei, pomysłów lub informacji, kwestie te powinny rozstrzygać wyspecjalizowane sądy.

Co więcej, na potrzebę stosowania wobec spraw dotyczących nieuczciwej konkurencji środków prawnych umożliwiających zdobywanie przez uprawnionego wiedzy o faktach naruszeń prawa wskazywała również doktryna. Podkreślając szczególną trudność w udowodnieniu wysokości korzyści uzyskanej bezpodstawnie przez sprawcę czynu

Według projektu wybór konkretnego środka zależeć powinien od rodzaju i okoliczności występujących w określonej sprawie. Może zadecydować zatem rodzaj dochodzonego prawa własności intelektualnej, ale również konkretne okoliczności mające miejsce w danej sprawie. Z uwagi na różnorodność stanów faktycznych charakteryzujących sprawy z zakresu praw własności intelektualnej, niecelowe byłoby wskazywanie a priori, który z tych trzech środków procesowych przypisany zostanie w praktyce do określonego rodzaju spraw. Analogicznie tę kwestię postrzega prawodawca unijny, według którego z jednej strony, dla wszystkich dochodzonych praw własności intelektualnej środki powinny zostać unormowane jednolicie, jednakże – z drugiej strony – już w ramach konkretnej sprawy sądowej, to jej szczególne okoliczności mają decydować o wyborze właściwego środka procesowego[9].

Ponadto, w uzasadnieniu ustawodawca wskazuje wprost, że prezentowane instytucje procesowe, czyli zabezpieczenie środka dowodowego, wezwanie do wydania lub wyjawienia środka dowodowego oraz wezwania do udzielenia informacji – znajdują swoją regulację na poziomie prawa europejskiego w art. 6-8 Dyrektywy, a podkreślenia wymaga fakt, że celem projektu nie jest implementacja powołanych przepisów dyrektywy do krajowego porządku prawnego, a zapewnienie jednolitości stosowania tych przepisów we wszystkich sprawach z zakresu prawa własności intelektualnej[10].

 

Wydawać by się mogło, że powyższe stwierdzenie powinno rozwiać wszelkie wątpliwości w zakresie możliwości stosowania nowych instytucji procesowych, jednakże ustawodawca posłużył się określeniem „we wszystkich sprawach z zakresu praw własności intelektualnej”, a nie „we wszystkich sprawach własności intelektualnej”. Stanowi to o tyle problematyczną kwestię, że ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji chroni przede wszystkim interes przedsiębiorcy, a nie jego prawo wyłączne[11].

 

Wobec tego należy przeanalizować treść uzasadnienia do projektu ustawy w zakresie poszczególnych instytucji.

 

zabezpieczenie środka dowodowego

Ustawodawca wskazuje, że celem omawianej instytucji jest:

  • z jednej strony – zapewnienie przyszłemu (lub aktualnemu) powodowi możliwości uzyskania informacji o faktach dotyczących naruszeń jego praw, przy czym chodzi o prawa, które są dochodzone w sprawach, o których jest mowa w art. 47989 projektu (cel wydobywczy);
  • drugiej strony – pozyskanie, na potrzeby trwającego lub przyszłego postępowania, materialnego substratu, za pomocą którego prowadzony będzie dowód (cel zachowawczy).

 

wyjawienie lub wydanie środka dowodowego

W przypadku tego środka procesowego projekt zakłada, że przysługuje on jedynie powodowi w sprawie o naruszenie praw własności intelektualnej. Środek ten ma umożliwić powodowi zdobycie wiedzy o faktach dotyczących naruszeń jego prawa, których on samodzielnie nie może poznać w przestrzeni pozasądowej.

Żądany środek dowodowy jest związany z dochodzonym roszczeniem z tytułu naruszenia praw własności intelektualnej. Instytucja ta nie może zatem stanowić podstawy do uzyskiwania informacji o innych faktach niż te, które dotyczą ochrony naruszonego prawa.

 

wezwanie do udzielenia informacji

Podstawowym celem projektowanej nowelizacji w tym zakresie jest stworzenie jednolitej regulacji obejmującej przepisy dotyczące wezwania do udzielenia informacji w stosunku do wszystkich praw własności intelektualnej. Jednoczenie ustawodawca wskazuje, że regulacje te były przewidziane w art. 90 upapp, art. 2861 pwp, art. 11a ustawy o ochronie baz danych, art. 36b ustawy o ochronie prawnej odmian roślin. Oznacza to, że regulacje te dotyczyły wszystkich praw własności intelektualnej sensu stricto.

Należy przy tym wskazać, że projektowana instytucja znajdzie zastosowanie w przypadku istnienia jej związku z postępowaniem w przedmiocie naruszenia prawa własności intelektualnej. Zatem udzielenie informacji powinno nastąpić albo w toku postępowania o naruszenie prawa własności intelektualnej, albo przed wszczęciem takiego postępowania.

W sprawach o ochronę praw własności intelektualnej chodzi w szczególności o takie okoliczności, jak istnienie prawa, fakt jego naruszenia przez pozwanego, a w przypadku roszczeń pieniężnych dodatkowo – rozmiar bezpodstawnie uzyskanych przez pozwanego korzyści czy też powstanie i rozmiar szkody. Powołanie i udowodnienie wymienionych okoliczności faktycznych w praktyce wywołuje zasadnicze trudności, gdyż uprawnionemu mogą być nieznane rozmiary nielegalnej działalności pozwanego, liczba bezprawnie wytworzonych lub wprowadzonych do obrotu towarów itp.

 

Naruszenie prawa

Zgodnie z art.  47989 kpc przepisy Działu IVg stosuje się do spraw o:

  1. ochronę praw autorskich i pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw na dobrach niematerialnych;
  2. zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji;
  3. ochronę dóbr osobistych w zakresie, w jakim dotyczy ona wykorzystania dobra osobistego w celu indywidualizacji, reklamy lub promocji przedsiębiorcy, towarów lub usług;
  4. ochronę dóbr osobistych w związku z działalnością naukową lub wynalazczą.

 

Przy czym należy zaznaczyć, że każda sprawa o naruszenie jest sprawą o ochronę praw na dobrach niematerialnych, ale już nie każda sprawa o ochronę jest sprawą o naruszenie. Przedstawione rozróżnienie będzie miało wpływ na dostępność trzech instytucji wprowadzonych przez przepisy regulujące postępowanie szczególne w sprawach własności intelektualnej[12].

Powyższe znajduje wyraz w:

  • art. 479106 kpc „W sprawie o naruszenie prawa własności intelektualnej powód, który uprawdopodobnił roszczenie, może żądać, aby pozwany wyjawił lub wydał środek dowodowy, którym dysponuje (…)”.
  • art. 479113 kpc „Na wniosek uprawnionego, jeżeli wykaże on w sposób wiarygodny okoliczności wskazujące na naruszenie, sąd może przed wszczęciem postępowania w sprawie o naruszenie lub w jego toku aż do zamknięcia rozprawy w pierwszej instancji wezwać naruszającego do udzielenia informacji o pochodzeniu i sieciach dystrybucji towarów lub usług, jeżeli jest to niezbędne dla dochodzenia roszczenia”.

 

Analogiczne odniesienia do „naruszenia prawa” nie pojawiają się przepisach dotyczących zabezpieczenia środka dowodowego.

Przykładem spraw o ochronę własności intelektualnej ale nie o naruszenie własności intelektualnej jest sprawa o wynagrodzenie umowne z tytułu korzystania z dóbr chronionych prawami o charakterze bezwzględnym (np. sprawy o zapłatę wynagrodzeń z tytułu umów licencyjnych)[13].

Natomiast w zakresie nieuczciwej konkurencji ustawodawca nie posługuje się terminem ochrony lecz terminami zapobieganie i zwalczanie.

 

Podsumowanie

Bez wątpienia sprawy o zwalczenie nieuczciwej konkurencji są sprawami własności intelektualnej rozpoznawanymi w postępowaniu szczególnym jakim jest postępowanie w sprawach własności intelektualnej uregulowane w Dziale IVg kodeksu postępowania cywilnego, co oznacza, że wszystkie sprawy z zakresu zwalczania nieuczciwej konkurencji są rozpoznawane przez sądy własności intelektualnej. W stanowisku Komisji zostało wyraźnie wskazane, że przepisy Dyrektywy będą mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy dane państwo członkowskie zdecyduje się rozszerzyć jej zakres stosowania na szczeblu krajowym[14].

Orzecznictwo wskazuje, że z samego uzasadnienia projektu ustawy nie wynika by intencją ustawodawcy było rozszerzenie zakresu stosowania Dyrektywy na sprawy z zakresu nieuczciwej konkurencji, przy czym z całości uzasadnienia projektu nie wynika też by projektodawca zanegował taką możliwość[15]. Stanowisko jednoznacznie wskazujące na brak skorzystania z przewidzianej w Dyrektywie możliwości dostosowania przepisów wewnętrznych odnoszących się do zwalczania nieuczciwej konkurencji do zasad w niej przewidzianych wyraziła K. Szczepanowska – Kozłowska[16]. Oznacza to, że do interpretacji przepisów dotyczących odpowiedzialności z tytułu popełnienia czynu nieuczciwej konkurencji nie znajdą zastosowania przepisy Dyrektywy.

Jednakże należy przypomnieć o możliwości kumulatywnego stosowania roszczeń z zakresu spraw dotyczących własności intelektualnej, a także uprawnienia wyboru podstawy dochodzenia swoich roszczeń przez podmiotu uprawniony.

 

Wobec powyższego, w zakresie możliwości korzystania z regulowanych przepisami postępowania o sprawach własności intelektualnej instytucji w postaci zabezpieczenia środka dowodowego, wyjawienia lub wydania środka dowodowego oraz wezwania do udzielenia informacji nie jest jasne czy wskazane instytucję będą mógłby być w tych sprawach stosowane.

Na podstawie przedstawionych orzeczeń wydaje się zasadne przyjęcie, że zabezpieczenie środka dowodowego będzie mieć zastosowanie wszystkich sprawach o zwalczanie nieuczciwej konkurencji[17].

Natomiast wyjawienie lub wydanie środka dowodowego oraz wniosek o udzielenie informacji, w naszej opinii, będzie mieć zastosowane w zakresie spraw o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji, które dotyczą eksploatacji niematerialnych dób intelektualnych, czyli w przypadku:

  • konkurencji pasożytnicza (wykorzystywania cudzej renomy) (art. 3 uznk),
  • wprowadzającego w błąd oznaczenie przedsiębiorstwa (art. 5 uznk),
  • oznaczenia przedsiębiorstwa nazwiskiem przedsiębiorcy (art. 6 uznk),
  • używania oznaczenia przedsiębiorstwa zlikwidowanego, podzielonego lub przekształconego (art. 7 uznk),
  • fałszywego oznaczania pochodzenia towarów lub usług (art. 8 uznk),
  • ochrony kwalifikowanych oznaczeń geograficznych i chronionych nazw pochodzenia (art. 9 uznk),
  • wprowadzającego w błąd oznaczenia towarów lub usług (art. 10 uznk),
  • ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa (art. 11 uznk),
  • naśladownictwa (art. 13 uznk).

W świetle orzeczeń sądów warszawskich wątpliwa jest możliwość stosowania ww. środków do spraw z zakresu:

  • nieuczciwej reklamy (art. 16 uznk),
  • rozpowszechniania nieprawdziwych informacji o konkurencyjnym przedsiębiorcy art. 14 uznk),
  • przejmowania pracowników i klientów (art. 12 uznk),
  • utrudniania dostępu do rynku (art. 15 uznk),
  • przekupstwa osoby pełniącej funkcję publiczną (art. 15a uznk),
  • wytwarzania i używania urządzeń niedozwolonych (art. 15b uznk),
  • naruszenia zakazu praktyk ograniczających konkurencję (art. 15c uznk),
  • sprzedaży premiowanej (art. 17a uznk),
  • prowadzenia systemu sprzedaży lawinowej (art. 17c uznk),
  • wprowadzania do obrotu własnych marek przez sklepy dyskontowe (art. 17d uznk),
  • przekazywania informacji do biura informacji gospodarczej z naruszeniem przepisów; niezażądania aktualizacji lub usunięcia informacji; nieusunięcia lub niedokonania aktualizacji informacji (art. 17f uznk),
  • nieuzasadnionego wydłużania terminów zapłaty za dostarczone towary lub wykonane usługi (art. 17g uznk).

Mamy nadzieję, że stanowiska sądów zostaną ujednolicone, aby ułatwić dochodzenie roszczeń w sprawach dotyczących nieuczciwej konkurencji. Utrzymujące się rozbieżności powodowałby, że na inną ochronę  mogłyby liczyć strony oddające spory do sądów zlokalizowanych w różnych miejscowościach. 

[1] Postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2021 r. sygn. XXII GWo 63/21, postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 22 października 2021 r. sygn. XXII GWo 62/21.
[2] zakres przedmiotowy dyrektywy – Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej z 13.4.2005, L 94/37 – https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2005:094:0037:0037:PL:PDF.
[3] Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGz 498/21.
[4] Postanowienia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2022 r., sygn. I AGz 5/22.
[5]https://www.europarl.europa.eu/factsheets/pl/sheet/36/wlasnosc-intelektualna-przemyslowa-i-handlowa
[6] Tom VIIIA. Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. prof. dr hab. Konrad Osajda, dr hab. Łukasz Żelechowski, art. 2.
[7] M. Kondrat [w:] H. Fedorowicz, M. Jezierska-Zięba, A. Przytuła, J. Stefańczyk-Kaczmarzyk, M. Kondrat, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, Warszawa 2021, art. 2.
[8]https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A52017DC0708
[9] Uzasadnienie, st. 15.
[10] Uzasadnienie, st. 12.
[11] Art. 3 uznk: Czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta. Art. 18 uznk: W razie dokonania czynu nieuczciwej konkurencji, przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać (…).
[12] D. Sierżant [w:] Postępowanie cywilne w sprawach własności intelektualnej. Komentarz dla pełnomocników procesowych i sędziów, red. B. Karolczyk, Warszawa 2021, art. 479(89).
[13] M. Rejdak, Nowe postępowanie w sprawach własności intelektualnej, LEX/el. 2020.
[14]https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A52017DC0708
[15] Postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2021 r. sygn. XXII GWo 63/21.
[16] K. Szczepanowska-Kozłowska [w:] E. Nowińska, K. Szczepanowska-Kozłowska, Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2022, art. 18.
[17] postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGz 498/21 oraz postanowienia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2022 r., sygn. I AGz 5/22.

 

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami.

Czy zawsze tylko dłużnik ponosi koszty prowadzonej egzekucji?

Niedawno pisaliśmy o mało popularnej egzekucji prowadzonej z praw własności intelektualnej. Tym razem piszemy o innej wyjątkowej sytuacji. Ma ona miejsce wówczas, gdy wierzyciel nadużywa swojego prawa do egzekucji należności.

Zasadą jest, że dłużnik zwraca wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji. Koszty te ściągane są wraz z egzekwowanym świadczeniem. Co jednak w sytuacji, gdy wierzyciel doprowadza do oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub wskazuje we wniosku o wszczęcie egzekucji osobę niebędącą dłużnikiem? Przecież może się zdarzyć, że do złożenia wniosku o egzekucję dochodzi wyłącznie w celu szykanowania dłużnika, który dobrowolnie i terminowo realizuje obowiązki określone w tytule wykonawczym.

Zgodnie z art. 2 ustawy o kosztach komorniczych[1] (ukk), koszty komornicze obejmują:

  1. wydatki komornika poniesione w toku prowadzonego przez niego postępowania egzekucyjnego oraz
  2. opłaty komornicze.

Rozliczenie kosztów postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 770 Kodeks postępowania cywilnego (kpc)[2], następuje poprzez ich ustalenie w formie postanowienia przez komornika wraz z ukończeniem postępowania egzekucyjnego. W postanowieniu tym komornik oznacza wysokość kosztów komorniczych z rozbiciem na poszczególne rodzaje opłat i wydatków oraz wskazuje, do jakiej wysokości i przez kogo zostały uiszczone, a w razie konieczności wskazuje osobę, którą one obciążają. Uzasadnienie postanowienia w przedmiocie kosztów komorniczych powinno zawierać szczegółowe wyliczenie powstałych kosztów komorniczych wraz z dokładnym określeniem sposobu ich obliczenia, określenie czynności lub zdarzeń stanowiących podstawę ich ustalenia oraz wskazanie podstawy prawnej.

 

wydatki komornika poniesione w toku prowadzonego przez niego postępowania egzekucyjnego podlegające zwrotowi

Artykuł 6 ukk zawiera katalog wydatków, których zwrot przysługuje komornikowi. Należą do nich:

  1. należności biegłych i tłumaczy;
  2. koszty ogłoszeń;
  3. koszty transportu specjalistycznego;
  4. koszty przejazdu poza miejscowość, która jest siedzibą kancelarii komorniczej oraz zryczałtowane koszty przejazdu w granicach tej miejscowości;
  5. zryczałtowane koszty utrwalania czynności odbywających się poza kancelarią oraz przechowywania zapisu obrazu i dźwięku, o ile wierzyciel domagał się utrwalenia czynności;
  6. należności osób powołanych na podstawie odrębnych przepisów do udziału w czynnościach;
  7. koszty uzyskania dokumentów lub informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania;
  8. koszty doręczenia korespondencji z wyjątkiem kosztów doręczenia stronom zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, postępowania zabezpieczającego lub postępowania o wykonanie europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym;
  9. koszty działania komornika poza rewirem komorniczym;
  10. koszty przekazania środków pieniężnych przekazem pocztowym lub przelewem bankowym;
  11. koszty pokrycia opłaty sądowej należnej od wniosku o wpis w księdze wieczystej.

 

opłaty komornicze

Katalog opłat komorniczych został określony w art. 18 ukk. Opłaty te obejmują:

1. opłaty egzekucyjne za:

  • przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego,
  • wykonanie zabezpieczenia roszczenia
  • wykonanie europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym
  • wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu środka dowodowego w sprawach własności intelektualnej
  • wykonanie postanowienia nakazującego wydanie środka dowodowego w sprawach własności intelektualnej

2. opłaty za przeprowadzenie innego postępowania albo dokonanie innych czynności.

 

opłaty egzekucyjne ze przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego

W sprawie o egzekucję świadczeń pieniężnych komornik ściąga od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 10% wartości wyegzekwowanego świadczenia.

Natomiast, jeżeli dłużnik, w terminie miesiąca od dnia doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, wpłaci do komornika całość lub część egzekwowanego świadczenia, komornik ściąga od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 3% wartości wyegzekwowanego w ten sposób świadczenia.

 

opłaty egzekucyjne ponoszone przez wierzyciela

Pomimo generalnej zasady, że kosztami postepowania egzekucyjnego obciążany jest dłużnik istnieją sytuacje, w których to wierzyciel może zostać obciążony takimi kosztami.

 

opłata stosunkowa w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego – art. 29 ukk

Zgodnie z art. 29 ukk wierzyciel zostaje obciążony opłatą stosunkową w wysokości 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania w przypadku:

  1. umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela albo
  2. umorzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu w przypadku, gdy wierzyciel w ciągu sześciu miesięcy nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania lub nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania (art. 824 § 1 pkt 4 kpc).

Jeżeli wniosek wierzyciela o umorzenie postępowania egzekucyjnego, został zgłoszony przed doręczeniem dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, opłata egzekucyjna wynosi 100 złotych niezależenie od wartości świadczenia podlegającego egzekucji.

Wierzyciel nie zostanie obciążony opłatą w przypadku, gdy wierzyciel wykaże, że przyczyna umorzenia postępowania egzekucyjnego wiąże się:

  • ze spełnieniem świadczenia przez dłużnika albo
  • z zawarciem porozumienia między wierzycielem a dłużnikiem dotyczącym sposobu lub terminu spełnienia świadczenia.

W takim przypadku opłata egzekucyjna obciąża dłużnika w wysokości:

  • 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania – jeżeli spełnienie świadczenia albo zawarcie porozumienia nastąpiło w ciągu miesiąca od doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji
  • 10% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania – jeżeli spełnienie świadczenia albo zawarcie porozumienia nastąpiło po upływie miesiąca od doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji
  • 100 zł – jeżeli wniosek wierzyciela o umorzenie postępowania egzekucyjnego został zgłoszony przed doręczeniem dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji i doszło do spełnienia świadczenia albo zawarcia porozumienia

W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z innych przyczyn niż wskazane powyżej, zgodnie z art. 29 ust. 4 ukk, komornik pobiera od wierzyciela opłatę w wysokości 150 złotych. Opłata podlega zmniejszeniu o sumę opłat egzekucyjnych ściągniętych i obciążających dłużnika.

 

opłata stosunkowa obciążająca wierzyciela w przypadku oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub wskazania osoby niebędącej dłużnik – art. 30 ukk

W przypadku:

  1. oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub
  2. wskazania we wniosku o wszczęcie egzekucji osoby niebędącej dłużnikiem

komornik wydaje postanowienie o pobraniu od wierzyciela opłaty stosunkowej w wysokości 10% egzekwowanego świadczenia. W takim przypadku komornik nie ściąga ani nie pobiera opłaty od dłużnika, a opłatę ściągniętą lub pobraną zwraca dłużnikowi.

Celem tej regulacji jest wyeliminowanie sytuacji, w których wierzyciele nie dokładają należytej staranności przy określeniu osoby dłużnika (wskazując np. nieprawidłowy adres) i doprowadzają w ten sposób do podjęcia czynności egzekucyjnych przeciwko osobom trzecim oraz ograniczenie sytuacji, w których wierzyciel kieruje do komornika wniosek o wszczęcie egzekucji pomimo uprzedniego spełnienia świadczenia przez dłużnika[3]. Dodatkowo art. 30 ukk ma na celu ograniczenie przypadków, w których do złożenia wniosku o egzekucję dochodzi wyłącznie w celu szykanowania dłużnika, który dobrowolnie i terminowo realizuje obowiązki określone w tytule wykonawczym. Czyli, są to te sytuacje, w których złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji stanowi przejaw nadużycia prawa.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ukk, minimalna wysokość tej opłaty wynosi 150 zł, a maksymalna to 50 000 zł. W celu pobrania opłaty od wierzyciela komornik wydaje postanowienie, w którym wzywa wierzyciela do uiszczenia tej opłaty w terminie 7 dni pod rygorem wszczęcia egzekucji. Zgodnie z art. 4 ukk prawomocne postanowienie zawierające wezwanie do uiszczenia kosztów komorniczych podlega wykonaniu bez zaopatrywania go w klauzulę wykonalności. Za egzekucję kosztów komorniczych nie pobiera się opłaty egzekucyjnej.

niecelowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego

Niecelowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego oznacza czynność zbędną, nieprzydatną, która nie może doprowadzić do celu, czyli do zaspokojenia należności wierzyciela. O niecelowym wszczęciu postępowania możemy mówić wówczas, gdy bez wszczęcia tego postępowania wierzyciel uzyskałby świadczenie albo nie uzyskałby go mimo wszczęcia postępowania w chwili wszczęcia postępowania czynności komornika nie mogły doprowadzić do zrealizowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a wierzyciel jeszcze przed złożeniem wniosku egzekucyjnego mógł się o tym dowiedzieć i nie składać wniosku egzekucyjnego[4]

Przykłady niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego:

  1. dłużnik nie dał powodu do wszczęcia przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego ze względu na uprzednią i dobrowolną realizację obowiązku świadczenia stwierdzonego tytułem wykonawczym[5];
  2. wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tzw. skonsumowanego tytułu wykonawczego, czyli już zrealizowanego we wcześniejszym postępowaniu egzekucyjnym;
  3. wierzyciel posługuje się tytułem wykonawczym, który został pozbawiony wykonalności;
  4. w razie wszczęcia egzekucji z majątku dłużnika mimo posiadania przez wierzyciela zastawu zabezpieczającego pełne zaspokojenie roszczenia.

 

Przykłady, które nie są lub mogą nie zostać uznawane za niecelowe wszczęcie egzekucji:

  1. upadek tytułu wykonawczego (np. uchylenie klauzuli wykonalności, utrata mocy nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym wskutek wniesienia sprzeciwu albo zmiana orzeczenia będącego tytułem egzekucyjnym w taki sposób, że nie nadaje się już do wykonania) po wszczęciu postępowania egzekucyjnego[6];
  2. pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego wskutek uwzględnienia powództwa opozycyjnego w trakcie postępowania egzekucyjnego.

 

Oczywistość ma miejsce wtedy, gdy niecelowość „nie budzi wątpliwości w okolicznościach danego przypadku”. Organy postępowania egzekucyjnego nie mają obowiązku poszukiwania faktów i dowodów w celu ustalenia, czy w konkretnej sprawie zachodzi niecelowość wszczęcia egzekucji. Ustalenie to odbywa się na podstawie materiału (faktów i dowodów) dostarczonego przez strony. Jest to materiał znajdujący się w aktach sprawy egzekucyjnej i dostępnych rejestrach publicznych[7].

Ocena niecelowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dokonywana w sposób indywidualny dla okoliczności każdej sprawy oraz na moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wobec tego znaczenie dla oceny możliwości zastosowania art. 30 ukk maja tylko okoliczności istniejące podczas składania wniosku przez wierzyciela, nawet jeżeli zostaną one ujawnione (ustalone przez komornika, sąd egzekucyjny albo referendarza sądowego) dopiero w trakcie postępowania. Jeżeli okoliczności wskazujące na niecelowość egzekucji powstały (zaistniały) po wszczęciu postępowania, art. 30 ukk nie ma zastosowania.

 

wskazanie we wniosku egzekucyjnym osoby niebędącej dłużnikiem

Wierzyciel nie będzie obciążony opłatą z art. 30 ukk, jeżeli:

  1. wierzyciel wskazuje we wniosku osobę niebędącą dłużnikiem z tego względu, że w klauzuli wykonalności sąd (referendarz sądowy) podał nieprawidłowy numer identyfikacyjny (np. numer PESEL);
  2. egzekucja skierowana przeciwko osobie niebędącej dłużnikiem może być egzekucją skuteczną ze względu na to, że osoba trzecia (niebędąca dłużnikiem) nie sprzeciwiła się przeprowadzeniu egzekucji (nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego);
  3. wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpi przeciwko dłużnikowi i jego małżonkowi w sytuacji, w której wierzyciel dysponuje wyłącznie tytułem wykonawczym wystawionym przeciwko dłużnikowi (w tej sytuacji małżonek dłużnika nie jest dłużnikiem ale w takim postępowaniu komornik może przeprowadzić egzekucję z niektórych składników majątku wspólnego[8].

 

Dość wyraźnie kształtuje się w orzecznictwie pogląd, że sytuacja, w której egzekucja jest niedopuszczalna, a nie niecelowa, powoduje brak podstaw do obciążenia wierzyciela opłatą egzekucyjną na podstawie art. 30 ukk, np.:

  1. złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji po otwarciu postępowania sanacyjnego wobec dłużnika[9];
  2. wszczęcie postępowania egzekucyjnego po śmierci dłużnika (sądy wskazują na brak możliwości ustalenia przez wierzyciela, po uzyskaniu tytułu wykonawczego, czy dłużnik w dacie złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji żyje czy nie)[10].

 

miarkowanie opłaty

Zarówno dłużnik jak i wierzyciel obciążony opłatą na podstawie art. 29 albo art. 30 ukk może złożyć wniosek o obniżenie opłaty egzekucyjnej, jeżeli przemawiają za tym szczególne okoliczności odnoszące się do nakładu pracy komornika lub sytuacji majątkowej oraz wysokości dochodów wnioskodawcy. Opłata może zostać obniżona maksymalnie do 1/3 należnej opłaty egzekucyjnej ale nie może być niższa niż 200 zł.

Wniosek o obniżenie opłaty egzekucyjnej wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o pobraniu lub ustaleniu opłaty. Wniosek ten nie podlega opłacie sądowej.

 

Egzekucja w sprawach własności intelektualnej sprawia wiele kłopotów nie tylko dłużnikom, czy wierzycielom, ale także samym komornikom. Poza trudnościami w skutecznej egzekucji świadczeń pieniężnych, w sprawach IP często mamy do czynienia z egzekucją świadczeń niepieniężnych. Zaś niektóre czynności komornika mogą mieć daleko idące skutki dla dłużnika. Stąd ważne jest aby także wierzyciele mieli świadomość obciążenia ich kosztami egzekucyjnymi.

Jeśli potrzebujesz pomocy w zakresie egzekucji z praw IP, skontaktuj się z nami. 

 

Photo by Towfiqu barbhuiya on Unsplash

 

[1] ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 210 z późn. zm.)
[2] ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 z późn. zm.)
[3] Por. uzasadnienie projektu ustawy o kosztach komorniczych, VIII kadencja, druk sejm. nr 1581.
[4] Uzasadnienie uchwały SN z 8.03.2013 r., III CZP 109/12, OSNC 2013/10, poz. 115.
[5] Por. uchwała SN z 27.11.1986 r., III CZP 40/86, OSNC 1987/5–6, poz. 71; postanowienie SN z 9.09.1987 r., III CRN 233/87, OSNC 1989/10, poz. 161; uchwała SN z 19.07.1996 r., III CZP 80/96, OSNC 1996/11, poz. 148; uchwała SN z 8.03.2013 r., III CZP 109/12, OSNC 2013/10, poz. 115.
[6] Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 8.03.2013 r., III CZP 109/12.
[7] M. Uliasz [w:] R. Fronczek, W. Grajdura, M. Uliasz, Komentarz do ustawy o kosztach komorniczych [w:] Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Kodeks Etyki Zawodowej Komornika Sądowego. Komentarz, Warszawa 2020, art. 30.
[8] Ibidem.
[9] Postanowienie Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 27 listopada 2020 r., II Co 767/20
[10] Postanowienie Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2020 r., II Co 4543/19, Postanowienie Sądu Rejonowego w Sierpcu z dnia 23 września 2019 r., I Co 508/19, Postanowienie Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 21 czerwca 2019 r., II Cz 421/19, Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2010 r., III CZP 93/10.

 

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂 

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami

„Owoc zatrutego drzewa” w procesie cywilnym, czyli o tym, czy potajemne nagranie i podsłuch może być dowodem w sądzie.

Miniaturowy dyktafon, pluskwa podsłuchowa, wzmacniacz mikrofonu, podsłuch w gniazdku sieciowym, zwykły telefon … Zastanawiałeś/aś się kiedyś, czy można wykorzystać jako dowód w sprawie cywilnej np. nagranie, które zostało zdobyte bez zgody bądź wiedzy jego uczestników? To nurtujące, nie tylko Ciebie pytanie, doprowadziło do wykształcenia się dwóch przeciwstawnych poglądów. Jeden zakłada, że dowód taki powinien być brany pod uwagę (zasada prawdy materialnej). Opozycyjny natomiast, bazujący na zasadzie z systemu common law, formułuje zakaz wykorzystywania „owoców zatrutego drzewa” odnoszący się do naruszenia konstytucyjnych wartości.

 

Termin „dowód” jest pojęciem, które jest pojemne treściowo i wieloznaczne, a brak definicji legalnej dowodu prowadzi do zróżnicowania poglądów w zakresie przyjęcia jednolitego rozumienia tego terminu.[1] 

W prawie karnym kwestia ta uregulowana jest w art. 168a kodeksu postpowania karnego, zgodnie z którym dowodu nie można uznać za niedopuszczalny wyłącznie na tej podstawie, że został uzyskany z naruszeniem przepisów postępowania lub za pomocą czynu zabronionego, o którym mowa w art. 1 § 1 Kodeksu karnego, chyba że dowód został uzyskany w związku z pełnieniem przez funkcjonariusza publicznego obowiązków służbowych, w wyniku: zabójstwa, umyślnego spowodowania uszczerbku na zdrowiu lub pozbawienia wolności.

 

Brak definicji legalnej „dowodu” w procedurze cywilnej

 

Tymczasem ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (dalej „k.p.c.”) nie reguluje kwestii dopuszczalności dowodów pozyskanych w sposób sprzeczny z prawem.  Zagadnienie dowodu sprzecznego z prawem w postępowaniu cywilnym jest sporne. Termin ten bywa używany zamiennie z określeniami takimi jak „dowód bezprawny”, „dowód nielegalny”, „dowód uzyskany z naruszeniem prawa”, „dowód uzyskany sprzecznie z prawem”, „dowód uzyskany bezprawnie” czy „dowód niedopuszczalny”. W literaturze dowody uzyskane w sposób nielegalny określa się także jako „owoce zatrutego drzewa”[2].

 

A.Skorupka podkreśla, że termin „owoc zatrutego drzewa” funkcjonuje na gruncie prawa karnego i dotyczy ochrony praw i wolności obywateli przed nieuzasadnionym działaniem organów państwowych, nie jest właściwe posługiwanie się tym pojęciem na gruncie postępowania cywilnego. Autorka posługuje się określeniem „dowodu sprzecznego z prawem” rozumianego możliwie szeroko i analizowanego pod kątem sprzeczności między zachowaniem jednostki pozyskującej dowód a wzorem zachowania „dekodowanym z treści obowiązujących przepisów rangi ustawowej (normy prawa materialnego chroniące prawa człowieka oraz normy prawa procesowego) oraz ponadustawowej (regulacje konstytucyjne i prawno-międzynarodowe chroniące prawa człowieka), a także z normami moralnymi (etycznymi) wypełniającymi treść klauzuli generalnej dobrych obyczajów”. Zdaniem A. Skorupki termin „dowód sprzeczny z prawem” jest uproszczeniem, ponieważ nie chodzi o to, że dowód (w ścisłym znaczeniu środek dowodowy, za pomocą którego dokonuje się dowodzenia określonych faktów) jest sprzeczny z prawem, lecz niezgodny z prawem jest sposób jego uzyskania lub przeprowadzenia przed sądem (bezprawny lub nielegalny).

 

W procedurze cywilnej ważny jest przepis art. 227 k.p.c. Ustawodawca używa w nim pojęcia „przedmiot dowodu” i wskazuje, iż przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Pozyskanie dowodu jest czynnością faktyczną. Jeśli zatem powoduje ono wyrządzenie szkody, które polega na naruszeniu określonego dobra osobistego, jest oceniane pod kątem naruszenia nie tylko przepisów prawa, ale także zasad współżycia społecznego. Określony środek dowodowy pozyskany z naruszeniem zarówno przepisów prawa chroniących dobra osobiste, jak i klauzuli generalnej zasad współżycia społecznego jest wprowadzany do postępowania dowodowego za pomocą czynności procesowej, a mianowicie przedłożenia wniosku dowodowego o przeprowadzenie danego dowodu.

W praktyce: zgodnie z art. 3 k.p.c. cel czynności procesowej powinien być zgodny z klauzulą dobrych obyczajów, która jest utożsamiana z zasadą lojalności i uczciwości względem przeciwnika procesowego i sądu. A zatem powołanie dowodu sprzecznego z prawem, godzi w uczciwe i lojalne prowadzenie postępowania, stanowiąc jednocześnie wyraz nadużycia uprawnień procesowych w szerokim znaczeniu.

 

Co na to polskie orzecznictwo?

 

Praktyka w XXI wieku pokazuje, że znaczenie ma problem nagrań i podsłuchów pozyskanych bez zgody i wiedzy uczestnika rozmowy, gdyż współcześnie częstym zjawiskiem staje się dokumentowanie różnego rodzaju spotkań, negocjacji i treści rozmów za pomocą urządzeń utrwalających dźwięk lub dźwięk i obraz. 

 

Pogląd 1 dopuszczalność:

Obecnie w judykaturze dominuje kierunek linii orzeczniczej opowiadający się za dopuszczalnością i wykorzystaniem dowodu z nagrań pozyskanych bez zgody i wiedzy uczestnika rozmowy.[3] W nowszych orzeczeniach Sąd Najwyższy podkreśla istotną rolę metody zważenia dóbr podczas podejmowania przez sąd decyzji o dopuszczenie dowodu z nagrania pozyskanego bez wiedzy i zgody osób nagrywanych.

Dla przykładu można wskazać

 

    • „Korzystanie z dowodów sprzecznych z prawem albo zdobytych w niegodziwy sposób powinno być weryfikowane “względną regułą wyłączenia”, polegającą na rozważeniu wszystkich “za” i “przeciw”. Metoda to sprowadza się do jednostkowego ważenia równorzędnych wartości i udzielenia pierwszeństwa tej, która w danych okolicznościach zostanie uznana za dominującą. W ten sposób unika się zarzutu “niesprawiedliwego” rozpoznania sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.” – wyrok Sądu Najwyższego z 15.11.2017 r., III PK 161/16, LEX nr 2427123

 

    • “[…] istnieje możliwość skorzystania w procesie sądowym z dowodu z nagrań nawet, jeżeli nagrań tych dokonano bez wiedzy i zgody jednego z rozmówców. Pogląd ten ma zastosowanie zwłaszcza w przypadku, gdy strona nie może bądź jest dla niej nadmiernie utrudnione, by dowieść za pomocą innych środków dowodowych swoich racji, mających decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu […]. Dowód z nagrania bez zgody jednego z uczestników rozmowy mogą dyskwalifikować okoliczności, w jakich nastąpiło nagranie, jeżeli wskazują one jednoznacznie na poważne naruszenie zasad współżycia społecznego, np. przez naganne wykorzystanie trudnego położenia, stanu psychicznego lub psychofizycznego osoby, z którą rozmowa była prowadzona […]”wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 3.11.2016 r., III APa 32/16, LEX nr 2166425

 

    • „W obecnej chwili, gdy procedura cywilna nie reguluje przedmiotowej kwestii, nie jest możliwe przyjęcie, że zasadą jest całkowita swoboda i dowolność w procesowym wykorzystywaniu dowodów uzyskanych z naruszeniem przepisów Konstytucji, konwencji czy też prawa cywilnego, podobnie jak i że zasadą jest bezwzględny i całkowity zakaz korzystania z takich właśnie dowodów. […] Jeżeli jedna ze stron przedstawia dowód z potajemnego nagrania rozmowy jako dowód na niekorzyść strony przeciwnej, to wówczas powinny być – przy pomocy innych środków dowodowych, zwłaszcza dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron, bardzo starannie i wnikliwie wyjaśnione przyczyny i okoliczności, w jakich nagranie zostało dokonane.”wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 9.10.2014 r., I ACa 432/14, LEX 1678138

 

    • W „przypadku, gdy nagranie powstało w wyniku podsłuchiwania osób trzecich przez osobę, która nie posiadała do tego żadnego legalnego uprawnienia (…) osoby dokonujące takich nagrań, w odróżnieniu od osób trzecich, z uwagi na to, że są uczestnikami procesu komunikacyjnego, nie naruszają przepisów chroniących tajemnicę komunikowania, wyrażoną w art. 49 Konstytucji (…) W tym stanie rzeczy, osobie, która sama – będąc uczestnikiem rozmowy – nagrywa wypowiedzi uczestniczących w tym zdarzeniu osób, nie można postawić zarzutu, że jej działanie jest sprzeczne z prawem, a co najwyżej dobrymi obyczajami”wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 31.12.2012 r., I ACa 504/11, LEX nr 1278076

 

    • „[…] jakkolwiek dopuszczalność prowadzenia dowodu z potajemnie rejestrowanych nagrań rozmów jest przedmiotem kontrowersji, to wartość dowodowa takich nagrań z reguły jest znikoma, gdyż z reguły rozmowa jest manipulowana w taki sposób, aby padły stosowne stwierdzenia osoby, która nie ma świadomości faktu rejestrowania rozmowy, a manipulacja taka może często prowadzić do stwierdzeń nie odpowiadających faktom a wynikającym czy to z emocji, czy też z określonej taktyki prowadzenia negocjacji.”wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 22.08.2012 r., I ACa 717/12, LEX nr 1236719

 

    • „Nie ma zasadniczych powodów do całkowitej dyskwalifikacji kwestionowanego przez pozwaną dowodu z nagrań rozmów telefonicznych, nawet jeżeli nagrań tych dokonywano bez wiedzy jednego z rozmówców. Skoro strona pozwana nie zakwestionowała skutecznie w toku postępowania autentyczności omawianego materiału, to mógł on służyć za podstawę oceny zachowania się pozwanej w stosunku do pozwanego.”wyrok Sądu Najwyższego z 25.04.2003 r., IV CKN 94/01, LEX nr 80244

 

Pogląd 2 brak dopuszczalności:

Zgodnie z doktryną „owoców zatrutego drzewa”, nawet środki dowodowe uzyskane legalnie, ale mające swoje źródło w innym dowodzie uzyskanym z naruszeniem prawa podstawowego, są niedopuszczalne. Jeżeli drzewo jest zatrute, jego owoc również będzie zatruty. Stąd jednym z najczęściej podnoszonych argumentów przez opozycjonistów tezy[4] o dopuszczalności dowodów uzyskanych w sposób bezprawny jest powoływanie się na przepisy naruszający tajemnicę korespondencji, tajemnicę rozmowy oraz sferę życia prywatnego – stanowi naruszenie art. 49 Konstytucji RP[5].

Jednocześnie warto zauważyć, że potajemne nagranie rozmówcy może stanowić naruszenie art. 23 k.c.[6]. Przepis ten chroni dobra osobiste człowieka m.in. takie jak tajemnica korespondencji, prywatność, wolność. Przyjmuje się, że naruszenie dobra osobistego osoby nagrywanej następuje więc już w momencie dokonania nagrania. Nie ma wpływu na ten fakt to, czy nagranie takie zostanie później wykorzystane w procesie czy nie.

 

Powyższy pogląd potwierdzają wyroki sądów:

 

    • „Zagwarantowane konstytucyjnie prawo komunikowania się obejmuje różne formy komunikacji między ludźmi. Mieści się w nim także tajemnica rozmowy. Naruszane przez podsłuch dobro jest więc wartością konstytucyjną.”wyrok Sądu Najwyższego z 13.11.2002 r., I CKN 1150/00, LEX nr 75292

 

    • „Gromadzenie materiału dowodowego w procesie i prezentowanie go przez strony nie powinno odbywać się z naruszeniem zasad współżycia społecznego. Należy podkreślić, że pozwana decydując się na podsłuchiwanie i nagrywanie rozmów powódki z synem i innymi osobami, kierowała się złym zamiarem. (…) Należy podzielić pogląd Sądu Wojewódzkiego, że metoda działania pozwanej, która stała się przyczyną wytoczenia niniejszego powództwa, nie zasługuje na społeczną akceptację. Sąd I instancji trafnie podniósł, że trudno byłoby zaakceptować sytuację, w której każdy obywatel, bez trudności, mógłby być świadkiem rozmów prowadzonych przez inne osoby.”wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 6.07.1999 r., I ACa 380/99, LEX nr 46757

 

    • “Sąd Apelacyjny w Poznaniu w niniejszym składzie podziela pogląd […], zgodnie z którym podstępne nagranie prywatnej rozmowy godzi w konstytucyjną zasadę swobody i ochrony komunikowania się (art. 49 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), a dowody uzyskane w sposób sprzeczny z prawem nie powinny być w postępowaniu cywilnym, co do zasady dopuszczane“. – postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 18.06.2014 r., I ACz 980/14, LEX nr 1489136

 

    • „[…] nagranie powstało bez wiedzy pozwanego. Nagrywanie innej osoby bez poinformowania o utrwalaniu rozmowy powoduje, że tak uzyskane nagranie nie może być dowodem w sprawie i stanowi czyn nielojalny w stosunku do rozmówcy.”wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 21.11.2013 r., I ACa 1122/13, LEX nr 1477116

 

    • „Podstępne nagranie prywatnej rozmowy godzi w konstytucyjną zasadę swobody i ochrony komunikowania się (art. 49 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Dowody uzyskane w sposób sprzeczny z prawem nie powinny być w postępowaniu cywilnym co do zasady dopuszczane.”wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 10.01.2008 r., I ACa 1057/07, LEX nr 466434

 

Prezentowany podział poglądów jest też wyraźnie widoczny w polskim piśmiennictwie prawniczym. Szeroką analizę prezentowanych stanowisk przedstawia A. Skorupka[7].

 

Stanowisko Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

Powołując się z kolei na stanowisko Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej „ETPC„) należy przede wszystkim stwierdzić, że jego rola ogranicza się do rozstrzygania spraw dotyczących naruszeń określonych praw i wolności konwencyjnych w konkretnej sprawie, a nie w przedmiocie zgodności danego unormowania z regulacją EKPC[8].

Należy mieć na uwadze także fakt, że ETPC nie bada, czy organy krajowe prawidłowo zastosowały prawo materialne i procesowe, ale ocenia, czy doszło do naruszenia gwarancji konwencyjnych. Orzecznictwo Trybunału przyjmuje stanowisko, które wskazuje, że warunki przeprowadzenia oraz ocena dowodów podlegają regułom prawa krajowego i znajdują się poza kompetencjami ETPC, chyba że błędy popełniane w postępowaniu dowodowym przez sądy krajowe naruszają gwarancje konwencyjne.

I tak też do standardów konwencyjnych postępowania dowodowego należy zaliczyć przede wszystkim: art. 6 EKPC – wyznaczający standard rzetelnego procesu, art. 3 EKPC – zakazujący tortur oraz nieludzkiego oraz poniżającego traktowania oraz art. 8 EKPC, który chroni prawo do prywatności. W wypadkach złamania standardów konwencyjnych Trybunał ingeruje w reguły prawa dowodowego, określając granice dopuszczalności dowodów, ponieważ jego rolą jest ocena, czy doszło do naruszenia praw i wolności zagwarantowanych konwencyjnie.

Stanowisko ETPC w kwestii dopuszczalności dowodów zostało wyrażone w sprawie Schenk v. Szwajcaria[9], w którym stwierdzono, że choć art. 6 EKPC gwarantuje prawo do rzetelnego rozpatrzenia sprawy, to nie określa żadnych zasad dopuszczalności dowodów. Co więcej Trybunał nie może wykluczyć, że dowody zgromadzone bezprawnie są niedopuszczalne, gdyż nie leży to w jego kompetencji. Ciekawym przykładem jest także sprawa Lopez Ribalda i inni v. Hiszpania[10], która była rozpoznawana przez III Izbę Trybunału, która została zaskarżona do Wielkiej Izby Trybunału. Ma on istotne znaczenie z punktu widzenia dowodu zdobytego niezgodnie z prawem, ponieważ kreuje kryteria dopuszczalności wykorzystania tak pozyskanego dowodu w postępowaniu sądowym.

 

 

Podsumowując: Dopuszczalność wykorzystywania dowodowego nagrań zarejestrowanych bez wiedzy i zgody ich uczestników jest tematem kontrowersyjnym, ale w XXI wieku zjawiskiem coraz powszechniejszym, stąd wymagającym ustalenia praktyki w zakresie dopuszczalności. „Jeśli bowiem nie ma reguł wyłączających dopuszczalność dowodów pozyskanych sprzecznie z prawem, to problem dopuszczalności takich dowodów powinien zostać oceniony w świetle standardu rzetelności postępowania sądowego.”[11]. Z jednej strony, zatem ważna jest możliwość udowodnienia okoliczności, na których istnienie niejednokrotnie nie ma innych dowodów, a są one istotne z punktu widzenia prawdy materialnej. Z drugiej strony, zdobywanie dowodów w ten sposób, może naruszać ogólne zasady prawne i normy etyczne czego osoba korzystająca z owoców zatrutego drzewa powinna być świadoma. Zanim podejmiesz decyzję o sporządzeniu takiego nagrania, pomyśl o możliwych konsekwencjach. Zanim użyjesz takiego dowodu skorzystaj z pomocy prawnika. W sprawach związanych z własnością intelektualną możesz skontaktować się z nami

 

 

Photo by Brian Wegman 🎃 on Unsplash

 

[1] A. Skorupka, Rozdział I Dowód – zagadnienia wprowadzające [w:] Dopuszczalność dowodu sprzecznego z prawem w sądowym postępowaniu cywilnym” Warszawa 2021. https://sip.lex.pl/#/monograph/369483189/6?keyword=owoce%20zatrutego%20drzewa%20cywilne&tocHit=1&cm=SREST (dostęp: 2021-11-04 17:01)
[2] A. Skorupka, Rozdział II Problematyka dowodu sprzecznego z prawem w poglądach doktryny i judykatury [w:] Dopuszczalność ….
[3] Tak w wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 12.08.2016 r., I ACa 1653/15, LEX nr 2114020
[4] Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 18.06.2014 r., I ACz 980/14, LEX nr 1489136
[5] Dz.U.1997.78.483 – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
[6] Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm.).
[7] A. Skorupka, Rozdział II Problematyka dowodu sprzecznego z prawem w poglądach doktryny i judykatury [w:] Dopuszczalność …
[8] Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.).
[9] Wyrok ETPC z 12.07.1988 r., Schenk v. Szwajcaria, skarga nr 10862/84, HUDOC.
[10] Wyrok III Izby ETPC z 9.01.2018 r., Lopez Ribalda i inni v. Hiszpania, skargi nr 1874/13 i8567/13, HUDOC.
[11] A. Skorupka, 6. Podsumowanie [w:] Dopuszczalność …

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂 

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami

List zaporowy, list ochronny – próba obrony przed niekorzystnym rozstrzygnięciem wniosku o zabezpieczenie w sprawach własności intelektualnej.

Jakiś czas temu, jeden z naszych klientów wyemitował reklamę, która nie spodobała się jego konkurencji. Reklama była emitowana w telewizji i kilku antenach radiowych. Oczywiście jej uzupełnieniem był szereg działań marketingowych w Internecie. Kampania reklamowa była powiązana z wprowadzeniem na rynek nowego produktu naszego klienta. Przygotowanie kampanii, zakup praw od wykonawców (w tym znanego influencera) i koszt czasu mediowego, pochłonęły kilkaset tysięcy złotych. 

Tuż po rozpoczęciu kampanii, nasz klient otrzymał pismo od konkurencyjnej firmy, w którym konkurent żądał wstrzymania  emisji reklamy. W opinii konkurenta, reklama zawierała treści wprowadzające w błąd konsumenta, a tym samym mogła przez to wpłynąć na decyzję konsumenta co do nabycia towaru naszego klienta. Wiedzieliśmy, po zbadaniu sprawny, że konkurent nie ma racji i, że w ten sposób próbuje ograniczyć zasięg kampanii. Konkurent obawiał się, że sprzedaż jego własnych produktów zmniejszy się skoro konsumenci będą zainteresowani nowym produktem naszego klienta. Zakładaliśmy także, że na przesłaniu listu do naszego klienta (listu ostrzegawczego) sprawa nie skończy się. Spodziewaliśmy się wstrzymania kampanii przez sąd w ramach postępowania zabezpieczającego zainicjowanego przez konkurenta.

W sprawach własności intelektualnej często wykorzystywane jest postępowanie zabezpieczające. Postępowanie to uregulowane jest przepisami art. 730 – 757 kodeksu postępowania cywilnego (kpc) i jest postępowaniem pomocniczym w stosunku do postępowania rozpoznawczego (czyli właściwego procesu). Rolą postępowania zabezpieczającego jest m.in. udzielenie uprawnionemu natychmiastowej, czasowej ochrony prawnej. Udzielenie szybkiej ochrony w sprawach własności intelektualnej jest szczególnie istotne z tego względu, iż kontynowanie działań przez podmiot naruszający prawa własności intelektualnej ma nieodwracalne skutki. Brak natychmiastowej reakcji uprawnionego i oczekiwanie na finalny wyrok, może doprowadzić do tego, że nawet korzystne rozstrzygnięcie sporu, po kilku latach procesu, może być uzyskane zbyt późno. Straty wizerunkowe, majątkowe czy związane z pozycją na rynku w żadnym wypadku nie zostaną pokryte. 

 

To zjawisko dostrzega UE. Zgodnie z art. 9 ust. 4 Dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej[1] państwa członkowskie zapewniają, że organy sądowe mogą, na żądanie wnioskodawcy:

  1. wystawić przeciwko domniemanemu naruszającemu tymczasowy nakaz sądowy, który ma zapobiec możliwym dalszym naruszeniom prawa własności intelektualnej, lub w razie kontynuowania domniemanych naruszeń tego prawa, tymczasowo tego zakazać i w miarę potrzeb poddać powtarzającej się karze pieniężnej, jeśli prawo krajowe takową przewiduje, lub w przypadku ich kontynuowania nakazać złożenie zabezpieczenia zapewniającego pokrycie strat poniesionych przez właściciela praw; na takich samych zasadach można również wystawić tymczasowy nakaz sądowy przeciwko pośrednikowi, którego usługi są wykorzystywane przez osobę trzecią do naruszania prawa własności intelektualnej; nakazy sądowe przeciwko pośrednikom, których usługi są wykorzystywane przez osobę trzecią do naruszania praw autorskich lub praw pokrewnych;
  2. zarządzić zajęcie lub przekazanie towarów podejrzewanych o naruszanie prawa własności intelektualnej tak, aby zapobiec ich wprowadzeniu do obrotu lub przepływu w kanałach handlowych.

Oznacza to, że w nagłych przypadkach – w szczególności wtedy, gdy jakiekolwiek opóźnienie spowodowałoby nieodwracalną szkodę dla posiadacza praw własności intelektualnej – sędzia może wydać – bez wysłuchania drugiej strony dotyczący jej zakaz określonego działania bądź zaniechania – aby zapobiec wszelkim nieuchronnym naruszeniom praw własności intelektualnej. Z orzecznictwa wynika, że nakaz ex parte może zostać wydany również wtedy, gdy naruszenie już miało miejsce lub ma miejsce a dalsze naruszenie jest nieuchronne.

 

wniosek o zabezpieczenie

Zatem, celem postępowania zabezpieczającego jest tymczasowe zablokowanie działań podmiotu naruszającego prawa własności intelektualnej (prawa IP). Taka możliwość w polskim systemie prawnym wynika z art. 755 kodeksu postępowania cywilnego jeżeli przedmiotem zabezpieczenia nie jest roszczenie pieniężne. Zgodnie z tym przepisem, sąd może unormować prawa i obowiązki stron lub uczestników postępowania na czas trwania postępowania np. wydając konkretny zakaz.

 

W ramach tego postępowania strona, która uważa, że jej prawa są naruszane tzw. uprawniony (czyli, w opisywanym przypadku, konkurent naszego klienta uważający, że reklama stanowi czyn nieuczciwej konkurencji) może żądać, aby sąd zakazał obowiązanemu (czyli w tym przypadku naszemu klientowi) rozpowszechniania reklamy, jakiegoś jej fragmentu, hasła reklamowego czy określonego komunikatu, zdjęcia czy grafiki. W przypadku sporów patentowych czy znaków towarowych czy wzorów przemysłowych, uprawniony może żądać, aby sąd zakazał posługiwania się wynalazkiem, jakimś elementem znaku znakiem czy produktem przez domniemanego naruszyciela.

Wniosek o zabezpieczenie może także obejmować:

  • zakaz zbywania produktu, a także wprowadzania go do obrotu, importowania, eksportowania, oferowania, oraz składowania w celu oferowania i wprowadzania do obrotu;
  • nakaz wycofania z obrotu wszystkich egzemplarzy produktu
  • nakaz wstrzymania sprzedaży produktu w opakowaniu kwestionowanym przez podmiot występujący z wnioskiem o zabezpieczenie

 

 

przebieg postępowania zabezpieczającego

Wniosek o udzielenie zabezpieczenia składany jest przez tzw. uprawnionego, który zgodnie z art. 7301 kpc musi uprawdopodobnić roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Wniosek powinien być rozpoznany przez sąd bezzwłocznie co wynika z celu postępowania zabezpieczającego: udzielenie szybkiej ochrony. Zgodnie z art. 737 kpc wniosek ten powinien być rozpoznany nie później niż w terminie tygodnia od dnia jego wpływu do sądu.

 

Wniosek ten co do zasady podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym bez udziału drugiej strony (czyli ex parte). Oczywiście sąd może wyznaczyć rozprawę na podstawie art. 148 kpc ale stosunkowa rzadko korzysta z tej możliwości. Z tego względu, iż w przypadku spraw IP istne jest zaskoczenie sprawcy naruszenia postepowanie najczęściej obywa się bez udziału drugiej strony.

 

Udzielając zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania w sprawie (czyli przed złożeniem pozwu), sąd wyznacza termin, w którym pismo wszczynające postępowanie powinno być wniesione pod rygorem upadku zabezpieczenia. Termin ten nie może przekraczać dwóch tygodni. Oznacza, to że jest uprawniony nie złoży pozwu zakaz przestaje obowiązywać. Dzieje się tak także w sytuacji jeżeli uprawniony nie wystąpił we wszczętym postępowaniu w sprawie o całość roszczenia lub też wystąpił o roszczenia inne niż to, które zostało zabezpieczone (art. 744 kpc).

 

Zakaz przestaje także obowiązywać (zabezpieczenie upada) w przypadku prawomocnego zwrotu albo odrzucenia pozwu lub wniosku, oddalenia powództwa lub wniosku albo umorzenia postępowania. Te zdarzenia mają jednak miejsce kilka tygodni lub miesięcy po złożeniu wniosku o zabezpieczenie, do tego czasu zakaz wydany przez sąd obowiązuje.

 

Co do zasady zgodnie z art. 7301 § 3 kpc przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzeb. Skąd jednak sąd ma wiedzieć jak uwzględnić interes strony „przeciwko” której składy jest wniosek. Jednostronne przedstawienie sprawy przez wnioskodawcę daje sadowy tylko obraz widziany z jednej perspektywy. Stąd już tylko krok do nadużycia postepowania zabezpieczającego przez konkurentów w celu blokowania biznesu konkurencyjnego. O blokowaniu procesów biznesowych przez strony sporu można przeczytać tu.,

 

Egzekwowanie nakazu ex parte odbywa się na ryzyko posiadacza praw własności intelektualnej. Jeśli uprawniony otrzymał zabezpieczenie i wyegzekwował je to musi liczyć się z odpowiedzialnością. Zgodnie z art. 746 § 1 kpc jeżeli uprawniony nie wniósł pisma wszczynającego postępowanie w wyznaczonym terminie albo cofnął pozew lub wniosek, jak również gdy pozew lub wniosek zwrócono albo odrzucono albo powództwo bądź wniosek oddalono lub postępowanie umorzono, a także w przypadkach wskazanych w art. 744 § 2 kpc, obowiązanemu przysługuje przeciwko uprawnionemu roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia. To roszczenie obowiązanego wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od dnia jego powstania.

 

Sąd udziela zabezpieczenia w taki sposób, jaki stosownie do okoliczności uzna za odpowiedni, nie wyłączając sposobów przewidzianych dla zabezpieczenia roszczeń pieniężnych (czyli np. poprzez zajęcie ruchomości, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunku bankowego albo innej wierzytelności lub innego prawa majątkowego wpisanego do rejestrów prowadzonych przez Urząd Patentowy– zgodnie z art. 747 kpc).

 

Warto podkreślić, że uzyskany w ramach tego postępowania zakaz najczęściej obowiązuje do czasu finalnego rozstrzygania sporu przez sąd. Oczywiście obowiązany po otrzymaniu z sądu takiego zakazu może zaskarżyć postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia (i najczęściej tak robi) a sąd po rozpoznaniu sprawy może uchylić zakaz. W przypadku niesłusznego udzielenia zabezpieczenia, podmiot przeciwko któremu złożono wniosek o zabezpieczanie musi liczyć się z tym, iż upłynie wiele tygodni zanim sąd wstrzyma wykonania zabezpieczenia bądź dojdzie do uchylenia zabezpieczenia. Tylko, że zanim dojdzie do uchylenia zabezpieczenia cała kampania naszego klienta starci sens.

 

problem postępowania ex parte (bez udziału obowiązanego)

Skoro wiemy, że postępowanie zabezpieczające odbywa się bez udziału stron (czyli ex parte) a rozprawy wyznaczane są bardzo rzadko, to naturalne jest, że sąd zna tylko stanowisko strony składającej wniosek o zabezpieczenie, czyli naszego konkurenta. Rzekomy naruszyciel (czyli nasz klient – obowiązany), nie ma jak obronić się przed zakazaniem mu posługiwania się reklamą a sąd nie ma możliwości poznania jego stanowiska przed rozpoznaniem wniosku o zabezpieczanie.

 

Czy powinnyśmy pozostać bierni i czekać na to, że sąd na wniosek naszego konkurenta i znając tylko jego stanowisko wstrzyma kampanię i przez wiele tygodni będzie wyjaśniał sprawę? Czy powinnyśmy ryzykować, że na podstawie wiedzy uzyskanej tylko od naszego konkurenta sąd podejmie decyzję, która doprowadzi do tego, że nowy produkt naszego klienta nie zostanie zaprezentowany konsumentom?

Przecież wstrzymanie kampanii oznaczałoby ogromne straty finansowe. Wiedzieliśmy, że moglibyśmy nie odzyskać pieniędzy wpłaconych na kampanię (zwłaszcza kosztu rezerwacji czasu mediowego, gdzie emisja reklam w atrakcyjnych blokach reklamowych jest wykupywana kilka tygodni wcześniej). Stąd ważne, aby nasz klient mógł obronić się przed niesłusznym udzieleniem zabezpieczenia. Istotne jest, aby sąd miał pełen obraz sytuacji i znał argumenty obowiązanego. Późniejsze dochodzenie odszkodowania od konkurenta nie zrekompensowałoby szkody poniesionej przez naszego klienta.

 

„list ochronny” „list zaporowy” w praktyce innych państw

W Holandii w sprawach dotyczących patentów i praw do ochrony odmian roślin potencjalny naruszyciel, który spodziewa się, iż druga strona „przeciwko” niemu złoży wniosek ex parte, może wysłać pismo do sądu. W piśmie tym, wnosi zastrzeżenia wobec wydania nakazu ex parte argumentując, iż wnioskodawca nie ma prawa na jakie powołuje się bądź produkt będący przedmiotem sporu nie narusza praw własności intelektualnej. Pismo takie określane jako „list ochronny”.

Złożenie listu ochronnego jest możliwe tylko w Sądzie Okręgowym w Hadze, ponieważ ma on wyłączną jurysdykcję w sprawach dotyczących patentów i praw do odmian roślin. List ochronny zachowuje ważność przez 6 miesięcy po złożeniu, ale można go wielokrotnie przedłużyć o 6 miesięcy, wysyłając wiadomość e-mail do sądu. Jeszcze kilka lat temu można było składać pisma ochronne w sprawach dotyczących innych praw własności intelektualnej (znaków towarowych, praw autorskich, wzorów) w sądzie w Hadze i kilku innych holenderskich sądach. Jednak od 1 sierpnia 2017 r. w holenderskim systemie prawnym nie można już składać listów ochronnych w innych sprawach dotyczących własności intelektualnej niż prawa patentowe i prawa do odmian roślin.

Oceniając wniosek ex parte, sąd rozważa kontrargumenty zawarte w liście oraz zgodnie z holenderską procedurą wysyła kopię tego listu do wnioskodawcy (posiadacza praw własności intelektualnej), który może wysłać sądowi merytoryczną odpowiedź lub wycofać wniosek. Naruszyciel, który składa list ochronny, musi zatem mieć świadomość, że jego linia obrony stanie się znana i może być wykorzystana przez posiadacza praw IP w kolejnym postępowaniu. Co więcej, jeśli wniosek o wydanie nakazu zostanie odrzucony przez sąd, potencjalny naruszyciel nie będzie wiedział, że kopia jego listu ochronnego została wysłana do posiadacza praw własności intelektualnej, dopóki nie rozpocznie się jakiekolwiek dalsze postępowanie.

Jeśli sąd holenderski uzna, że konieczne jest wysłuchanie potencjalnego sprawcy naruszenia to najczęściej odrzuca wniosek ex parte, przyjmując, że właściwsze będzie postępowanie przygotowawcze inter partes. Daje to potencjalnemu naruszycielowi możliwość obrony i wykazania, iż naruszycielem nie jest. 

 

W hiszpańskim system sądownictwa także istnieje możliwość złożenia listu ochronnego, który także jest doręczany wnioskodawcy. Po raz pierwszy regulacja listów ochronnych pojawiła się w Hiszpanii w obowiązującej ustawie patentowej, która weszła w życie 1 kwietnia 2017 r., choć wcześniej niektóre wyspecjalizowane sądy patentowe otrzymywały takie listy od firm, które spodziewały się, że zostaną pozwane ex parte. Listy ochronne mają szczególne znaczenie w kontekście niektórych targów, takich jak np. Mobile World Congress (MWC). W regulacjach dotyczących tego wydarzenia w celu uniknięcia możliwych konfliktów, które mogą powstać pomiędzy firmami uczestniczącymi w targach, przyjęto specjalna procedurę, która pozwala na zapoznanie się z treścią listu ochronnego przed złożeniem wniosku o wydanie wstępnego nakazu sądowego. To sprawia, że podmiot chętny do złożenia wniosku o zabezpieczenie od razu zna stanowisko podmiotu „przeciwko” któremu wniosek jest składany. A to może wpłynąć na strategię procesową w danym sporze.

 

W prawie szwajcarskim, list ochronny traci moc po sześciu miesiącach od złożenia w sądzie. Aneksy do listu mogą być składane tylko w przypadku zmiany stanu faktycznego lub jeżeli strona będzie powołać się na nowe fakty. Jeżeli strona chciałaby złożyć zmienioną wersję listu ochronnego a nie zachodzi żaden z tych przypadków, to będzie musiała złożyć nowy list ochronny. To pociąga za sobą nowe opłaty w wysokości 1000 – 2000 CHF. Według prawa szwajcarskiego, list doręcza się stronie przeciwnej tylko wtedy, gdy wszczyna postępowanie. 

 

wprowadzenie listu ochronnego do polskiej procedury

W polskiej praktyce nazywamy takie pismo “listem zaporowym”. W liście tym potencjalny naruszyciel (podmiot, który spodziewa się, że zostanie pozwany o naruszenie praw IP) przedstawia swoje argumenty mające przekonać sąd do którego trafi wniosek o zabezpieczenie, o tym, że zabezpieczenie nie powinno być udzielone. Pismo takie nie jest przewidziane procedurą cywilną ale bywa stosowane. Niektóre sądy rejestrują listy, inne odsyłają do nadawców. Jeszcze sądy biorą pod uwagę argumenty zawarte w liście. Dla innych sądów złożenie listu oznacza konieczność przeprowadzenia rozprawy. Nie ma jednolitej oceny tych listów ani praktyki.

 

W połowie października ukazała, się informacja, iż Konfederacja Lewiatan proponuje wprowadzenie do polskiego porządku prawnego instytucji listu ochronnego, który „pomoże zapobiegać nadużywaniu zabezpieczenia roszczeń w sprawach z zakresu własności intelektualnej”[2]  Jak słusznie zauważa Elżbieta Dziuba z Konfederacji Lewiatan – rolą listu ochronnego jest przedstawienie przez potencjalnego obowiązanego okoliczności dotyczących spodziewanego wniosku o zabezpieczenie roszczeń, aby umożliwić sądowi uwzględnienie jego stanowiska. Tym samym list ma pozwolić uniknąć sytuacji, w której sąd mając jedynie stanowisko uprawnionego niesłusznie udziela zabezpieczenia.

W piśmie tym, podmiot ten wyjaśnienia okoliczności sprawy i może przekonać sąd, iż potencjalne roszczenie o naruszenie jest niezasadne. Jak podkreśla Elżbieta Dziuba – złożenie listu ochronnego zmniejsza ryzyko wydania nieuzasadnionego i powodującego szkody zabezpieczenia oraz przyspiesza postępowanie zabezpieczające. Jest to tym bardziej cenna praktyka, iż istnieją przypadki otrzymywania zabezpieczeń w sprawach z zakresu własności intelektualnej „na podstawie jednostronnych wniosków, często zmanipulowanych lub opartych na przemilczeniu istotnych okoliczności.” „Skutki tego są szczególnie dotkliwe, gdy w oparciu o nierzetelnie przedstawiony stan faktyczny dochodzi do udzielenia zabezpieczenia polegającego na zakazie prowadzenia obrotu towarem na czas postępowania. Wtedy uprawniony osiąga swój cel w postaci opóźnienia lub zablokowania konkurencji już przez samo uzyskanie zabezpieczenia, bez względu na ostateczny wynik sprawy” – dodaje Elżbieta Dziuba.

 

Wzorem innych państw Konfederacja Lewiatan proponuje wprowadzenie ograniczonego czasu obowiązywania listu ochronnego – 6 miesięcy, z możliwością jednokrotnego przedłużenia o kolejne 6 miesięcy, a także stworzenie centralnego repozytorium listów ochronnych w wersji elektronicznej, z którego mogłyby korzystać wszystkie sądy, aby szybko i jednoznacznie ustalić czy dany podmiot taki list złożył – dodaje Elżbieta Dziuba. Zdaniem Konfederacji Lewiatan, wprowadzenie listu ochronnego nie wpłynie na pogorszenie pozycji prawnej powodów. Dodatkowo złożenie listu nie będzie opóźniać rozpoznania wniosku o zabezpieczenie a uprawniony powinien otrzymać odpis listu ochronnego przed rozpoznaniem wniosku, tak, aby zachować zasadę równości stron i kontradyktoryjności postępowania.

 

do czasu wprowadzenia instytucji listu ochronnego w Polsce

Oczywiście w przypadku naszego klienta złożenie listu ochronnego mogłaby umożliwić sądowi podjęcie słusznej decyzji. W istocie konkurent nie miał praw blokować kampanii naszego klienta. Jednak brak jednolitego stanowiska sędziów odnośnie dopuszczalności składania listów ochronnych stawia pod znakiem zapytania wysiłek i koszt przygotowywania takiego pisma. Jeśli zaś nie chcemy czekać biernie na rozwój wypadków, możemy skorzystać z innych sposobów ochrony przez niezasadnym zabezpieczeniem:

  • wszcząć postępowanie o stwierdzenia braku naruszenia, które od 1 lipca 2020r. jest możliwe w polskiej procedurze zgodnie z art. 479129.kpc. (o tym więcej tutaj)
  • na podstawie a 479122 kpc wnieść powództwo wzajemne w sprawach o naruszenie prawa do znaku towarowego lub wzoru przemysłowego
  • złożyć wniosek o unieważnienie znaków towarowych lub wzorów konkurenta w Urzędzie Patentowym RP lub w EUIPO (więcej na ten temat tu)

Więcej na temat przebiegu postępowania zabezpieczającego pisaliśmy na początku tego roku.  Jeśli podejrzewasz, że także Twój konkurent zamierza złożyć wniosek o zabezpieczenia i zablokować Twoje działania, skontaktuj się z nami.

 

[1] Dz.Urz.UE.L 2004 Nr 157, str. 45, European Communities (Wspólnoty Europejskie), http://eur-lex.europa.eu/
[2] http://konfederacjalewiatan.pl/aktualnosci/2021/1/list_ochronny_ma_ograniczyc_naduzywanie_zabezpieczenia_roszczen?fbclid=IwAR25M4WaprbGd48ejXa2KgTBHy_l4tTvTi_6p0BNBGVgq5hzRxQnmt9js9Q
Photo by Jose Aragones on Unsplash

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂 

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami

Wniosek o zabezpieczenie środka dowodowego a zabezpieczenie dowodów – czy zdobędziemy punkty w tej rozgrywce?

W jednej z prowadzonych przez nas spraw sądowych składaliśmy wniosek o zabezpieczenie środka dowodowego. Jest to nowe narzędzie w sporach dotyczących własności intelektualnej, o którym pisaliśmy tutaj. Naszymi klientami są informatycy, a spór dotyczy bezprawnego korzystania z aplikacji przez nich stworzonej. Dlatego prosiliśmy sąd o zabezpieczenie środka dowodowego polegające na zabezpieczeniu w trybie art. 47998 kpc danych informatycznych szczegółowo opisanych w załączniku do naszego wniosku, pozyskanych zgodnie z kolejnością i zakresem czynności szczegółowo opisanych w naszym wniosku. Dodatkowo wyjaśniliśmy sądowi, że środkiem dowodowym podlegającym zabezpieczeniu są dane informatyczne mogące mieć, w szczególności, postać kodów źródłowych lub informatycznych zapisów historii zmian (inaczej wykonanych akcji), pobrane w szczególności w formie zrzutów ekranów możliwych do wykonania po uzyskaniu dostępu do kont serwisowych i katalogów obowiązanego, a utrzymywanych na jego rzecz na serwerach zewnętrznych wskazanych przez nas dostawców usług informatycznych.

We wniosku o zabezpieczenie podkreślaliśmy, że dane te dostarczą informacji wskazujących osoby tworzące utwory zawarte w spornej aplikacji i tym samym pozwolą na wykazanie faktu autorstwa utworów stworzonych przez naszych klientów oraz eksploatacji tych utworów przez obowiązanego. Wyjaśniliśmy, że sposobem zabezpieczenia powinny być czynności komornika wykonane w obecności (asyście) biegłego z zakresu informatyki, w biurze lub innym miejscu prowadzania przez obowiązanego działalności z wykorzystaniem komputerów i Internetu. Do wniosku załączyliśmy obszerny opis poszczególnych czynności jakie powinien wykonać komornik, aby zabezpieczyć dane informatyczne  jakie wnioskowaliśmy. 

 

Niestety…

Mimo takich obszernych wyjaśnień, sąd odmówił nam udzielenia zabezpieczenia ponieważ „wnioskodawcy nie wskazali, co w ich rozumieniu obejmują dane informatyczne, o których mowa we wniosku. Środki dowodowe, których zabezpieczenia domagają się wnioskodawcy nie zostały dostatecznie sprecyzowane we wniosku”. Poza tym sąd (bez znajomości  zawartości plików podlegających zabezpieczeniu) przyjął, iż nasze żądanie w zakresie eksportu plików obejmujących wszystkie zgłoszenia informatyczne, jest zbyt szerokie. Zapewne sąd nie zdawał sobie sprawy z tego, że żądane przez nas wygenerowanie danych obejmuje kilka stron maszynopisu (o jakiej zatem obszerności mowa?). Co ciekawe, nasz wniosek w zakresie wykonania zrzutów ekranu, sąd uznał za „wytworzenie dowodów” i „wykreowanie dowodów” a nie zabezpieczenie środków dowodowych.

No cóż, nie można zgodzić się z pierwszym argumentem sądu, a to dlatego, że wymaganie od wnioskodawcy w chwili składania wniosku wiedzy o tym jakie dowody mają zostać zabezpieczone, i co więcej – w jaki sposób, czyniłoby ten przepis niezgodny z art. 7 dyrektywy 2004/48/WE[1] (dalej jako „Dyrektywa”). Na gruncie tej regulacji unijnej przyjmuje się, że uprawniony nie musi dokładnie wskazywać środków dowodowych. Widać też przemieszenie definicji. Warto więc przy tej okazji uporządkować pojęcia i ustalić czym jest “dowód” a czym “środek dowodowy”, i na czym polega “zabezpieczenie” dowodu i środka dowodowego.

 

dowód a środek dowodowy

Ustawodawca w sposób niekonsekwentny posługuje się określeniami „dowód” czy „środek dowodowy”. Najwyraźniej można to dostrzec w przepisie art. 236 kpc zgodnie z którym „w postanowieniu o dopuszczeniu dowodu sąd oznaczy środek dowodowy i fakty, które mają nim zostać wykazane”. Dalej z art. 243(2) kpc wynika, że dokumenty (…)  stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia ale sąd może pominąć „dowód z takiego dokumentu” czyli, dowód jest przeprowadzany z dokumentu, dowód z przesłuchania stron” a jednoczenie „dokument prywatny (…) stanowi dowód”.

Widać kompletne pomieszanie. A. Klich wyodrębnia trzy zasadnicze podejścia prezentowane przez przedstawicieli doktryny w odniesieniu do definiowania pojęcia dowodu[2]:

  1. skrajnie opisowe, zgodnie, z którym zakres dowodu jest znacznie szerszy od środka dowodowego – dowód to środek przekonania  sędziego, mający rozstrzygnąć spór o prawdziwości faktów przytaczanych przez strony[3] w  tak pojmowanej  koncepcji słowo „dowód”  oznacza de facto proces dowodzenia
  2. opisowe, zgodnie, z którym środek dowodowy stanowi jedno z kilku znaczeń, w których użyto terminu dowód w kpc, bądź stanowi jeden z jego desygnatów
  3. powszechne, według którego dowód utożsamiany jest ze środkiem dowodowym, z pominięciem różnicowania zakresów obu wyrażeń.

I stąd pewnie pojawił się zarzut sądu w naszej sprawie.

 

Tymczasem udowodnienie faktu w rozumieniu art. 6 kodeksu cywilnego polega na uznaniu przez sąd za prawdziwe zdania o tym fakcie. Chodzi więc nie o przedstawienie przez strony środków dowodowych, ale o wynik operacji myślowej dokonywanej przez sąd; o ocenę, czy przedstawione środki dowodowe pozwalają uznać twierdzenie strony o faktach za prawdziwe.

Zgodnie z art. 232 kpc strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Obowiązek wskazania dowodu dla stwierdzenia faktu jest wypełniony, jeżeli strona prawidłowo sformułuje wniosek dowodowy, w którym oznaczy środek dowodowy w sposób umożliwiający jego przeprowadzenie i wyszczególni fakty mające zostać stwierdzone (tak w art. 2351 kpc).

Biorąc pod uwagę systematykę kpc środkiem dowodowym będą:

  1. dokumenty (w tym dokumenty elektroniczne);
  2. zeznania świadków;
  3. opinie biegłych;
  4. oględziny;
  5. przesłuchanie stron;
  6. inne środki dowodowe takie jak:
    • dowód z grupowego badania krwi,
    • dowód  z  filmu,  telewizji,  fotokopii,  fotografii,  planów,  rysunków oraz płyt lub taśm dźwiękowych i innych przyrządów utrwalających albo przenoszących obrazy lub dźwięki – tzw. dowody nienazwane.

Jeżeli strona nie dysponuje dowodem, powinna we wniosku dokładnie oznaczyć środek dowodowy, wskazać, gdzie on się znajduje, i zażądać przedstawienia tego dowodu przez osobę, która może to uczynić. Wskazanie dowodu nie może polegać na zgłoszeniu żądania wytworzenia dowodu przez stronę przeciwną (np. przez sporządzenie zestawień).[4] To strony, a nie sąd, powinny przedstawiać materiał pozwalający poczynić ustalenia faktyczne, z których wywodzą skutki prawne.  

Aby strony mogły zgromadzić środki dowodowe, być w stanie zapewnić przeprowadzenie dowodu – ustawodawca wprowadził dwie instytucje: zabezpieczenie dowodu i  zabezpieczenie środka dowodowego.

 

zabezpieczenie dowodu a zabezpieczenie środka dowodowego

W przeciwieństwie do art. 6 Dyrektywy (który reguluje dopuszczalność nakazania przez sąd drugiej stronie przedstawienia dowodów) i art. 8 Dyrektywy (który, dopuszcza nakazanie przez sąd obowiązanemu przedstawienie informacji o pochodzeniu i sieciach dystrybucji towarów lub usług naruszających prawo własności intelektualnej przez naruszającego lub inną osobę zaangażowaną w produkcję, wytwarzanie lub dystrybucję towarów albo dostarczanie usług), które to przepisy regulują gromadzenie materiału dowodowego, celem art. 7 Dyrektywy jest ochrona istniejących dowodów, wobec obawy dokonania ingerencji w te dowody, bądź utraty możliwości przeprowadzenia w przyszłości postępowania dowodowego.[5]

 

Istnieją znaczące różnice pomiędzy zabezpieczeniem dowodu, a zabezpieczeniem środka dowodowego:

  • zabezpieczenie dowodu uregulowane w art. 310 kpc polega na jego przeprowadzeniu przez sąd ma zapewnić możliwość skorzystania w przyszłości z określonego dowodu, gdyby jego przeprowadzenie w późniejszym terminie stało się utrudnione (śmierć świadka w podeszłym wieku, posuwająca się ciężka choroba wykluczająca zeznania, zniszczenie dokumentu, zaplanowana przeprowadzka w odległe miejsce, długi wyjazd) czy bezprzedmiotowe (zmiana fizyczna, chemiczna rzeczy, która ma zostać poddana oględzinom). Nie ma przy tym znaczenia, czy obawa braku możliwości przeprowadzenia dowodu wynika z działania stron, osób trzecich, czy sił przyrody[6],
  • zabezpieczenie środka dowodowego z art. 47996 zmierza jedynie do fizycznego pozyskania materiału, z którego później będzie mógł zostać przeprowadzony dowód[7].

Środki dowodowe, które posłużą do przeprowadzenia dowodu, mogą obejmować szczegółowy opis z pobieraniem próbek lub bez, zajęcie fizyczne naruszających prawo towarów, a także – we właściwych przypadkach – materiałów i narzędzi użytych do produkcji lub dystrybucji tych towarów oraz związanych z nimi dokumentów.[8]

Inna różnica pomiędzy pojęciem zabezpieczenia dowodu a zabezpieczeniem środka dowodowego polega na tym, że:

  • wnioskując o zabezpieczenie dowodu – wnioskodawca powinien wskazać konkretny dowód oraz okoliczność, na jaką powinien on zostać przeprowadzony.
  • wnioskując o zabezpieczenia środka dowodowego – wnioskodawca może nie znać okoliczności faktycznych w takim zakresie, w jakim powinny one zostać przedstawione w postępowaniu.

 

Regulacje w zakresie zabezpieczenia dowodów zwiera Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej, którego strona jest Polska tzw. TRIPS [9]

Zabezpieczenie środka dowodowego ma swoje źródło w Dyrektywie. Celem zabezpieczenia środka dowodowego przed wniesieniem powództwa jest uzyskanie dostępu do informacji o faktach dotyczących naruszeń prawa, tak, aby przyszły powód mógł przygotować podstawę faktyczną wytaczanego powództwa. Zatem efektem zabezpieczenia środka dowodowego ma być umożliwienie uprawnionemu wglądu, w określonym przez sąd zakresie, do zabezpieczonego środka dowodowego.

 

Zabezpieczenie środka dowodowego nie ma na celu zabezpieczenia roszczenia głównego, tylko środków służących zabezpieczeniu dowodu. Uprawniony na etapie formułowania wniosku o udzielenie zabezpieczenia środka dowodowego nie musi jeszcze wiedzieć i precyzyjnie sformułować roszczeń, a właśnie na podstawie uzyskanych środków dowodowych mając jedynie wiedzę o naruszeniu ma uzyskać możliwość możliwości weryfikacji zakresu przysługujących mu roszczeń. Dlatego też, w postanowieniu o zabezpieczeniu środka dowodowego sąd określa zakres wglądu uprawnionego do zabezpieczonego środka dowodowego oraz szczegółowe zasady korzystania i zapoznawania się z nim. Sąd może ograniczyć lub wyłączyć kopiowanie środka dowodowego lub jego utrwalanie w inny sposób. Uprawniony uzyskuje dostęp do środka dowodowego wraz z uprawomocnieniem się postanowienia.

 

jak szczegółowo opisać zabezpieczenie środka dowodowego

Z komentarzy wynika, że należy uznać za wystarczające ogólne opisy środków dowodowych (wskazujące np. ich kategorię), a także wariantowe opisanie sposobu ich dokonania (dopiero w trakcie czynności może się np. okazać, czy wystarczający będzie opis i pobranie próbki, czy jednak konieczne będzie zajęcie większej liczby przedmiotów) [10].

Dokładność opisania środka dowodowego jest zrozumiała z perspektywy egzekucji postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia. Egzekucja ta ma być prowadzona przez komornika, który nie ma żadnej swobody decyzyjnej i musi wykonywać precyzyjnie określone nakazy wynikające z tytułu wykonawczego. Wobec tego, brak dokładnego opisania środka dowodowego może znacząco utrudniać, a nawet uniemożliwiać przeprowadzenie egzekucji.

Mając na uwadze ogólną zasadę proporcjonalności, można przyjąć, że zabezpieczenie środka dowodowego powinno nastąpić w sposób, który jest w danych okolicznościach wystarczający dla wykazania istotnych dla uprawnionego okoliczności w toku postępowania o naruszenie, ale nie idzie w tym kierunku dalej, niż jest to niezbędne.

 

Przenosząc powyższe na grunt sprawy naszego klienta, nie sposób zgodzić się z sądem, że w przypadku tak precyzyjnie skonstruowanej instrukcji sposobu wykonania zabezpieczenia jak wskazany w naszym wniosku ciąg komend informatycznych, organ egzekucyjny mógłby mieć jakiekolwiek trudności z wykonaniem zabezpieczenia środków dowodowych. W załączniku do naszego wniosku, krok po kroku wskazaliśmy jakie czynności powinien wykonać komornik (jakie komendy zastosować), aby zrealizować postanowienie sądu o zabezpieczeniu środka dowodowego. W naszej sprawie sąd I instancji wskazał, że „w przypadku danych dostawcy „A” wnioskodawcy zmierzają nie tyle do zabezpieczenia dowodów, lecz do faktycznego ich wytworzenia poprzez wykonanie zrzutów ekranu. Także w przypadku danych dostawcy „B” wnioskodawcy zmierzali do wykreowania dowodów, nie zaś zabezpieczenia dowodów już istniejących”. Tymczasem pobranie przez organ egzekucyjny określonych danych z kont obowiązanego w systemach należących do podmiotów trzecich, a następnie ich zapisanie na nośniku danych nie może być traktowane jako „wytworzenie”, czy „wykreowanie” dowodu. Dowodem w tym przypadku jest informacja, tj. treść utrwalona na określonym nośniku, a nie sam nośnik, na którym są utrwalane np. określone obrazy lub dźwięki[11].

 

zrzut ekranu (ang. screenshot)

Co więcej, właśnie w przypadku środków dowodowych w formie elektronicznej, z których uzyskaniem i zachowaniem mogą wiązać się szczególne problemy ze względu na łatwość ich ukrycia, zniszczenia albo wprowadzenia do nich zmian, możliwość określenia tych środków przez sposób ich ustalenia w określonych systemach powinna być dopuszczalna. Rozwój technologii informatycznych i Internetu wiąże się ze wzrostem znaczenia dowodu z wydruku z komputera lub tzw. zrzutu ekranu (ang. screenshot). Zarówno do wydruków zawartości plików komputerowych, jak i zawartości stron WWW, których wygląd i zawarta na nich informacje mogą podlegać dynamicznym zmianom, należy stosować odpowiednio przepisy o dowodzie z dokumentu.

Zgodnie z art.308 kpc dowody z innych dokumentów niż wymienione w art. 243(1) kpc (dowody z dokumentów zawierających tekst, umożliwiające ustalenie ich wystawców) w szczególności zawierających zapis obrazu, dźwięku albo obrazu i dźwięku, sąd przeprowadza, stosując odpowiednio przepisy o dowodzie z oględzin oraz o dowodzie z dokumentów. Odnosi się to zarówno do tzw. tradycyjnych stron internetowych, jak i portali społecznościowych, umożliwiających zamieszczanie i przechowywanie na nich konkretnych informacji.

 

Oczywiście na potrzeby postępowania dowodowego pożądane jest zaznaczenie daty sporządzenia wydruku lub zrzutu ekranu. O tym pisaliśmy tutaj. Wydruk stanowi oświadczenie osoby, która go sporządziła, że dokonała danego wydruku. Oczywiście nie można przyjąć, że oświadczenie to jest zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, ale należy przyjąć, że taki środek dowodowy ma charakter dokumentu prywatnego świadczącego o istnieniu zapisu komputerowego określonej treści w chwili dokonywania wydruku. Zawartość strony internetowej, utrwalona za pomocą wydruku lub pliku zawierającego tzw. zrzut ekranu, należy traktować jako dowód z dokumentu zawierający określony zbiór danych innych niż tekst, zaś utrwalenie strony internetowej w formie wydruku jest odtworzeniem zawartości monitora, reprodukcją treści, którą wyświetla przeglądarka przetwarzająca dane informatyczne[12]. Analogicznie należy podjeść do danych zawartych na serwerach wskazanych podmiotów, do których dostęp uzyskuje się do po zalogowaniu do konta użytkownika – w naszym wniosku – obowiązanego.

 

Przy przyjęciu, że takie działania stanowią „wytworzenie” dowodu możliwość uzyskania dowodów według sąd I instancji byłaby możliwa jedynie przez fizyczne zabezpieczeniu sprzętu na który znajdują się dowody, co nie jest uzasadnione. Takie działanie przez odebranie obowiązanego np. sprzętu lub serwera, na którym są zapisane pliki (co w przypadku serwera jest w ogóle nie możliwe, gdyż dane te są na serwerach firm zewnętrznych, które prawdopodobnie znajdują się poza granicami Polski) stanowiłoby utrudnianie działalności obowiązanego, a przecież w pełni wystarczające jest skopiowanie zawartości tych danych z serwera wraz z zawarciem ich opisu w protokole sporządzanym przez komornika.

 

Stosowanie opisu ma oczywiście ograniczenia związane z celem zabezpieczenia danego środka dowodowego. Jeśli np. ma zostać zabezpieczony kod źródłowy programu (ponieważ przez analizę kodu można stwierdzić, czy doszło do naruszenia praw autorskich), nie da się tego zabezpieczenia zrealizować w drodze opisu, a ściślej wyłącznie opisu. Możliwe jest natomiast np. sporządzenie kopii kodu i sporządzenie protokołu opisującego tę czynność. W takiej sytuacji, nawet jeśli uznamy, że np. kopia ta nie może stanowić części protokołu, sam protokół jako dokument urzędowy opisujący sporządzenie kopii powinien być wystarczającym dowodem identyczności tej kopii z oryginałem.

Z kolei wobec wskazania przez sąd I instancji, że w przypadku danych podmiotów trzecich przechowujących dane chodzi o eksport plików Excel CSV obejmujących wszystkie zgłoszenia, co w ocenie sądu I instancji  wydaje się być zbyt szerokie należy podkreślić, że właśnie z tego powodu w imieniu naszych klientów nie żądaliśmy zabezpieczenia wszystkich danych z kont obowiązanego znajdujących się na serwerach podmiotów trzecich, a jedynie tych danych, które dotyczą tworzenia aplikacji której dotyczy spór sądowy.

 

W uzasadnieniu projektu nowelizacji kpc z 13 lutego 2020 r. wyjaśniono, że zabezpieczenie środka dowodowego ma realizować dwa cele: wydobywczy i zachowawczy. Pierwszy z nich polega na zapewnieniu przyszłemu lub aktualnemu powodowi możliwości uzyskania informacji o faktach dotyczących naruszeń praw własności intelektualnej, zaś drugi – na pozyskaniu na potrzeby trwającego lub przyszłego postępowania materialnego substratu, za pomocą którego przeprowadzony będzie dowód. Uzyskanie przez przyszłego lub aktualnego powoda dostępu do informacji o faktach dotyczących naruszeń prawa ma mu pomóc określić podstawę faktyczną wytaczanego lub już wytoczonego powództwa. W szczególności, że w sprawach z zakresu własności intelektualnej, powód najczęściej ma ograniczone możliwości ustalenia faktów, albowiem niezbędne dowody znajdują się w dyspozycji naruszyciela. Trudność ta dotyczy zwłaszcza spraw o wydanie korzyści lub odszkodowanie, w których należy udowodnić rozmiar bezprawnej eksploatacji chronionego dobra. Ponadto szczególne problemy mogą wiązać się z uzyskaniem i zachowaniem środków dowodowych w formie elektronicznej (cyfrowej). Dlatego ustawodawca uznał za niezbędne, aby we wszystkich sprawach z zakresu własności intelektualnej powód mógł skorzystać z omawianej instytucji na takich samych zasadach[13].

Natomiast w art. 479 (100) § 2 kpc sąd określa zakres wglądu uprawnionego do zabezpieczonego środka dowodowego oraz szczegółowe zasady korzystania i zapoznawania się z nim. Jeżeli po zabezpieczeniu środka dowodowego w postaci plików Excel CSV obejmujących wszystkie zgłoszenia na koncie obowiązanego na serwerze należącym do podmiotów trzecich przechowujących dane, zgodnie ze wskazanym wcześniej przepisem, sąd może określić zasady korzystania z zabezpieczonego środka dowodowego i zapoznawania się z nim przez uprawnionego oraz może wprowadzić dodatkowe ograniczenia.

 

No cóż. Zobaczymy czy ta argumentacja przekona sąd II instancji i zdobędziemy punkty 😉

 

[1] Dyrektywa 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (Dz. U. UE. L. z 2004 r. Nr 157, str. 45). https://sip.lex.pl/#/act/67513724?unitId=art(7)&cm=DOCUMENT (dostęp: 2021-09-08 11:13)
[2] A. Klich „Dowód z opinii biegłego w postępowaniu cywilnym. Biegły lekarz, Seria: Monografie Prawnicze Wydawnictwo C.H. Beck 2016
[3]  J.J.  Litauer,  w:  Polska  procedura  cywilna.  Projekty  referentów  z  uzasadnieniem, Kraków 1921, s. 261
[4] M. Sieńko [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Art. 1-477(16), wyd. IV, red. M. Manowska, Warszawa 2021, art. 232. https://sip.lex.pl/#/commentary/587507117/636792/manowska-malgorzata-red-kodeks-postepowania-cywilnego-komentarz-tom-i-art-1-477-16-wyd-iv?cm=URELATIONS (dostęp: 2021-09-08 15:04)
[5] E. Stefańska [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Art. 478-1217, wyd. IV, red. M. Manowska, Warszawa 2021, art. 479(96). https://sip.lex.pl/#/commentary/587839936/637376/manowska-malgorzata-red-kodeks-postepowania-cywilnego-komentarz-tom-ii-art-478-1217-wyd-iv?cm=URELATIONS (dostęp: 2021-09-08 13:09)
[6] M. Sieńko [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Art. 1-477(16), wyd. IV, red. M. Manowska, Warszawa 2021, art. 310. https://sip.lex.pl/#/commentary/587507197/636878/manowska-malgorzata-red-kodeks-postepowania-cywilnego-komentarz-tom-i-art-1-477-16-wyd-iv?cm=URELATIONS (dostęp: 2021-09-08 13:21)
[7] uzasadnienie projektu nowelizacji z 13.02.2020 r., IX kadencja, druk sejm. nr 45
[8] E. Stefańska [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Art. 478-1217, wyd. IV, red. M. Manowska, Warszawa 2021, art. 479(96). https://sip.lex.pl/#/commentary/587839936/637376/manowska-malgorzata-red-kodeks-postepowania-cywilnego-komentarz-tom-ii-art-478-1217-wyd-iv?cm=URELATIONS (dostęp: 2021-09-08 11:09)
[9] Umowa międzynarodowa Wielostronna z dnia 15 kwietnia 1994 r. w sprawie Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej. Marakesz.1994.04.15 (Dz. U. UE. L. z 1994 r. Nr 336, str. 214 z późn. zm.). https://sip.lex.pl/#/act/67489937?unitId=art(50)&cm=DOCUMENT (dostęp: 2021-09-08 11:19)
[10] T. Targosz [w:] Komentarz do ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych [w:] Ustawy autorskie. Komentarze. Tom II, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021, art. 80.
[11] T. Zembrzuski [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Artykuły 1–366, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2021, art. 308.
[12] zob. S. Pawelec, B. Trętowski, Strona internetowa jako źródło dowodowe, PPH 2011/7, s. 42 i n.; zob. także K. Knoppek, Wydruk komputerowy jako dowód w procesie cywilnym, PiP 1993/2; B. Kaczmarek-Templin [w:] Dowody w postępowaniu cywilnym, red. Ł. Błaszczak, K. Markiewicz, E. Rudkowska-Ząbczyk, Warszawa 2010, s. 551 i n.; B. Kaczmarek-Templin, Moc dowodowa dokumentu elektronicznego w postępowaniu cywilnym, M. Praw. 2008/5, s. 248 i n.; D. Szostek, M. Świerczyński, Moc dowodowa dokumentu elektronicznego w postępowaniu cywilnym, M. Praw. 2007/17, s. 935 i n.; A. Kościółek, Informatyzacja czynności dowodowych w postępowaniu cywilnym, PPiA 2010/82, s. 253 i n.).
[13] E. Stefańska [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Art. 478-1217, wyd. IV, red. M. Manowska, Warszawa 2021, art. 479(96).

 

Photo by Quino Al on Unsplash

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂 

Czy masz pomysł jak ochronić … pomysł?

Często pojawią się pytania i zgłaszane przez klientów problemy dotyczące ochrony koncepcji i idei. Powszechną bolączką jest sytuacja, w której dowiadujemy się od klienta, że “wpadł” na świetny pomysł nowej gry, fabuły, filmu, sposobu identyfikacji, modelu współpracy itd., następnie przedstawił komuś swój pomysł, a po jakimś czasie spostrzegł, że jego pomysł jest wykorzystywany przez tę osobę lub tego przedsiębiorcę. Zazwyczaj jest to moment, w którym rozpoczyna się poszukiwanie pomocy u prawnika w celu ustalenia jakie roszczenia przysługują w przypadku „kradzieży” pomysłu.

Photo by Afif Kusuma on Unsplash

Regulacje dotyczące własności intelektualnej, w których możemy poszukiwać ochrony w takich sytuacjach znajdują się przede wszystkim w czterech aktach prawnych:

  1. ustawie z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1062) (upapp);
  2. ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 324) (pwp);
  3. ustawie z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1913) (uznk)
  4. ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm.) (kc).

 

pomysł a prawo autorskie

W ustawie upapp wprost zostało również wskazane, że ochroną objęty może być wyłącznie sposób wyrażenia. Nie są objęte ochroną odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne – wymienione kreacje intelektualne mogą przybrać różne treści lub formy, co prowadziłoby do nadmiernego i nieuzasadnionego rozszerzenia ochrony prawnoautorskiej. Zatem jedynie ich skonkretyzowana forma wyrażenia może zostać zakwalifikowana jako utwór, a nie pomysł na utwór.

Orzecznictwo sądów wyklucza ochronę:

  • koncepcji gry czy organizacji imprezy,
  • założeń kampanii reklamowej,
  • konstrukcji świata wirtualnego,
  • formatu telewizyjnego,
  • fabuły serialu,
  • schematu układu choreograficznego
  • funkcjonalności programu komputerowego
  • założeń biznesowych,
  • motywów, styli czy maniery artystycznej
  • pomysłu na nagrodę.

Wskazane przykłady dotyczą działalności twórczej, w wyniku której powstają ogólne koncepcje, założenia, tezy, opisy. Są to przypadki, w których pomysł przybiera postać abstrakcyjnej idei, która może być wyrażana w różny sposób. Z punktu widzenia prawa autorskiego oznacza to, że ta sama idea może przybrać różną postać, np. książki, obrazu czy przemówienia.  Czyli, możliwa jest różna percepcja takiego pomysłu, a więc też i przedmiot prawa nie został poprawnie zidentyfikowany.

 

Tymczasem, zgodnie z art. 1 upapp przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór). Dla realizacji przesłanki ustalenia konieczne jest przeniesienie pomysłu “poza głowę twórcy” i nadanie mu ustalonego kształtu i treści. Ważne jest ustalenie utworu w jakiejkolwiek postaci. Celem takiej regulacji jest ochrona dobra prawnego (jaki jest pomysł), które musi zaistnieć w rzeczywistości w sposób możliwie obiektywny do percepcji przez adresatów. Tylko bowiem wówczas są oni w stanie zapoznać się z utworem. Status utworu nie może rozciągać się na obiekty niemierzalne, nieweryfikowalne zmysłem wzroku lub słuchu.

Brak wymogu ustalenia utworu prowadziłaby do włączenia w system prawny ocen subiektywnych i niemożliwych do wykazania w toku postępowania dowodowego, a także obejmowałaby ochroną dobra nieustalone, które nawet jeśli byłyby twórcze bądź szczególnie niespotykane, to jednak również niezwykle problematyczne do wprowadzenia do obrotu gospodarczego.

Podsumowując: prawo autorskie chroni sposób wyrażenia utworu, jego ekspresję.

 

pomysł a prawo własności przemysłowej

Prawo własności przemysłowej reguluje stosunki w zakresie zamkniętego katalogu przedmiotów w postaci:

wynalazków – czyli rozwiązań technicznych, na które można uzyskać patent jeśli są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania, więcej o wynalazkach pisaliśmy tutaj;

wzorów użytkowych – czyli nowych i nadających się do przemysłowego zastosowania rozwiązań o charakterze technicznym, dotyczącym kształtu lub budowy przedmiotu o trwałej postaci albo przedmiotu składającego się ze związanych ze sobą funkcjonalnie części o trwałej postaci, więcej o wzorach użytkowych pisaliśmy tutaj;

wzorów przemysłowych – czyli nowych i posiadających indywidualny charakter postaci wytworu lub ich części, nadanych im w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, fakturę lub materiał wytworów oraz przez ich ornamentację; więcej o wzorach przemysłowych znajdziesz tutaj;

znaków towarowych – czyli oznaczeniu umożliwiającym odróżnienie towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa oraz możliwe do przedstawienia w rejestrze znaków towarowych w sposób pozwalający na ustalenie jednoznacznego i dokładnego przedmiotu udzielonej ochrony; więcej o znakach towarowych znajdziesz m.in. tutaj;

oznaczeń geograficznych – czyli oznaczeń słownych odnoszących się bezpośrednio lub pośrednio do nazwy miejsca, miejscowości, regionu lub kraju (teren), które identyfikują towar jako pochodzący z tego terenu, jeżeli określona jakość, dobra opinia lub inne cechy towaru są przypisywane przede wszystkim pochodzeniu geograficznemu tego towaru; więcej o oznaczeniach geograficznych pisaliśmy tutaj;

topografii układów scalonych – czyli rozwiązań polegających na przestrzennym, wyrażonym w dowolny sposób, rozplanowaniu elementów, z których co najmniej jeden jest elementem aktywnym, oraz wszystkich lub części połączeń układów scalonych.

 

Dodatkowo pwp reguluje wprost, że wynalazkami nie mogą być w szczególności:

  • odkrycia, teorie naukowe i metody matematyczne;
  • schematy, zasady i metody przeprowadzania procesów myślowych, rozgrywania gier lub prowadzenia działalności gospodarczej;
  • wytwory lub sposoby, których:
    • możliwość wykorzystania nie może być wykazana lub
    • wykorzystanie nie przyniesie rezultatu spodziewanego przez zgłaszającego

– w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki;

  • przedstawienie informacji.

Jak widać również na gruncie prawa własności przemysłowej ustawodawca konsekwentnie wskazuje, że pomysły w żaden sposób niewyrażone w konkretnej postaci nie mogą podlegać ochronie. 

Prawo własności przemysłowej chroni raczej treść pomysłu, tzn. zawarte w nim rozwiązanie.  

 

pomysł a ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji reguluje zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji w działalności gospodarczej, w szczególności produkcji przemysłowej i rolnej, budownictwie, handlu i usługach – w interesie publicznym, przedsiębiorców oraz klientów.

Czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta (klauzula generalna). Poza ogólną definicją czynu nieuczciwej konkurencja wskazane są wprost czyny, które stanowią czyny nieuczciwej konkurencji, w postaci:

  • wprowadzające w błąd oznaczenie przedsiębiorstwa;
  • fałszywe lub oszukańcze oznaczenie pochodzenia geograficznego towarów albo usług;
  • wprowadzające w błąd oznaczenie towarów lub usług;
  • naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa;
  • nakłanianie do rozwiązania lub niewykonania umowy;
  • naśladownictwo produktów;
  • pomawianie lub nieuczciwe zachwalanie;
  • utrudnianie dostępu do rynku;
  • przekupstwo osoby pełniącej funkcję publiczną;
  • nieuczciwa lub zakazana reklama;
  • organizowanie systemu sprzedaży lawinowej;
  • prowadzenie lub organizowanie działalności w systemie konsorcyjnym;
  • nieuzasadnione wydłużanie terminów zapłaty za dostarczane towary lub wykonane usługi.

 

Najbliższe omawianej tematyce ochrony pomysłu będą:

wprowadzające w błąd oznaczenie przedsiębiorstwa – czyli takie oznaczanie przedsiębiorstwa, które może wprowadzić klientów w błąd co do jego tożsamości, przez używanie firmy, nazwy, godła, skrótu literowego lub innego charakterystycznego symbolu wcześniej używanego, zgodnie z prawem, do oznaczenia innego przedsiębiorstwa;

naśladownictwo – czyli naśladowanie gotowego produktu, polegające na tym, że za pomocą technicznych środków reprodukcji jest kopiowana zewnętrzna postać produktu, jeżeli może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu;

naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa – czyli ujawnienie, wykorzystanie lub pozyskanie cudzych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa.

 

Z przedstawionych definicji wynika, że pomysł może być chroniony jako tajemnica przedsiębiorstwa, która obejmuje know–how. Zgodnie z motywami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/943 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie ochrony niejawnego know-how i niejawnych informacji handlowych (tajemnic przedsiębiorstwa) przed ich bezprawnym pozyskiwaniem, wykorzystywaniem i ujawnianiem (Dz. U. UE. L. z 2016 r. Nr 157, str. 1) (dalej: „Dyrektywa”) poprzez ochronę know-how i informacji na temat przedsiębiorstwa, bez względu na to, czy równocześnie z prawami własności intelektualnej, czy zamiast tych praw, tajemnice przedsiębiorstwa pozwalają twórcom i innowatorom na czerpanie korzyści z ich twórczości i innowacji. Parlament Europejski wskazuje, że przedsiębiorcy najczęściej wybierają ochronę twórczości intelektualnej i innowacyjnego know-how poprzez ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa pomimo, iż jest to najsłabsza forma ochrony w zakresie ich bezprawnego pozyskiwania, wykorzystywania lub ujawniania przez inne osoby. W Dyrektywie wskazano, że dla podlegania ochronie wynikającej z tajemnicy przedsiębiorstwa know-how lub informacje powinny mieć rzeczywistą lub potencjalną wartość handlową. O wartości handlowej należy mówić wówczas, gdy ich bezprawne pozyskiwanie, wykorzystywanie lub ujawnianie może spowodować szkody dla interesów osoby, która zgodnie z prawem sprawuje nad nimi kontrolę, szkodząc jej naukowemu lub technicznemu potencjałowi, interesom gospodarczym lub finansowym, pozycji strategicznej lub zdolności do konkurowania.

 

Definicja tajemnicy handlowej nie obejmuje nieistotnych informacji oraz doświadczeń i umiejętności, które zostały zdobyte przez pracowników w trakcie prowadzenia normalnej pracy, a także nie obejmuje informacji, które są powszechnie znane lub łatwo dostępne osobom z kręgów zajmujących się zwykle tym rodzajem informacji. Przepisy Dyrektywy nie przyznają żadnych wyłącznych praw do know-how lub informacji chronionych, jako tajemnice przedsiębiorstwa. Dlatego też niezależne odkrycie tego samego know-how lub tych samych informacji pozostaje możliwe. 

 

Zgodnie z art. 4 ust. 3 Dyrektywy wykorzystanie lub ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa uznaje się za bezprawne w każdym przypadku, gdy bez zgody posiadacza tajemnicy przedsiębiorstwa dokonuje go osoba, która spełnia którykolwiek z następujących warunków:

  • pozyskała bezprawnie tajemnicę przedsiębiorstwa;
  • naruszyła umowę o poufności lub inny obowiązek nieujawniania tajemnicy przedsiębiorstwa;
  • naruszyła umowny lub inny obowiązek ograniczenia wykorzystywania tajemnicy przedsiębiorstwa.

 

W razie naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa możesz żądać:

  • zaniechania niedozwolonych działań;
  • usunięcia skutków niedozwolonych działań;
  • złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie;
  • naprawienia wyrządzonej szkody, na zasadach ogólnych;
  • wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, na zasadach ogólnych;
  • zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej lub ochroną dziedzictwa narodowego – jeżeli czyn nieuczciwej konkurencji był zawiniony.

 

Dodatkowo, sąd, na wniosek uprawnionego, może zobowiązać pozwanego do podania do publicznej wiadomości informacji o wyroku albo treści wyroku, w oznaczony sposób i w oznaczonym zakresie, jeżeli jest to uzasadnione ze względu na okoliczności naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa, w szczególności sposób dokonania czynu, wartość informacji, których dotyczył czyn, skutek czynu oraz prawdopodobieństwo dokonania naruszenia w przyszłości, a w przypadku, jeżeli pozwanym jest osoba fizyczna – jeżeli dodatkowo nie sprzeciwia się temu uzasadniony interes pozwanego, w szczególności wzgląd na ochronę jego dóbr osobistych. Sposób i zakres podania do publicznej wiadomości informacji o wyroku albo treści wyroku nie może prowadzić do ujawnienia tajemnicy przedsiębiorstwa.

Ponadto, w razie naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa możesz żądać, zamiast odszkodowania określonego w art. 18 ust. 1 pkt 4 uznk, naprawienia szkody przez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa.

Więcej o tajemnicy przedsiębiorstwa i odpowiedzialności za jej naruszenie, również odpowiedzialności karnej znajdziesz tutaj.

 

pomysł a ochrona dóbr osobistych

Zgodnie z art. 23 kc, dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

Szczegółowo o dobrach osobistych piszemy tutaj ale w zakresie ochrony pomysłu można poddać analizie czy dana idea może stanowić dobro osobiste jej twórcy, w szczególności jeżeli pomysł dotyczy twórczości naukowej, artystycznej, wynalazczej lub racjonalizatorskiej.

 

Zakres pojęcia twórczości jako dobra osobistego i jego ochrony jest szerszy niż zdefiniowane w prawie autorskich czy prawie własności przemysłowej. Ochrona twórczości jako dobra osobistego przewidziana kodeksie cywilnym obejmuje również te dobra (wartości, interesy idealne) twórcy, które nie są chronione przepisami wskazanych ustaw, czyli np. idee, styl twórczy, proces twórczy, koncepcje lub zarysy utworu.

W jednym z orzeczeń Sąd Apelacyjny w Krakowie wskazuje, że w ramach ochrony dobra osobistego twórczości może być chroniony efekt twórczości, np. scenariusz czy wyreżyserowana wypowiedź aktora, zredukowana do krótkiej figury retorycznej pomimo, iż jest na tyle ogólna, że posiada wartość idei, czyli nie stanowi przedmiotu prawa autorskiego[1]. W ten sposób ochrona może przysługiwać autorom ustaleń i odkryć naukowych, w razie kwestionowania osiągnięć konkretnych osób w tym zakresie.

 

Ochrona na gruncie kodeksu cywilnego obejmuje także ogół działalności twórczej i dorobku twórczego danej osoby. Art. 23 kc zapewnia ochronę „dobrej sławy dzieła”, czyli jego renomy, reputacji w postaci pozytywnej opinii o utworze oraz prawo do „dobrego imienia dorobku twórcy”, czyli do przeciwdziałania zachowaniom, które mogą naruszać dobrą reputację autora, oraz prawo do ochrony przed nieuprawnionym wykorzystywaniem elementów procesu twórczego i dorobku twórcy oraz przed przywłaszczaniem ich[2].

 

Na podstawie art.  24 kc, w przypadku, gdy Twoje dobro osobiste w postaci twórczości zostało naruszone cudzym działaniem, możesz żądać:

  • zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne.
  • żeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności w postaci złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie;
  • zapłaty zadośćuczynienia pieniężnego;
  • zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny;
  • naprawienia szkody majątkowej wyrządzonej naruszeniem dobra osobistego na zasadach ogólnych.

Ochrona pomysłu na podstawie kodeksu cywilnego jest niezależna od wskazanych ustaw szczególnych wobec tego możesz dochodzić roszczeń wynikających z art. 24 kc łącznie z roszczeniami przysługującymi na gruncie np. art. 18 uznk.

 

najskuteczniejszy sposób ochrony – umowa o zachowaniu poufności, czyli non-disclosure agreement (NDA)

Wobec przeprowadzonej analizy należy dojść do wniosku, że najskuteczniejszym sposobem ochrony know- how, pomysłu, czy informacji o walorze gospodarczym jest zawarcie odpowiedniej umowy zobowiązującej osobę, której ujawniasz swój pomysł do zachowania w poufności przekazanych informacji lub know – how. Ważne jest także zobowiązanie osoby, której ujawniasz pomysł nie tylko do nieujawniania ale także do niewykorzystywania pomysłu. Najlepiej, pod rygorem zapłaty kary umownej określonej wysokości. Taka umowa nazywana jest umową o zachowaniu poufności albo w skrócie umową NDA (ang. non disclosure agreement). W umowie tej należy określić jakie informacje podlegają zobowiązaniu do zachowania poufności, im precyzyjniej zostaną określone tym lepiej dla twórcy pomysłu. Umożliwia to skuteczniejsze dochodzenie Twoich praw.

 

Kluczowe w tym sposobie ochrony – poprzez zobowiązanie się strony przeciwnej do zachowania poufności – jest dopilnowanie tego, aby umowa NDA została zawarta przed ujawnieniem przez Ciebie pomysłu. Po ujawnieniu pomysłu nie masz żadnej pewności, ani też narzędzi prawnych żeby nakłonić osobę, której pomysł ujawniłeś do zawarcia z Toba umowy o zachowaniu poufności. Natomiast wobec braku zawartej umowy, a tym samym braku zobowiązania się strony do zapłaty kary umownej, konieczne jest wykazanie że:

  • dany pomysł lub informacja były chronione tajemnicą,
  • strona, której pomysł był ujawniony była zobowiązana do jego niewykorzystywania,
  • poniosłeś szkodę (wraz ze wskazaniem jej wysokości) w związku z wykorzystaniem pomysłu stanowiącego tajemnicę przez osobę, której pomysł ujawniłeś.

Udowodnienie przed sąd wskazanych powyżej okoliczności jest trudne, a czasem wręcz niemożliwe dlatego zawsze uczulamy naszych klientów, aby pamiętali o korzystaniu z przygotowanej umowy NDA.

 

Jeżeli chcesz ujawnić komuś swój pomysł, ale boisz się, że w konsekwencji zostanie wykorzystany, przez osobę, której go ujawniasz skorzystaj z jednego z naszych wzorów umów o zachowaniu poufności:

Dodatkowo zachęcamy do skorzystania z usługi WIPO PROOF zapewniającej potwierdzenie istnienia danego dobra niematerialnego. Dowód uzyskiwany jest poprzez utworzenie tokena WIPO PROOF, czyli cyfrowy odcisk (digital fingerprint) ze znacznikiem precyzyjnie określonego momentu (daty i godziny), w którym został stworzony. Więcej o WIPO PROOF przeczytasz tutaj.

Możliwe jest również zabezpieczenie Twojego pomysłu poprzez utworzenie NFT (ang. Non – fungible token). Więcej o NFT przeczytasz tutaj.

 

[1] zob. wyrok SA w Krakowie z 5.03.2004 r., I ACa 35/04, OSA 2004/10, poz. 33, dotyczący ochrony sloganu „Ciemność widzę, ciemność”.
[2] wyrok SA w Białymstoku z 31.07.2012 r., I ACa 303/12, LEX nr 1220403.
Photo by Afif Kusuma on Unsplash

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂 

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami

ochrona i egzekwowanie praw własności intelektualnej cz. 5 – czyn nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy

Regulacje dotyczące reklamy znowu są pod lupą ze względu na opinię Komisji Europejskiej w sprawie zakazu reklamy aptek obowiązującego w Polsce od stycznia 2012 r. Zdaniem Komisji zakaz ten jest niezgodny z prawem Unii Europejskiej oraz zasadami prowadzenia działalności gospodarczej i podstawowymi swobodami rynku wewnętrznego UE. Jeżeli uchybienia w tym zakresie nie zostaną usunięte sprawa zostanie skierowana do Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE). Duże znaczenie dla oceny zakazu reklamy miał wyrok TSUE z 2017 r. w sprawie zakazu reklamy usług dentystycznych w Belgii[1]. W orzeczeniu tym TSUE stwierdził, że obowiązujący całkowity i ogólny zakaz wszelkiej reklamy dotyczącej świadczeń leczenia ust i zębów jest niezgodny ze swobodą świadczenia usług (art. 56 TFUE) oraz z dyrektywą o handlu elektronicznym (2000/31/WE). 

Reklama jest głównym sposobem komunikowania się przedsiębiorcy z otoczeniem mającym za zadanie zachęcić do zakupu towarów albo skorzystania z usług danego przedsiębiorcy. Ale czy każdy przedsiębiorca może się reklamować i czy istnieją zasady dotyczące reklamy?

W polskim prawie możemy wskazać dwie ustawy, które regulują zasady reklamy, a ich stosowanie jest zależne od relacji pomiędzy podmiotami:

  • ustawę z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym odnoszącą się do reklamy w relacji konsument – przedsiębiorca (B2C – business-to-consumer)
  • ustawę z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji odnoszącą się do relacji przedsiębiorca – przedsiębiorca (B2B – business-to- business)

W tym wpisie skupimy się na regulacji dotyczącej sfery pomiędzy przedsiębiorcami (B2B). O reklamie zakazanej pisaliśmy rok temu, teraz sprawdźmy kiedy reklama może być uznana za czyn nieuczciwej konkurencji. Regulacja w tym zakresie zawarta jest w art. 16 wspomnianej ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (dalej: „uznk”), w którym przyjęto, że czynem nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy jest w na przykład:

  • reklama sprzeczna z przepisami prawa, dobrymi obyczajami lub uchybiająca godności człowieka;
  • reklama wprowadzająca klienta w błąd i mogąca przez to wpłynąć na jego decyzję co do nabycia towaru lub usługi;
  • reklama odwołująca się do uczuć klientów przez wywoływanie lęku, wykorzystywanie przesądów lub łatwowierności dzieci;
  • wypowiedź, która, zachęcając do nabywania towarów lub usług, sprawia wrażenie neutralnej informacji;
  • reklama, która stanowi istotną ingerencję w sferę prywatności, w szczególności przez uciążliwe dla klientów nagabywanie w miejscach publicznych, przesyłanie na koszt klienta niezamówionych towarów lub nadużywanie technicznych środków przekazu informacji;
  • reklama umożliwiająca bezpośrednio lub pośrednio rozpoznanie konkurenta albo towarów lub usług oferowanych przez konkurenta (reklama porównawcza) stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami.

Jest to katalog otwarty więc inne działania z zakresu reklamy stanowiące działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagrażają lub naruszają interes innego przedsiębiorcy lub klienta także mogą być uznane za czyn nieuczciwej konkurencji.[2]

 

Definicja reklamy

Pojęcie reklamy nie zostało zdefiniowane w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Wobec tego ustalając znaczenie terminu “reklama” można odnieść się do definicji reklamy zawartej art. 2 dyrektywy 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej[3]. Zgodnie z zawartą tu definicją reklamą jest „przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań”.

Analizując wskazaną definicję można wyróżnić dwa podstawowe wyznaczniki, które pozwalają na uznanie określonej wypowiedzi za reklamę:

  • formę przekazu – która może być dowolna oraz
  • cel tego przekazu – w postaci zachęty do zakupu danego towaru lub usługi albo towaru lub usługi danego przedsiębiorcy.

Po ustaleniu formy i celu przekazu możemy przejść do sprawdzenia czy w danym przypadku zachodzi czyn nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy z art. 16 uznk.

 

Reklama sprzeczna z przepisami prawa, dobry obyczajami lub uchybiająca godności człowieka

Sprzeczność reklamy z przepisami prawa oznacza, że norma prawna, w sposób całkowity lub częściowy uniemożliwia reklamowanie oznaczonych produktów bądź usług. Przypomnijmy, że obowiązują m.in zakazy reklamy:

  • napojów alkoholowych na obszarze kraju z wyjątkiem piwa, którego reklama jest dozwolona pod warunkiem, że nie jest kierowana do małoletnich ani prowadzona poprzez budowanie skojarzeń np. z atrakcyjnością seksualną, relaksem, wypoczynkiem, sukcesem zawodowym lub życiowym[4];
  • wyrobów tytoniowych, papierosów elektronicznych, pojemników zapasowych lub rekwizytów tytoniowych i promocji wyrobów tytoniowych, papierosów elektronicznych, pojemników zapasowych lub rekwizytów tytoniowych oraz reklamy i promocji produktów imitujących te wyroby lub symboli związanych z używaniem tytoniu, wyrobów tytoniowych, papierosów elektronicznych lub pojemników zapasowych[5];
  • gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości, zakładów wzajemnych oraz gier na automatach przy czym zakaz ten nie obejmuje reklamy i promocji prowadzonej wewnątrz kasyna gry lub punktu przyjmowania zakładów wzajemnych, a także – w przypadku zakładów wzajemnych urządzanych przez Internet – reklamy i promocji prowadzonej na określonej w zezwoleniu stronie internetowej wykorzystywanej do urządzania tych zakładów[6];
  • do publicznej wiadomości produktów leczniczych wydawanych wyłącznie na podstawie recepty, dozwolona jest reklama przeznaczona dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub prowadzących obrót lekami[7].

Reklamą sprzeczną z dobrymi obyczajami i uchybiającą godności człowieka jest reklama sprzeczna z ogólnie przyjętymi w Polsce zasadami moralności. Dotyczy to przypadków wykorzystywania w reklamie:

  • wyrazów, rysunków, ilustracji itd. uznawanych za obraźliwe lub nieprzyzwoite;
  • nędzy, poniżenia, cierpienia człowieka;
  • symboli religijnych w sposób, który narusza uczucia religijne osób wierzących;
  • aspektów ośmieszających człowieka lub grupę ludzi identyfikowanych za pomocą określonej cechy, poprzez eksponowanie w negatywny sposób ich słabości;
  • łamania przyjętych w danej społeczności zasad obyczajowych;
  • elementu szokującego odbiorcę podjętym tematem oraz zestawieniem elementów, naruszając pewne powszechnie akceptowane zasady.

 

Reklama wprowadzająca w błąd

Aby mówić o reklamie wprowadzającej w błąd konieczne jest wystąpienie łącznie następujących przesłanek:

  • reklama wprowadza w błąd lub mogąca wprowadzić w błąd
  • reklama ta może wpływać na decyzję klienta co do nabycia towarów(usług).

Reklamą wprowadzającą w błąd jest reklama wywołująca wyobrażenia, które nie są zgodne ze stanem rzeczywistym, czyli reklama, na podstawie której klient uzyskuje nieprawdziwe wyobrażenia dotyczące towaru lub usługi, przedsiębiorcy reklamującego się lub jego konkurenta. Reklamą wprowadzającą w błąd jest reklama, która istotnie wprowadza w błąd lub może wprowadzić w błąd odbiorców. Do potwierdzenia charakteru reklamy jako wprowadzającej w błąd wystarczy wykazanie jedynie samego ryzyka wprowadzenia w błąd. Nie jest natomiast konieczne udowodnienie faktu rzeczywistych pomyłek adresatów reklamy powstałych w następstwie przekazu reklamowego. 

Przy ocenie reklamy wprowadzającej w błąd należy uwzględnić wszystkie jej elementy, zwłaszcza dotyczące ilości, jakości, składników, sposobu wykonania, przydatności, możliwości zastosowania, naprawy lub konserwacji reklamowanych towarów lub usług, a także zachowania się klienta.

Ze względu na rodzaj treści reklamy, które mogą prowadzić do powstania mylnego wyobrażenia pośród konsumentów, można wyróżnić następujące typy reklamy wprowadzającej w błąd:

  1. reklama fałszywa – reklama zawierająca obiektywnie nieprawdziwe informacje, chyba że odbiorca reklamy ma świadomość braku prawdziwego charakteru tych informacji, wtedy nie dochodzi do powstania u odbiorcy mylnego wyobrażenia;
  2. reklama myląca – zawiera informacje prawdziwe, ale może wprowadzać odbiorców w błąd ze względu na to, że informacje te są: niepełne (niekompletne), niejasne, wieloznaczne lub zatajone;
  3. reklama niepełna –reklamujący się przedsiębiorca nie informuje o niektórych cechach reklamowanych towarów (usług) lub o swojej osobie;
  4. reklama niejasna – brak jasności komunikatu reklamowego może wynikać z:
    • zastosowania określonej formy graficznej;
    • pominięcia istotnych informacji lub przedstawienia ich w sposób nieczytelny;
    • używania obcojęzycznych wyrazów lub skrótów;
    • przedstawienia w reklamie zbyt dużej ilości informacji i związanego z tym chaosu informacyjnego;
    • użycia w reklamie pojęć technicznych lub specjalistycznych;
  5. reklama z oczywistościami – polega na eksponowaniu cechy produktu w taki sposób, że odbiorca sądzi, iż jest to cecha jest cechą unikatową dla tego typu produktów, gdzie w rzeczywistości inne produkty danego rodzaju również posiadają tę cechę.

Brak wpływu na decyzję adresata reklamy co do zakupu towarów lub usługi wyłącza możliwość zastosowania tego przepisu nawet w sytuacji, gdy dana reklama wprowadza w błąd. Decyzja ta ma być jakąkolwiek decyzją rynkową. Nie jest konieczne nabycie towaru lub usługi reklamującego się przedsiębiorcy wystarczy, że klient zniechęcony daną reklamą, nie nabywa towaru lub usługi innego przedsiębiorcy.

 

Reklama nierzeczowa

Reklama nierzeczowa polega na oddziaływaniu na sferę psychiczną człowieka w taki sposób, że uniemożliwia odbiorcom swobodne podjęcie decyzji co do zakupu towaru lub skorzystania z usługi. Wskazane w ustawie wyliczenie ma charakter przykładowy. Reklama nierzeczowa może także bazować na innych uczuciach, tak jak np. litość, altruizm albo wiara.

 

Reklama ukryta

Kryptoreklama została zdefiniowana w art. 7 pkt 11 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2070). Kryptoreklamą jest wykorzystanie treści publicystycznych w środkach masowego przekazu w celu promocji produktu w sytuacji, gdy przedsiębiorca zapłacił za tę promocję, a nie wynika to wyraźnie z treści, obrazów lub dźwięków łatwo rozpoznawalnych przez odbiorców reklamy. Kryptoreklama została uznana za nieuczciwą praktykę rynkową zakazaną w każdych okolicznościach. Zakaz stosowania reklamy ukrytej związany jest z nakazem informowania adresata o tym, że ma do czynienia z reklamą.

Więcej informacji o nieuczciwych praktykach rynkowych znajdziesz tu

Reklama uciążliwa, w tym niezamówiona informacja handlowa

Przy kwalifikacji reklamy jako uciążliwej sama treść przekazu reklamowego nie ma znaczenia, ważny jest natomiast sposób jej przekazywania. Przykłady reklamy uciążliwej to:

  • rozdawanie ulotek w agresywny sposób,
  • wciąganie klientów do sklepów, restauracji,
  • bardzo głośna reklama dźwiękowa,
  • przesyłania na koszt klienta niezamówionych towarów,
  • nadużywanie technicznych środków przekazu informacji (np. telefonu, faksu, poczty elektronicznej).

Szczególnym przykładem jest niezamówiona informacja handlowa przesyłana drogą elektroniczną (spam), która została uregulowana w art. 10 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 344). Zakazane jest przesyłanie niezamówionej informacji handlowej skierowanej do oznaczonego odbiorcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej. Informację handlową uważa się za zamówioną, jeżeli odbiorca wyraził zgodę na otrzymywanie takiej informacji, w szczególności udostępnił w tym celu identyfikujący go adres elektroniczny.

 

Reklama porównawcza

Reklama porównawczą stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami. Reklama porównawcza nie jest sprzeczna z dobrymi obyczajami, jeżeli łącznie spełnia następujące przesłanki:

  • nie jest reklamą wprowadzającą w błąd;
  • w sposób rzetelny i dający się zweryfikować na podstawie obiektywnych kryteriów porównuje towary lub usługi zaspokajające te same potrzeby lub przeznaczone do tego samego celu;
  • w sposób obiektywny porównuje jedną lub kilka istotnych, charakterystycznych, sprawdzalnych i typowych cech tych towarów i usług, do których może należeć także cena;
  • nie powoduje na rynku pomyłek w rozróżnieniu między reklamującym a jego konkurentem, ani między ich towarami albo usługami, znakami towarowymi, oznaczeniami przedsiębiorstwa lub innymi oznaczeniami odróżniającymi;
  • nie dyskredytuje towarów, usług, działalności, znaków towarowych, oznaczeń przedsiębiorstwa lub innych oznaczeń odróżniających, a także okoliczności dotyczących konkurenta;
  • w odniesieniu do towarów z chronionym oznaczeniem geograficznym lub chronioną nazwą pochodzenia odnosi się zawsze do towarów z takim samym oznaczeniem;
  • nie wykorzystuje w nieuczciwy sposób renomy znaku towarowego, oznaczenia przedsiębiorstwa lub innego oznaczenia odróżniającego konkurenta ani też chronionego oznaczenia geograficznego lub chronionej nazwy pochodzenia produktów konkurencyjnych;
  • nie przedstawia towaru lub usługi jako imitacji czy naśladownictwa towaru lub usługi opatrzonych chronionym znakiem towarowym, chronionym oznaczeniem geograficznym lub chronioną nazwą pochodzenia albo innym oznaczeniem odróżniającym.

Reklama porównawcza związana z ofertą specjalną powinna, w zależności od jej warunków, jasno i jednoznacznie wskazywać datę wygaśnięcia tej oferty lub zawierać informację, że oferta jest ważna do czasu wyczerpania zapasu towarów bądź zaprzestania wykonywania usług, a jeżeli oferta specjalna jeszcze nie obowiązuje, powinna wskazywać również datę, od której specjalna cena lub inne szczególne warunki oferty będą obowiązywały.

Warto znać zasady uczciwej reklamy, z tego względu, że w razie dokonania czynu nieuczciwej konkurencji, przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może, zgodnie z art. 18 uznk, żądać:

1) zaniechania niedozwolonych działań;
2) usunięcia skutków niedozwolonych działań;
3) złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie;
4) naprawienia wyrządzonej szkody, na zasadach ogólnych;
5) wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, na zasadach ogólnych;
6) zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej lub ochroną dziedzictwa narodowego – jeżeli czyn nieuczciwej konkurencji był zawiniony.
Sąd, na wniosek uprawnionego, może orzec również o wyrobach, ich opakowaniach, materiałach reklamowych i innych przedmiotach bezpośrednio związanych z popełnieniem czynu nieuczciwej konkurencji. W szczególności sąd może orzec ich zniszczenie lub zaliczenie na poczet odszkodowania.
Odpowiedzialność ponoszą także twórcy reklamy. Zgodnie z art. 17 uznk sprawcą czynu nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy niezależnie od podmiotu reklamującego się jest również agencja reklamowa albo inny przedsiębiorca, który reklamę opracował.

 

Naruszenie zasad dotyczących reklamy może, poza odpowiedzialnością cywilną, skutkować także odpowiedzialnością karną. Więcej na ten temat przeczytasz tutaj.

 

Zapraszamy do kontaktu, jeśli masz wątpliwości co do legalności planowanej kampanii reklamowej czy materiałów wykorzystanych w reklamie. Napisz do nas, gdy uważasz, że konkurent niewłaściwie porównuje produkty bądź jego reklama jest nieuczciwa, czasami niezbędne jest złożenie pozwu. Jeśli potrzebujesz pomocy przy organizacji kampanii reklamowej, możesz skorzystać z naszych wzorów regulujących nabycie praw do grafiki czy zlecenie usług marketingowych

Photo by Florian Wehde on Unsplash
[1] sygn. C-339/15.
[2] Taka regulacja zawarta jest w tzw. klauzuli generalnej z art. 3 uznk.
[3] Dz. Urz. UE L 376 z 27.12.2006
[4] Art.131 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1119).
[5] Art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 276).
[6] Art. 29 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2094 z późn. zm.).
[7] Art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 974 z późn. zm.).

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂 

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami

Sierpowy, prosty, z dołu …kiedy i jak korzystać z roszczeń w razie naruszenia patentu, DPO, prawa ochronnego na wzór użytkowy oraz prawa z rejestracji wzoru przemysłowego

„Podczas wykonywania ciosu lewa ręka powinna być zgięta w łokciu, oraz praktycznie bez zamachu poruszać się wraz z całym tułowiem najpierw półkolistym ruchem ku górze, a potem po linii poziomej.”[1] W biznesie, tak jak na ringu bokserskim, warto wiedzieć jakich praw i kiedy możesz użyć do ochrony patentu, dodatkowego prawa ochronnego (DPO), prawa ochronnego na wzór użytkowy czy prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, tzw. praw wyłącznych. Udzielenie tych praw przez Urząd Patentowy RP zapewnia ci wyłączność korzystania z dobra intelektualnego chronionego prawem na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.[2] 

Jako uprawniony z patentu czy prawa ochronnego do wzoru użytkowego możesz zakazać osobie trzeciej, korzystania z wynalazku bądź wzoru użytkowego w sposób zarobkowy lub zawodowy polegający na:

1) wytwarzaniu, używaniu, oferowaniu, wprowadzaniu do obrotu, przechowywaniu lub składowaniu produktów będących przedmiotem wynalazku, eksportowaniu lub importowaniu ich do tych celów – w przypadku patentów na wynalazek będący produktem, lub

2) stosowaniu sposobu będącego przedmiotem wynalazku, jak też używaniu, oferowaniu, wprowadzaniu do obrotu, przechowywaniu lub składowaniu produktów otrzymanych bezpośrednio takim sposobem, eksportowaniu lub importowaniu ich do tych celów – w przypadku patentu na wynalazek będący procesem

Jako uprawniony z prawa z rejestracji wzoru przemysłowego podobnie, możesz zakazać innym osobom wytwarzania, oferowania, wprowadzania do obrotu, importu, eksportu lub używania wytworu, w którym wzór jest zawarty bądź zastosowany, lub składowania takiego wytworu dla takich celów.

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej[3] (dalej „pwp”) przewiduje szereg żądań, które odpowiednio zastosowane pozwalają na nokaut naruszyciela.

 

naruszenie patentu lub dodatkowe prawa ochronnego lub prawa ochronnego na wzór użytkowy

Zgodnie z art.  287 pwp  uprawniony z prawa wyłącznego, którego prawo zostało naruszone, lub osoba, której ustawa na to zezwala, może żądać od naruszającego prawo wyłączne:

  1. zaniechania naruszania,
  2. wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści,
  3. a w razie zawinionego naruszenia również naprawienia wyrządzonej szkody:
  4. na zasadach ogólnych albo
  5. poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej opłacie licencyjnej albo innego stosownego wynagrodzenia, które w chwili ich dochodzenia byłyby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z wynalazku.

 

Dodatkowo sąd może:

  • na wniosek uprawnionego orzec o będących własnością naruszającego bezprawnie wytworzonych lub oznaczonych wytworach oraz środkach i materiałach, które zostały użyte do ich wytworzenia lub oznaczenia, w szczególności sąd może orzec o ich:
    • wycofaniu z obrotu,
    • przyznaniu uprawnionemu na poczet zasądzonej na jego rzecz sumy pieniężnej albo
    • zniszczeniu
  • na wniosek uprawnionego orzec o podaniu do publicznej wiadomości części albo całości orzeczenia lub informacji o orzeczeniu, w sposób i w zakresie określonym przez sąd;
  • nakazać naruszycielowi – na jej wniosek, w przypadku gdy naruszenie jest niezawinione, zapłatę stosownej sumy pieniężnej na rzecz uprawnionego, jeżeli zaniechanie naruszania lub orzeczenie, byłyby dla osoby naruszającej niewspółmiernie dotkliwe, a zapłata stosownej sumy pieniężnej należycie uwzględnia interesy uprawnionego.

Roszczeń z tytułu tych naruszeń można dochodzić po uzyskaniu odpowiednio patentu, dodatkowego prawa ochronnego lub prawa ochronnego na wzór użytkowy. Oznacza to, że uprawniony może za wdać się w spór sądowy z naruszycielem dopiero po uzyskaniu decyzji udzielającej prawo wyłączone przez Urząd Patentowy RP.

Natomiast roszczeń można dochodzi za okres trwania naruszenia liczony najwcześniej od dnia złożenia wniosku o udzielenie prawa (dnia dokonania zgłoszenia). Wyjątek stanowi dochodzenie roszczenia z tytułu naruszenia prawa, jeżeli sprawca działał w dobrej wierze. W takim przypadku roszczenia mogą być dochodzone za okres rozpoczynający się po dniu, w którym Urząd Patentowy RP dokonał ogłoszenia o zgłoszeniu wynalazku w Biuletynie Urzędu Patentowego, a w przypadku wcześniejszego powiadomienia przez uprawnionego osoby naruszającej prawo o dokonanym zgłoszeniu – od daty tego powiadomienia.

Dobra wiara naruszyciela ma polegać na tym, że naruszyciel nie wiedział, ani przy dołożeniu należytej staranności nie mógł wiedzieć, że działa bezprawnie.

Wszystkie wskazane roszczenia mają charakter majątkowy. Natomiast roszczenia majątkowe dzielą się na roszczenia pieniężne i niepieniężne.

Roszczeniami niepieniężnymi będą:

  1. roszczenie o zaniechanie naruszania (art. 287 ust. 1 pwp),
  2. żądanie podania do publicznej wiadomości całości lub części orzeczenia lub informacji o orzeczeniu (art. 287 ust. 2 pwp),
  3. żądanie orzeczenia o będących własnością naruszającego, bezprawnie wytworzonych wytworach, środkach i materiałach (art. 286 pwp).

Roszczeniami pieniężnymi będą:

  1. roszczenie o wydanie bezpodstawnie uzyskanych korzyści (art. 287 ust. 1 pwp),
  2. roszczenie odszkodowawcze (art. 287 ust. 1 pwp),
  3. roszczenie o zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej (w określonych wypadkach – art. 287 ust. 3 pwp). 

 

przedawnienie roszczeń, czyli kiedy nie możesz żądać 

„Roszczenia określone w ustawie – Prawo własności przemysłowej, służące do ochrony majątkowych praw bezwzględnych (patentu, prawa ochronnego na znak towarowy) są bezpośrednio uwarunkowane interesami ekonomicznymi podmiotu uprawnionego, a zatem mają charakter majątkowy.”[4]W związku z tym ulegają przedawnieniu, czyli po upływie określonego terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia[5], a wierzyciel nie ma prawa żądać zaspokojenia tego roszczenia. Roszczenia z tytułu naruszenia ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat.

Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym uprawniony dowiedział się o naruszeniu swego prawa i o osobie, która naruszyła patent, oddzielnie co do każdego naruszenia. Jednakże w każdym przypadku roszczenie przedawnia się z upływem 5 lat od dnia, w którym nastąpiło naruszenie.

Co ważne, bieg przedawnienia ulega zawieszeniu w okresie między złożeniem zgłoszenia do Urzędu Patentowego RP a udzieleniem prawa. Jest to konsekwencja tego, iż dopiero po udzieleniu prawa przez Urząd Patentowy RP możliwe jest dochodzenie roszczeń z tytułu naruszenia.

Szczególnym przypadkiem są roszczenia przysługujące w razie zgłoszenia wynalazku lub wzoru użytkowego albo uzyskania na wynalazek patentu lub wzoru użytkowego przez osobę nieuprawnioną.

 

zgłoszenie rozwiązania technicznego bądź wytworu przez nieuprawnionego, czyli kiedy prawo chce uzyskać ktoś inny 

Uprawniony, w razie zgłoszenia wynalazku lub wzoru użytkowego albo uzyskania na wynalazek patentu lub prawa ochronnego na wzór użytkowy przez osobę nieuprawnioną, może:

  1. żądać umorzenia postępowania albo
  2. unieważnienia prawa albo
  3. udzielenia mu tego prawa albo
  4. przeniesienia na niego już udzielonego prawa za zwrotem kosztów zgłoszenia lub uzyskania prawa.

poza wskazanymi powyżej żądaniami, które wnoszone są bezpośrednio do Urzędu Patentowego RP uprawniony może również w procedurze cywilnej żądać od osoby, która, nie była uprawniona do dokonania zgłoszenia i

  1. uzyskania prawa, wydania uzyskanych bezpodstawnie korzyści i
  2. naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

Do roszczeń uprawnionego w przypadku zgłoszenia lub uzyskania prawa przez nieuprawnionego nie ma zastosowania wskazany powyżej termin przedawnienia.  Roszczenia te przedawniają się z zachowaniem terminów określonych w art. 4421 § 1 kc, czyli z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o nieuprawnionym zgłoszeniu i o osobie dokonującej nieuprawnionego zgłoszenia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zgłoszenie.

Takim terminem w przypadku praw wyłącznych będzie publikacji o zgłoszeniu w Biuletynie Urzędu Patentowego albo publikacji o udzieleniu prawa w Wiadomościach Urzędu Patentowego – dla wzorów przemysłowych, których informacje o zgłoszeniach nie są publikowane w Biuletynie Urzędu Patentowego.

 

żądania w przypadku unieważnienia prawa

Natomiast w przypadku, gdy patent, dodatkowe prawo ochronne lub prawo ochronne na wzór użytkowy zostanie unieważnione to:

  1. nabywca tego prawa
  2. licencjobiorca
  3. albo inna osoba, na rzecz której uprawniony dokonał odpłatnego rozporządzenia

będzie uprawniony do zwrotu wniesionej zapłaty oraz naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

Jeżeli strony nie postanowiły inaczej, zbywca (czyli osoba uprzednio uprawniona z prawa wyłącznego) może potrącić sobie korzyści, jakie nabywca uzyskał przez korzystanie z wynalazku przed unieważnieniem prawa. Jeżeli korzyści te są wyższe od wniesionej zapłaty i dochodzonego odszkodowania, zbywca nie ponosi odpowiedzialności.

Sformułowanie „jeżeli strony nie postanowiły inaczej” odnosi się do możliwości uregulowania takich rozliczeń w sposób odmienny w umowie. W szczególności możliwe jest zawarcie w umowie  kary umownej w przypadku unieważnienia prawa, ale równie dopuszczalne będzie wskazanie w umowie, że istnieje ryzyko unieważnienia, na które kontrahent uprawnionego się godzi, a uprawniony wyłącza swoją odpowiedzialność z tego tytułu. Takie rozwiązanie może być uzasadnione np. ceną lub szansą na potencjalnie bardzo wysoki zysk, które powodują, że nabywca uznaje, iż warto wziąć na siebie takie ryzyko[6].

 

naruszenie prawa z rejestracji na wzór przemysłowy

Opisane powyżej zasady mają również zastosowanie w przypadku dochodzenia roszczenia z tytułu naruszenia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego z tą różnicą, że w przypadku, gdy sprawca naruszenia dział w dobrej wierze, to takie roszczenia mogę być dochodzone za okres rozpoczynający się po dniu dokonania ogłoszenia w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzieleniu prawa, a nie jak we wskazanych powyżej przypadkach po dniu dokonania ogłoszenia o zgłoszeniu wynalazku w Biuletynie Urzędu Patentowego.

Różnica ta wynika z tego, iż w przeciwieństwie do wynalazków i wzorów użytkowych, w przypadku wzorów przemysłowych Urząd nie publikuje informacji o zgłoszeniu wzoru przemysłowego w Biuletynie Urzędu Patentowego, a jedynie dokonuje ogłoszenia o udzieleniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego w Wiadomościach Urzędu Patentowego.

Zasada, że w przypadku wcześniejszego powiadomienia przez uprawnionego osoby naruszającej prawo o dokonanym zgłoszeniu roszczenia z tytułu naruszenia mogą być dochodzone od daty tego powiadomienia, pozostaje bez zmian.

 

naruszenie prawa z rejestracji topografii układu scalonego

Tak jak w przypadku wskazanych powyżej praw wyłącznych tak i do prawa z rejestracji topografii układu scalonego będą miały zastosowanie przedstawione roszczenia. Opisany powyżej dla prawa z rejestracji wzoru przemysłowego wyjątek, gdy sprawca naruszenia dział w dobrej wierze, to takie roszczenia mogę być dochodzone za okres rozpoczynający się po dniu dokonania ogłoszenia w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzieleniu prawa, ponieważ Urząd nie publikuje informacji o zgłoszeniu topografii układu scalonego.

Jednakże odmiennością jest to, iż jeżeli w okresie 2 lat od pierwszego wykorzystania topografii w celach handlowych uprawniony do uzyskania prawa z rejestracji na tę topografię powiadomi osobę, która korzystała z niej bez jego zgody, o zamiarze zgłoszenia tej topografii do Urzędu Patentowego.

 

legitymacja: czynna – czyli kto może wystąpić z roszczeniem o naruszenie prawa wyłącznego, bierna – przeciwko komu

Z roszczeniem z tytułu naruszenia prawa wyłącznego może wystąpić przeciwko naruszycielowi:

  1. uprawniony z prawa wyłącznego – w przypadku, gdy prawo przysługuje jednej osobie;
  2. współuprawniony z prawa wyłącznego – w przypadku, gdy prawo wyłączne przysługuje kliku podmiotom – może bez zgody pozostałych uprawnionych dochodzić roszczeń z powodu naruszenia;
  3. licencjobiorca wyłączny, którego prawo do korzystania zostało wpisane do rejestru prowadzonego przez Urząd Patentowy RP, chyba że strony w umowie licencyjnej postanowiły inaczej;
  4. zastawnik – w przypadku ustanowienia zastawu na prawie;
  5. użytkownik – w przypadku ustanowienia użytkowania na prawie.

 

Nabywca prawa wyłącznego nie będzie miał skutecznego roszczenia w stosunku do naruszyciela do chwili dokonania wpisu. Dlatego przy zmianie uprawnionego z prawa tak ważne jest dokonanie zmiany w rejestrze prowadzonym przez Urząd Patentowy RP.

Natomiast dochodzić roszczeń przysługujących w razie naruszenia patentu nie może używacz. Używacz to zgodnie z art. 71 pwp korzystający w dobrej wierze z wynalazku na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, w chwili stanowiącej o pierwszeństwie do uzyskania danego prawa. Prawa używaczy skuteczne są jedynie przeciwko uprawnionemu z patentu.

 

Legitymację bierną ma podmiot naruszający prawo z patentu, DPO, prawo ochronne na wzór użytkowy oraz prawo z rejestracji wzoru przemysłowego, czyli korzysta z danego dobra w sposób zarobkowy lub zawodowy w Polsce.

 

Jeśli zastanawiasz się nad planem działań ochrony twojego prawa, zerknij do wpisu o typach strategii. Więcej na temat nowych procedur sądowych znajdziesz tu. Warto wcześniej zabezpieczyć swoje prawa, nie zawsze będzie konieczne złożenie pozwu. Czasami wystarczy wezwanie do zaprzestania naruszeń. Jeśli potrzebujesz wsparcia na ringu lub podpowiedzi jak i kiedy skutecznie posłużyć się roszczeniem, zapraszamy do kontaktu. 

 

[1] http://www.treningbokserski.pl/ciosy-sierpowe.html
[2] J. Stefańczyk-Kaczmarzyk [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. M. Kondrat, Warszawa 2021, art. 286.
[3] t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 324
[4] postanowienie SN z 16.02.2012 r., II CSK 469/11, LEX nr 1215280
[5] Art. 117 kodeksu cywilnego
[6] A. Michalak (red.), Prawo własności przemysłowej. Komentarz. Warszawa 2016.

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂 

Wpis ten zamieszczony jest jedynie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako porada prawna. Jeśli chcesz uzyskać pomoc prawną w Twojej sprawie, skontaktuj się z nami

Dowody w sprawach własności intelektualnej – czego możesz użyć i jak przedstawić, aby udowodnić swoje racje

Trudności dotyczące spraw z zakresu własności intelektualnej nie wynikają z braku podstaw do dochodzenia przed sądem roszczeń przez uprawnionego, lecz głównie z problemów procesowych, a w szczególności z niedoskonałości postępowania dowodowego[1]. Od dnia 30 czerwca 2021 r. dla postępowań prowadzonych przez Urzędem Patentowym RP (UPRP) będzie obowiązywać Wspólna Praktyka urzędów krajowych ds. własności intelektualnej i Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej dotycząca dowodów w postępowaniach odwoławczych w sprawach znaków towarowych[2] – wyłącznie dla postępowań wszczętych po tym dniu. Natomiast dla postępowań prowadzonych przed Urzędem Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) Wspólna Praktyka obowiązywać będzie również dla prowadzonych postępowań odwoławczych wszczętych przed tą datą. Informacje zawarte w tym dokumencie na pewno posłużą w innych postepowaniach dotyczących spraw własności intelektualnej, także w sądach. 

W marcu 2021 r. w ramach tworzenia wspólnych praktyk, które zapewniają spójność zgłoszeń o rejestrację znaków towarowych i wzorów przemysłowych oraz ich badania w krajowych i regionalnych urzędach własności intelektualnej. Urzędy te opracowały Wspólny Komunikat w zakresie dowodów w postępowaniu odwoławczym w sprawach dotyczących znaków towarowych.

Dokument Wspólnej Praktyki zawiera zbiór zasad dotyczących dowodów w postępowaniach odwoławczych w sprawach znaków towarowych, obejmujących składanie, struktura i przedstawianie dowodów oraz postępowanie z dowodami poufnymi. Swym zakresem obejmuje następujące zagadnienia: 

  1. rodzaje dowodów i ich dopuszczalność na etapie postępowania odwoławczego;
  2. środki dowodowe i źródła dowodów, w tym ich autentyczność, prawdziwość i wiarygodność;
  3. ustalanie właściwej daty dowodów;
  4. sposoby przedstawienia dowodów: struktura i prezentacja, w tym dopuszczalne formaty, wielkość i objętość, spis załączników i szablony oraz
  5. poufność dowodów.

W zakres Wspólnej Praktyki nie wchodzą następujące kwestie:

  1. ocena wartości dowodowej;
  2. zagadnienia okołojęzykowe;
  3. opis ograniczeń prawnych uniemożliwiających wdrażanie;
  4. aktualizacja wytycznych;
  5. następujące środki dowodowe: zeznania ustne, oględziny, opinie biegłych i wezwania do udzielenia informacji;
  6. postępowania sądowe o naruszenie prawa ochronnego na znak towarowy;
  7. okoliczności, w których organy odwoławcze i urzędy ds. ochrony własności intelektualnej w państwach członkowskich powinny umożliwić osobom trzecim lub innym organom administracyjnym/sądom dostęp do poufnych dowodów/danych przedłożonych w trakcie postępowania oraz
  8. dane osobowe, z wyłączeniem anonimizacji.

 

Dla postępowań prowadzonych przez Urzędem Patentowym RP (UPRP) Wspólna Praktyka będzie obowiązywać od dnia 30.06.2021 r. wyłącznie dla postępowań wszczętych po tym dniu. Natomiast dla postępowań prowadzonych przed Urzędem Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) Wspólna Praktyka obowiązywać będzie również dla prowadzonych postępowań odwoławczych wszczętych przed wskazaną datą. Wytyczne nie są ani wiążące, ani powszechnie stosowane, przyjmuje się jednak, że dostarcza dodatkowych informacji, wskazówek i porad urzędom ds. ochrony własności intelektualnej występującym w roli organów pierwszej instancji oraz użytkownikom i ich pełnomocnikom.

Szczegółowy wykaz urzędów wdrażających Wspólne Praktyki wraz z datami wdrożenia oraz wdrożonymi rozdziałami i podrozdziałami i praktyczne aspekty wdrożenia dostępny jest tu.

 

Co do zasady, strony nie powinny przedkładać dowodów po raz pierwszy na etapie postępowania odwoławczego, w szczególności, jeżeli dowody te były znane i dostępne w trakcie postępowania w pierwszej instancji. W praktyce, do sytuacji takiej może jednak dojść z różnych powodów. We Wspólnej Praktyce rozróżniono i zdefiniowano cztery rodzaje dowodów oraz przedstawiono okoliczności, które można wziąć pod uwagę przy ocenie dopuszczalności dowodów na etapie postępowania odwoławczego.   

  • Nowe dowody – Dowody nieznane lub niedostępne w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, które zostały następnie przedłożone po raz pierwszy na etapie postępowania odwoławczego. Nie mają one żadnego związku z innymi dowodami przedstawionymi uprzednio.
  • Dowody przedłożone po raz pierwszy – Dowody znane i dostępne w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, które nie zostały wówczas przedłożone. Zostały one jednak przedłożone po raz pierwszy na etapie postępowania odwoławczego.
  • Dowody uzupełniające/dodatkowe – Dowody przedłożone w postępowaniu odwoławczym, które stanowią uzupełnienie, potwierdzenie lub wyjaśnienie dowodów przedłożonych w należytym terminie podczas postępowania przed organem pierwszej instancji. Przykładowo dowody złożone w odpowiedzi na argumenty drugiej strony w związku z dowodami przedłożonymi organowi pierwszej instancji.
  • Dowody przedłożone po terminie – Wszelkie dowody otrzymane po wyznaczonym terminie w trakcie postępowania odwoławczego.

Należy przy tym podkreślić, że wspomniane powyżej kategorie, tj. nowe dowody, dowody przedłożone po raz pierwszy i dowody uzupełniające/dodatkowe, mogą być przedłożone po terminie, co wskazuje na możliwość nakładania się wspomnianych definicji.

 

W odniesieniu do dopuszczalności dowodów na etapie postępowania odwoławczego urzędy pod uwagę będą brać następujące okoliczności:

  1. czynniki przemawiające za dopuszczalnością dowodu w postępowaniu odwoławczym:
    1. dowód jest prawdopodobnie istotny dla rozstrzygnięcia sprawy;
    2. dowodu nie przedłożono w należytym terminie z ważnej przyczyny, którą można rozumieć między innymi jako:
      • dowód stanowi jedynie uzupełnienie istotnego dowodu, który został przedłożony w należytym terminie;
      • dowód służy zakwestionowaniu ustaleń dokonanych lub zbadanych z urzędu przez organ pierwszej instancji i zawartych w decyzji, od której służy odwołanie;
      • dowód wyszedł na jaw niedawno lub nie był wcześniej dostępny w żaden inny sposób;
  1. czynniki przemawiające przeciwko dopuszczalności dowodu w postępowaniu odwoławczym:
    1. strona świadomie stosuje taktykę opóźniania lub wykazuje się rażącym niedbalstwem;
    2. dopuszczenie dowodu prowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania.

 

środki dowodowe i źródła dowodów

Środki dowodowe i źródła dowodów stanowią wykaz otwarty, w związku z czym istnieje możliwość złożenia przez stronę i uwzględnienia przez organy odwoławcze lub urzędy ds. własności intelektualnej wszelkich innych dowodów istotnych dla danej sprawy. Ocena wszelkich dowodów zawsze pozostaje w gestii tych organów.

 

Otwarty katalog środków dowodowych zawiera m.in.:

  1. faktury i inne dokumenty handlowe;
  2. katalogi ogłoszenia i reklamy;
  3. publikacje;
  4. próbki;
  5. dokumenty urzędowe i poświadczone;
  6. zeznania świadków;
  7. oświadczenia złożone pod przysięgą;
  8. badania rynkowe;
  9. wyciągi z mediów społecznościowych;
  10. inne dokumenty (takie jak: certyfikacje, rankingi i nagrody, dokumenty potwierdzające, że zgłoszenie znaku towarowego różni się od jego pierwotnego przeznaczenia i zostało złożone w celach spekulacyjnych lub jedynie w celu uzyskania odszkodowania pieniężnego uznane wezwania do zaprzestania naruszeń.

 

dowody w postaci dokumentów

Co do zasady w przypadku dokumentów, materiałów drukowanych, skontrolowanych sprawozdań rocznych itp. data powinna być w nich jasno określona. Jeżeli tak nie jest, strona powinna przedłożyć dodatkowe dowody. Tak samo jest wówczas, gdy powszechne w danym sektorze rynku jest to, że próbki towarów nie zawierają oznaczeń czasowych. W większości przypadków zdjęcia próbek fizycznych wymagają dowodów potwierdzających, które pozwolą na ustalenie właściwej daty.

dowody internetowe

Do określenia właściwej daty dowodu internetowego można wykorzystać następujące narzędzia:

  1. wyszukiwarki i serwisy archiwizacji stron internetowych – takie jak np. „WayBack Machine”. Możliwe jest również skorzystanie z innych narzędzi internetowych a także z bardziej tradycyjnych metod czyli np. poświadczenia notarialnego.
  2. znaczniki czasu generowane przez komputer – Elektroniczny znacznik czasu przypisuje dokładny czas do pliku, wiadomości, transakcji, obrazu itp., potwierdzając, że treść istniała w danym momencie.

Lista obecnie aktywnych usługodawców znacznika czasu w Polsce dostępna jest pod tym linkiem.

  1. narzędzia oprogramowania śledczego – W przypadku pozyskiwania dowodów za pomocą narzędzi oprogramowania śledczego zaleca się, aby przekazać informacje na temat tego narzędzia, wyjaśnić sposób uzyskania informacji, podać rodzaj pozyskiwanych informacji oraz wskazać, z jakich treści informacje te pochodzą, a także datę i godzinę pozyskania informacji.

 

sposoby przedstawiania dowodów

Odpowiedzialność za uporządkowanie dowodów spoczywa na stronie postępowania. Co więcej, złożenie dowodów powinno być dostatecznie jasne i precyzyjne, aby umożliwić drugiej stronie wykonywanie jej prawa do obrony, a organom odwoławczym – przeprowadzenie badania. Urząd może stwierdzić brak formalny i wezwać do jego uzupełnienia w wyznaczonym terminie, jeżeli:

  1. dowód nie jest zawarty w załącznikach do pisma (dzieje się tak, gdy pismo lub spis zawiera odniesienie do dowodu, który nie został załączony – z wyjątkiem sytuacji, w których upłynął już termin na złożenie dowodu);
  2. załączniki nie są kolejno ponumerowane;
  3. strony w załącznikach nie są ponumerowane;
  4. z pismem nie przedłożono spisu załączników;
  5. spis nie zawiera w odniesieniu do każdego dokumentu lub dowodu informacji takich jak: numer załącznika; krótki opisu dokumentu lub dowodu, lub – w stosownych przypadkach – liczba stron; numer strony pisma, na której wspomina się o dowodzie.

 

badania rynkowe – zalecenia dotyczące sposobu projektowania i prowadzenia badania rynkowego

Zgodnie z utrwalonymi praktykami badania rynkowe na ogół przedstawiane są w charakterze dowodów w celu udowodnienia nabytego charakteru odróżniającego lub renomy znaku towarowego. Zalecenia te można jednak zastosować również do innego rodzaju badań rynkowych przywoływanych w postępowaniach dotyczących znaków towarowych.

Badania rynkowe powinny być prowadzone przez niezależne instytuty badawcze, przedsiębiorstwa lub innych niezależnych ekspertów. Dominuje pogląd, że za bardziej wiarygodne uchodzą badania przeprowadzane przez wyspecjalizowane przedsiębiorstwa sondażowym, a nie przedsiębiorstwa o charakterze ogólnym. Przyjmuje się, że wyspecjalizowane przedsiębiorstwo sondażowe/instytucja sondażowa lepiej rozumie cel badania i w związku z tym może lepiej i rzetelniej przygotować strukturę badania i je przeprowadzić oraz zinterpretować wyniki. W celu potwierdzenia rzetelności wyników badania rynku zaleca się przedstawienie istotnych informacji na temat doświadczenia zawodowego podmiotu realizującego badanie.

Sprawozdanie z badania rynkowego powinno:

  1. wskazać jasno właściwy krąg odbiorców;
  2. określić, czy „konsumentami” w danym przypadku jest ogół odbiorców, konkretna grupa czy kręgi specjalistów;
  3. wyjaśnić, w jaki sposób zaprojektowano i dobrano próbę oraz jaką metodę naukową zastosowano (kwoty, dobór losowy lub inne);
  4. przedstawić dane statystyczne (tabele) zawierające informacje o dystrybucji populacji pod względem co najmniej regionu, wieku, płci, poziomu wykształcenia, zawodu itp.;
  5. w sposób jednoznaczny wyjaśnić, na jakiej wielkości próby przeprowadzono badanie i czy jest ona reprezentatywna;
  6. wszelkie wartości procentowe wspomniane w badaniu powinny być również wyjaśnione (należy określić, czy odnoszą się one do łącznej liczby respondentów czy jedynie tych, którzy udzielili odpowiedzi);
  7. zawrzeć informacje o zastosowanej metodzie gromadzenia odpowiedzi (metoda przeprowadzania badania);
  8. uwzględnić wyjaśnienie, dlaczego uznano daną metodę za właściwą w danym przypadku.

 

Dodatkowo w zakresie konstruowania pytań i kwestionariusza odpowiedzi należy pamiętać, że:

  1. w badaniu należy stosować jasno ustrukturyzowane pytania, których kolejność i format są jednakowe dla wszystkich respondentów;
  2. pytania te powinny być sformułowane w sposób jasny i zwięzły;
  3. zadawane pytania nie powinny sugerować odpowiedzi ani nie powinny kierować osoby udzielającej odpowiedzi w stronę spekulacji, których osoba ta nie dokonywałaby bez tego pytania;
  4. pytania powinny być sformułowane w taki sposób, aby można było uzyskać spontaniczne odpowiedzi;
  5. pytaniom otwartym i pytaniom bez podpowiedzi należy nadawać większą wagę;
  6. należy rejestrować dokładne odpowiedzi, a nie ich skróconą postać, podsumowanie lub streszczenie;
  7. odpowiedzi takie jak „tak”, „nie” i „trudno powiedzieć” są proste i najłatwiejsze do zrozumienia i pomiaru. w związku z tym konieczne są pytania zamknięte, jednak czasami istotne jest dostosowanie skali i lepsze poznanie opinii lub preferencji konsumentów: w takich przypadkach konieczne są pytania otwarte;
  8. należy ujawnić pełny wykaz pytań zawartych w kwestionariuszu;
  9. należy ujawnić wszystkie odpowiedzi udzielone w kwestionariuszu;
  10. należy również ujawnić instrukcje udzielane ankieterom.

 

poufność dowodów

Pojęcie „poufności dowodów” używane we Wspólnych Praktykach odnosi się do tajemnic handlowych i tajemnic przedsiębiorstwa oraz innych informacji poufnych takich jak: informacje o kontrahentach, dostawcach i klientach, wrażliwych danych gospodarczych, takich jak obroty lub dane dotyczące sprzedaży, badania rynku, planowane strategie i biznesplany, więcej o tajemnicy przedsiębiorstwa przeczytasz tutaj. 

Urzędy ds. ochrony własności intelektualnej powinny chronić dane poufne i dane osobowe stron i osób trzecich (np. świadków), które to dane mogą być zawarte w przedłożonych dowodach, a następnie znaleźć się w aktach lub decyzjach. Ponadto, w sytuacji złożenia wyraźnego wniosku o zachowanie poufności lub uzasadnionego wniosku o zachowanie poufności lub w przypadku, gdy organ odwoławczy lub urząd ds. ochrony własności intelektualnej w państwie członkowskim uznają ex officio, że dowody zawierają dane osobowe dotyczące zdrowia lub dane powinny one wyłączyć takie dane z publikacji.

Strona postępowania powinna zawsze poinformować urząd, że przedkłada dowód poufny, który powinien zostać oznaczony jako poufny i tak też traktowany. W szczególnych okolicznościach strona może również wnioskować o poufność dowodów przedkładanych przez drugą stronę.

Należy pamiętać, że zastrzeżenie poufności może wystąpić:

  • wobec osób trzecich – czyli wyrażamy zgodę na udostępnienie danych urzędowi i stronie przeciwnej ale nie osobą, które nie są stroną postępowania oraz
  • w odniesieniu do drugiej strony – czyli wyrażamy zgodę na udostępnienie danych urzędowi ale nie stronie przeciwnej.

W drugim przypadku czyli zastrzeżenia poufności względem strony postępowania urząd należy pamiętać, że urząd przyjmie taki wniosek jedynie jeżeli dowód zostanie przedstawiony w taki sposób, aby uniknąć ujawniania części dokumentów lub danych, które strona uznaje za poufne (na przykład poprzez wymazanie/zaczernienie odpowiednich części) albo zwróci się o wycofanie takiego dowodu przez stronę.

Strona składając wniosek dowody z zastrzeżeniem poufności jego treści powinna:

  1. zaznaczyć, że jest on poufny lub zawiera poufne części;
  2. uzasadnić wniosek o zachowanie poufności;
  3. nie obejmować nim danych, które są już znane poza przedsiębiorstwem i zostały podane do wiadomości publicznej;
  4. oznaczyć poprzez wyraźne wskazanie numerów załącznika zawierającego dane poufne, jak również wskazanie, które części dowodów mają być traktowane jako poufne;
  5. zawrzeć informację o wniosku o zachowanie poufności w spisie załączników obok dowodów objętych poufnością;
  6. nie oznaczać samego wniosku jako poufny (wniosek nie powinien uwzględniać danych poufnych. Wszelkie załączniki do wniosku (dowody) mogą być jednak oznaczone jako poufne i wyłączone z dostępnych akt lub publikacji.

 

kryteria oceny wniosku o zastrzeżenie poufności

Oceny, czy dany dowód zawiera tajemnice przedsiębiorstwa lub inne informacje/dane poufne, należy dokonywać indywidualnie dla każdego przypadku, uwzględniając również zasady ustanowione w prawie krajowym. Niemniej jednak, dokonując oceny wniosku o zachowanie poufności, urzędy powinny uwzględnić wszelkie szczególne interesy przedstawione przez wnioskującego, przemawiające za zachowaniem poufności określonych danych, w tym skutków uwzględnienia lub odrzucenia wniosku o zachowanie poufności dla strony wnioskującej o zachowanie poufności.

Niektóre urzędy publikują online wydane decyzje jak i akta sprawy. Niektóre części decyzji oraz akt mogą jednak zostać wyłączone z publikacji ze względu na ich poufny charakter.

Strona powinna przedstawić uzasadnienie na poparcie swojego wniosku o zachowanie poufności – w szczególności powinna wyraźnie i w wystarczającym stopniu uzasadnić szczególny interes w zachowaniu poufności informacji/danych. Uznaje się jednak, że niektóre informacje/dane, na przykład cenniki dla dystrybutorów lub wykazy klientów, są często uznawane za poufne. W związku z tym za wystarczające uzasadnienie należy uznać wskazanie na wrażliwość i poufność takich informacji/danych.

Jeżeli strona powoła się na szczególny interes w zachowaniu poufności niektórych informacji/danych, urzędy będą sprawdzić, czy jest on wystarczająco uzasadniony.

Jeżeli we wniosku o zachowanie poufności strona przedstawi wyjaśnienie uzasadniające poufny charakter lub status informacji/danych, wniosek o zachowanie poufności powinien zostać uwzględniony.

Jeżeli wniosek o zachowanie poufności nie będzie zawiera żadnego wyjaśnienia ani wskazania szczególnego interesu, ani nie zostanie podjęta żadna próba uzasadnienia poufnego charakteru lub statusu informacji/danych, urząd zwrócić uwagę na takie braki i jeżeli nie zostaną one usunięte, urząd może bez konieczności informowania o tym znieść poufność.

Jeżeli we wniosku o zachowanie poufności urząd uzna, że przedstawione wyjaśnienia są niewystarczające, urząd zwróci uwagę na takie braki i jeżeli braki we wniosku nie zostaną usunięte, urząd bez konieczności informowania o tym może znieść poufność. Jeżeli braki wniosku zostaną usunięte, wniosek o zachowanie poufności powinien zostać uwzględniony.

W przypadku uwzględnienia przez urząd wniosku i ustalenia, że dane informacje stanowią tajemnice handlowe i tajemnice przedsiębiorstwa oraz inne informacje poufne to:

  1. w aktach (online i offline):
    • powinny one być wyłączane z internetowego dostępu do akt jedynie na wyraźny wniosek złożony przez stronę
    • dostępu online do wszelkich dowodów oznaczonych jako poufne powinien być zablokowany
    • dostęp do akt offline powinien być każdorazowo indywidualnie rozpatrywany
  2. w decyzjach (online i offline)
    • dane powinny być opisane w ogólny sposób, bez podania tajemnic handlowych i tajemnic przedsiębiorstwa lub innych informacji poufnych

Jeżeli decyzja musi zawierać tajemnicę handlową i tajemnicę przedsiębiorstwa lub inne informacje poufne, takie dane poufne powinny być wyłączone z publikacji poprzez utajnienie (wymazanie) odpowiedniej części. W takim przypadku urząd zachowa dwie różne wersje decyzji: pełną wersję do wiadomości stron (poufną) i wersję z fragmentami utajnionymi przeznaczoną do publikacji.

 

polubowne rozstrzyganie sporów

Wszystkie dowody odnoszące się do polubownego rozstrzygania sporów w trakcie sprzeciwu, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, postępowania odwoławczego lub mediacji są uznawane za poufne i co do zasady nie są objęte internetowym dostępem do akt ani publikowane.

 

postępowanie z danymi osobowymi, danymi osobowymi dotyczącymi zdrowia i danymi wrażliwymi w aktach i decyzjach (anonimizacja)

Anonimizacji mogą podlegać następujące informacje: imię i nazwisko oraz numer identyfikacyjny osób fizycznych.

Urząd bada ex officio, czy dany dowód zawiera dane osobowe dotyczące zdrowia lub dane wrażliwe, a jeżeli tak jest – wyłącza je z internetowego dostępu do akt. Z tego względu nie jest wymagany wniosek strony w tej sprawie.

Dane osobowe dotyczące zdrowia i dane wrażliwe są również wyłączane z publikacji w decyzjach poprzez utajnienie (wymazanie) odpowiedniej części (odpowiednich części). W takim przypadku urząd zachowa dwie różne wersje decyzji: pełną wersję do wiadomości stron (poufną) i wersję z fragmentami utajnionymi przeznaczoną do publikacji.

 

Wytyczne będą na pewno z czasem kształtować praktykę rynkową w spornych sprawach dotyczących IP. Nie tylko przed Urzędem Patentowym. Spory będą przenosić się do specjalnie utworzonych sądów własności intelektualnej i będą prowadzone według nowej procedury dedykowanej dla spraw własności intelektualnej. W procedurze tej pozyskanie dowodów odgrywa istotną rolę. O wydobyciu dowodów od pozwanego w postępowaniu cywilnym o naruszenie praw własności intelektualnej pisaliśmy we wcześniejszym wpisie.  Jeśli masz wątpliwości czy poprawnie gromadzisz dowody bądź czy będą one wystarczające dla przeprowadzenia postepowania dowodowego, skontaktuj się z nami. 

Photo by Marcos Paulo Prado on Unsplash
M. RejdakWydobycie dowodów od pozwanego w postępowaniu cywilnym o naruszenie praw własności przemysłowej (w świetle art. 6 dyrektywy 2004/48/WE i prawa polskiego), ZNUJ. PPWI 2012, nr 4, s. 96-159.
https://euipo.europa.eu/tunnel-web/secure/webdav/guest/document_library/contentPdfs/EUIPN/common_communication/cp12/common_communication_cp12_pl.pdf

 

Więcej informacji dotyczących praw własności intelektualnej, o których warto wiedzieć znajdziesz na naszym blogu.

Udostępnij ten wpis innym, którzy mogą być zainteresowani wykorzystaniem własności intelektualnej, aby nasza wiedza pomogła im w optymalnym zabezpieczeniu i efektywnym zarządzaniu wartościami niematerialnymi i prawnymi: prawami autorskimi, prawami własności przemysłowej (znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe, patenty), tajemnicą przedsiębiorstwa, wizerunkiem i wielu innymi. Od lat zajmujemy się tworzeniem i negocjacjami umów, prowadzimy spory sądowe, rejestracje w urzędach patentowych. Doradzamy, prowadzimy audyty własności intelektualnej, zajmujemy się sukcesją marek rodzinnych. Pomagamy pozasądowo rozwiązywać konflikty. Powiedź o nas innym, może potrzebują tej informacji 🙂